Józef Kupny


Józef Kupny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Józef Piotr Kupny[1] (ur. 23 lutego 1956 w Dąbrówce Wielkiej) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor nauk humanistycznych w zakresie filozofii i socjologii, rektor Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego w Katowicach w latach 2001–2006, biskup pomocniczy katowicki w latach 2006–2013, arcybiskup metropolita wrocławski od 2013.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Młodość i wykształcenie | edytuj kod

Urodził się 23 lutego 1956 w Dąbrówce Wielkiej[2] (od 1975 w granicach Piekar Śląskich[3]), gdzie mieszkał z rodzicami dwa lata[4]. Następnie z rodziną przeniósł się do Chorzowa, gdzie uczęszczał do szkoły i przyjął sakrament bierzmowania w parafii św. Marii Magdaleny[4]. W latach 1971–1975 był uczniem Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Curie-Skłodowskiej w Chorzowie, które ukończył zdaniem egzaminu dojrzałości[2].

W 1975 został przyjęty do Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie. Po kilku tygodniach otrzymał powołanie do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Przez 2 lata służył w specjalnej jednostce kleryckiej w Brzegu. Święcenia diakonatu otrzymał 28 lutego 1982 przez posługę biskupa diecezjalnego katowickiego Herberta Bednorza, który 31 marca 1983 w katedrze Chrystusa Króla w Katowicach udzielił mu również święceń prezbiteratu[2][5]. Magisterium z teologii uzyskał w Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie na podstawie pracy Nauczanie społeczne Jana Pawła II w czasie wizyty-pielgrzymki w Polsce (2–10.06.1979)[2].

Studia kontynuował w zakresie teologii praktycznej w Studium Pastoralnym Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie – Punkcie Konsultacyjnym w Katowicach. W 1986 na podstawie rozprawy Nauczanie społeczne Jana Pawła II w Polsce uzyskał licencjat z teologii. W latach 1986–1990 odbył studia na Wydziale Nauk Społecznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, które ukończył z magisterium z socjologii na podstawie pracy Społeczne uwarunkowanie rozwoju osoby w nauczaniu Jana Pawła II. W 1993 na podstawie dysertacji Antropologiczne podstawy nauczania społecznego Jana Pawła II uzyskał doktorat z nauk humanistycznych w zakresie filozofii i socjologii[2].

Prezbiter | edytuj kod

W latach 1983–1984 pracował jako wikariusz w parafii Podwyższenia Krzyża Świętego i Matki Bożej Uzdrowienia Chorych w Katowicach. W 1984 rozpoczął pracę w stacji duszpasterskiej Matki Bożej Piekarskiej w Katowicach przy budowanym tam kościele. Kiedy w następnym roku przemieniono ją w parafię, został jej wikariuszem[2].

W 2001 objął funkcję zastępcy dyrektora Wydziału Duszpasterstwa Ogólnego Kurii Metropolitalnej w Katowicach. W 2001 został członkiem archidiecezjalnej rady kapłańskiej, a w 2003 kolegium konsultorów. W ramach prac II Polskiego Synodu Plenarnego współtworzył dokument Kościół wobec życia społeczno-gospodarczego[2].

W 2003 otrzymał godność kapelana Jego Świątobliwości[2].

Działalność naukowo-dydaktyczna | edytuj kod

W 1992 został asystentem, a w 1998 adiunktem w Katedrze Katolickiej Nauki Społecznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Był wykładowcą katolickiej nauki społecznej w filii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Stalowej Woli oraz w Instytucie Wyższej Kultury Religijnej, Studium Teologicznym, Studium Katolickiej Nauki Społecznej w Katowicach. W 1993 został wykładowcą socjologii religii i socjologii parafii w Wyższym Śląskim Seminarium Duchownym w Katowicach. Prowadził również wykłady zlecone na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. W sierpniu 2001 został rektorem Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego w Katowicach[2].

W 1999 wszedł w skład kolegium redakcyjnego „Śląskich Studiów Historyczno-Teologicznych[2]. Został członkiem Polskiego Towarzystwa Teologicznego, Polskiego Towarzystwa Socjologicznego i Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego[6].

Biskup | edytuj kod

21 grudnia 2005 papież Benedykt XVI mianował go biskupem pomocniczym archidiecezji katowickiej i biskupem tytularnym Vanariony[7][8]. Święcenia biskupie otrzymał 4 lutego 2006 w archikatedrze Chrystusa Króla w Katowicach[9][10]. Udzielił mu ich Damian Zimoń, arcybiskup metropolita katowicki, z towarzyszeniem Wiktora Skworca, biskupa diecezjalnego tarnowskiego, i Stefana Cichego, biskupa diecezjalnego legnickiego[9]. Jako dewizę biskupią przyjął słowa „Christus dilexit nos” (Chrystus nas umiłował)[11]. 7 lutego 2006 został ustanowiony przez arcybiskupa Damiana Zimonia wikariuszem generalnym archidiecezji. Był członkiem archidiecezjalnej rady kapłańskiej, rady duszpasterskiej i kolegium konsultorów[2].

18 maja 2013 papież Franciszek mianował go arcybiskupem metropolitą wrocławskim[12][13]. Urząd kanonicznie objął 16 czerwca 2013. Tego samego dnia odbył ingres do archikatedry św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu[14]. Objął również urząd wielkiego kanclerza Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu[15]. Paliusz metropolitalny otrzymał od papieża Franciszka w bazylice św. Piotra 29 czerwca 2013[16].

W ramach Konferencji Episkopatu Polski w latach 2012–2013 zasiadał w Radzie Stałej jako jeden z dwóch biskupów pomocniczych, po czym w 2013 został ponownie wybrany do tego gremium, tym razem jako jeden z sześciu biskupów diecezjalnych[17][18]. W 2011 został przewodniczącym Rady ds. Społecznych[19], w 2008 wybrano go na delegata ds. Ruchów i Stowarzyszeń Katolickich[20], w 2015 na delegata ds. Duszpasterstwa Ludzi Pracy[21], a w 2021 na delegata ds. Duszpasterstwa Przedsiębiorców i Pracodawców[22]. Został członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Organizacyjnego Obchodów 1050. Rocznicy Chrztu Polski w 2016 r. oraz Komisji ds. Polonii i Polaków za Granicą[11]. Główny autor dokumentu społecznego Episkopatu W trosce o człowieka i dobro wspólne z 2012[2].

W 2016 konsekrował biskupa pomocniczego wrocławskiego Jacka Kicińskiego[1].

W 2013 był przewodniczącym kapituły Śląskiej Nagrody im. Juliusza Ligonia[23]. W 2017 ustanowił Medal Świętej Jadwigi Śląskiej[24].

Odznaczenia i wyróżnienia | edytuj kod

Postanowieniem prezydenta RP Andrzeja Dudy z 5 września 2016 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[25][26]. W 2009 został przyjęty w poczet członków Zakonu Rycerskiego Grobu Bożego w Jerozolimie[27], w zakonie otrzymał rangę Komandora z Gwiazdą[28].

W 2017 został udekorowany Złotym Medalem za Zasługi dla Policji[29] i Złotym Medalem za Zasługi dla Pożarnictwa[30], w 2019 Medalem Komisji Edukacji Narodowej[31] i Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[32], a w 2020 Medalem 100-lecia Powstania Policji Państwowej[33] oraz medalem 30-lecia powstania NSZZ Policjantów[34].

W 2014 otrzymał tytuł honorowego obywatela Chorzowa[35]. W 2019 został wyróżniony Trzebnicką Nagrodą Henryk, przyznawaną przez Burmistrza Gminy Trzebnica[36].

W 2018 został odznaczony Złotym Medalem Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu[37].

W 2018 został przyjęty do konfraterni paulińskiej[38]. W 2019 otrzymał Krzyż Niepodległości z Gwiazdą kl. I za zasługi patriotyczne i działalność na rzecz środowiska policyjnego[39]. Został laureatem nagrody Orzeł Piastów Śląskich za rok 2019, przyznanej przez Regionalną Izbę Gospodarczą w Katowicach[40].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Józef Kupny (ang.). catholic-hierarchy.org. [dostęp 2016-03-19].
  2. a b c d e f g h i j k l Bp Józef Kupny – arcybiskupem metropolitą wrocławskim. ekai.pl (arch.), 2013-05-18. [dostęp 2020-06-12].
  3. Dąbrówka Wielka. mojepiekary.pl (arch.), 2006-08-05. [dostęp 2015-02-09].
  4. a b K. Rożnowska: Honorowy obywatel Chorzowa. Abp Józef Kupny odebrał klucz do miasta. chorzow.naszemiasto.pl, 2014-09-18. [dostęp 2020-06-11].
  5. Życiorys biskupa nominata ks. dra Józefa Kupnego. episkopat.pl (arch.), 2005-12-21. [dostęp 2013-05-18].
  6. Nowi biskupi w Przemyślu i Katowicach. ekai.pl (arch.), 2005-12-21. [dostęp 2020-06-12].
  7. Nomina di Ausiliare di Katowice (Polonia) (wł.). press.vatican.va, 2005-12-21. [dostęp 2013-12-15].
  8. Nowy biskup pomocniczy w Katowicach. episkopat.pl (arch.), 2005-12-21. [dostęp 2013-05-19].
  9. a b Katowice: Święcenia nowego biskupa pomocniczego Józefa Kupnego. ekai.pl (arch.), 2006-02-04. [dostęp 2020-06-12].
  10. Bp Józef Kupny świętował 25-lecie kapłaństwa. ekai.pl (arch.), 2008-04-13. [dostęp 2020-06-12].
  11. a b Józef Kupny na stronie Konferencji Episkopatu Polski. episkopat.pl. [dostęp 2016-10-02].
  12. Rinuncia dell’Arcivescovo Metropolita di Wrocław (Polonia) e nomina del successore (wł.). press.vatican.va, 2013-05-18. [dostęp 2013-12-15].
  13. Wrocław: Abp Marian Gołębiewski przechodzi na emeryturę. Bp Józef Kupny – metropolitą wrocławskim. episkopat.pl (arch.), 2013-05-18. [dostęp 2016-09-20].
  14. Abp Kupny objął rządy w archidiecezji wrocławskiej. ekai.pl (arch.), 2013-06-16. [dostęp 2020-06-12].
  15. Ingres Metropolity Wrocławskiego. pwt.wroc.pl. [dostęp 2013-06-17].
  16. Franciszek wręczył paliusze 34 arcybiskupom-metropolitom. ekai.pl (arch.), 2013-06-29. [dostęp 2020-06-12].
  17. Nowi członkowie Rady Stałej Konferencji Episkopatu. ekai.pl (arch.), 2012-20-03. [dostęp 2020-06-12].
  18. Nowi członkowie Rady Stałej Konferencji Episkopatu Polski. ekai.pl (arch.), 2013-06-22. [dostęp 2020-06-12].
  19. Episkopat w Licheniu. ekai.pl, 2011-06-25. [dostęp 2020-06-12].
  20. Warszawa: debata o tym, jak uaktywnić laikat. ekai.pl (arch.), 2008-12-03. [dostęp 2020-06-12].
  21. Nowy duszpasterz ludzi pracy. niedziela.pl, 2015-03-23. [dostęp 2016-10-02].
  22. Wybory 388. Zebrania Plenarnego KEP. depeszekai.pl, 2021-03-11. [dostęp 2021-03-14].
  23. Dr hab. Marek Rembierz członkiem kapituły Śląskiej Nagrody im. Juliusza Ligonia. uś.edu.pl (arch.), 2013-01-17. [dostęp 2020-06-12].
  24. Dekret ustanawiający Medal Świętej Jadwigi Śląskiej. archidiecezja.wroc.pl, 2017-09-01. [dostęp 2020-06-11].
  25. M.P. z 2016 r. poz. 1054. [dostęp 2020-11-09].
  26. Obchody 1050-lecia Chrztu Polski na Dolnym Śląsku. prezydent.pl, 2016-09-09. [dostęp 2016-10-02].
  27. L. Dudkiewicz. Polska ma 211 bożogrobców. „Niedziela”. 19/2009. s. 26. ISSN 0208-872X. [dostęp 2013-05-19]. 
  28. K. Bąk: 21 czerwca 2014 r. w Chorzowie Starym.. oessh.opoka.net.pl. [dostęp 2014-07-12].
  29. Wrocław: Odznaczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dla abp. Józefa Kupnego. ekai.pl, 2017-03-23. [dostęp 2017-03-27].
  30. K. Białkowski: Złoty medal dla metropolity. wroclaw.gosc.pl, 2017-10-17. [dostęp 2017-10-18].
  31. P. Jenczmionka-Błędowska: Wrocław: Abp Kupny odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej. radiorodzina.pl (arch.), 2019-03-22. [dostęp 2020-04-04].
  32. Min. Gliński odznaczył abp. Kupnego medalem Zasłużony Kulturze. ekai.pl, 2019-10-04. [dostęp 2019-10-05].
  33. Medal 100. rocznicy powstania Policji Państwowej dla abp. Józefa Kupnego. wroclaw.gosc.pl, 2020-02-24. [dostęp 2020-02-26].
  34. Ksiądz arcybiskup Józef Kupny uhonorowany medalem 30-lecia powstania NSZZ Policjantów. [dostęp 2020-09-06].
  35. Uchwała Nr XLVI/896/14 Rady Miasta Chorzów. bip.chorzow.eu, 2014-06-26. [dostęp 2015-07-14].
  36. Trzebnickie Henryki przyznane po raz pierwszy!. trzebnica.pl. [dostęp 2019-12-16].
  37. P. Pojasek: Złoty Medal PWT dla biskupa. swidnica.gosc.pl, 2018-06-25. [dostęp 2019-03-22].
  38. K. Białkowski: Metropolita wrocławski paulińskim konfratrem. wroclaw.gosc.pl, 2018-06-13. [dostęp 2019-03-22].
  39. A. Cichosz: O bezpieczeństwie zgromadzeń religijnych po raz czwarty. wroclaw.gosc.pl, 2019-02-26. [dostęp 2019-03-22].
  40. 28. Laury Umiejętności i Kompetencji – autorytety są kreatorami przemian w naszym regionie i kraju. laury.rig.katowice.pl, 2020-03-05. [dostęp 2020-06-12].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Józef Kupny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy