Jędrzej Cierniak


Jędrzej Cierniak w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Symboliczny grób Jędrzeja Cierniaka

Jędrzej Cierniak (ur. 15 października 1886[1] w Zaborowie, zm. 2 marca 1942 w Palmirach) – działacz oświatowy, pedagog, organizator amatorskich teatrów ludowych.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się w rodzinie chłopskiej, był najstarszym z pięciorga dzieci. Syn Rozalii z Mucków i Jana[1]. W 1900 ukończył szkołę ludową w Zaborowie. W latach 1900–1908 pobierał naukę w gimnazjum w Bochni. Następnie od 1908 studiował polonistykę i filologię klasyczną na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1914 zgłosił się jako ochotnik do I Brygady Legionów. W 1916 poślubił Zofię Langierównę[1], rok później odmówił złożenia przysięgi wierności Monarchii Austro-Węgierskiej i oboje byli zmuszeni opuścić Kraków i zamieszkali w Warszawie.

Od 1923 do 1939 redaktor naczelny „Teatru Ludowego”. 18 stycznia 1929 podjął pracę w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na stanowisku wizytatora Oświaty Pozaszkolnej. W 1929 założyciel i prezes (do 1939) Instytucji Teatrów Ludowych. Jako organizator amatorskiego ruchu teatralnego dążył do zjednoczenia regionalnych Związków Teatrów i Chórów Ludowych, opowiadał się za samorodnym teatrem ludowym sięgającym do pieśni, tańców i zwyczajów ludowych, sam nadawał im formę dramatów i je inscenizował, np. Dożynki – wystawione kilkakrotnie, Szopka krakowska (1926), Wesele krakowskie (1926), Franusiowa dola (1934). Wydał wspólnie z A. Bieniem książkę Teatry ludowe w Polsce (1928). Wybór pism Cierniaka ukazał się w tomie Zaborowska nuta (1956). Wydano także publikację: Jędrzej Cierniak, Źródła i nurty polskiego teatru ludowego. Wybór pism, inscenizacji i listów, oprac. Antoni Olcha (Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1963, 446 ss.).

W okresie okupacji niemieckiej pracował w Szkole Powszechnej nr 114 na Targówku. Oficjalnie jako nauczyciel języka niemieckiego, faktycznie uczył języka polskiego i historii. W 1940 przewodniczył konspiracyjnemu zarządowi Ludowego Instytutu Oświaty i Kultury. 24 kwietnia 1941 został aresztowany przez gestapo i rozstrzelany w Palmirach, w masowej egzekucji na początku marca 1942. Władysław Bartoszewski w książce Warszawski pierścień śmierci przypuszczał, że egzekucji dokonano na terenie obozu pracy Treblinka I. Symboliczny grób Jędrzeja Cierniaka znajduje się na cmentarzu w Palmirach.

Odznaczenia | edytuj kod

Upamiętnienie | edytuj kod

  • Jego imię nosi Szkoła Podstawowa nr 114 w Warszawie (WarszawaTargówek, ul. Remiszewska 40) oraz Publiczne Gimnazjum w Zaborowie.
  • Imieniem Jędrzeja Ciernika nazwano jedną z ulic w Zielonej Górze (Raculi).

Bibliografia | edytuj kod

  • Wspomnienia o Jędrzeju Cierniaku, wybór i oprac. Z. Mazurowa i L. Wyszomirska, Warszawa 1982.
  • W. Bartoszewski, Warszawski pierścień śmierci 1939–1944, Warszawa 2008.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c StanisławS. Łoza StanisławS. (red.), Czy wiesz kto to jest?, (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa : Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 110 .
  2. M.P. z 1935 r. nr 257, poz. 306 „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jędrzej Cierniak" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy