Język bengalski


Język bengalski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Zasięg geograficzny języka bengalskiego. Zasięg języka bengalskiego na terenie Bangladeszu. Spółgłoski alfabetu bengalskiego

Język bengalski (bengalski: বাংলা i trl.: bāṃlā /baŋla/[2], ang. Bengali) – język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się jako językiem ojczystym ponad 180 mln osób, głównie w Bangladeszu (120 mln) i Indiach (60 mln)[1]. Jest on jednocześnie językiem urzędowym w tych dwóch państwach (w Indiach w stanach Bengal Zachodni i Tripura). Liczba osób używających bengalskiego jako drugiego języka wynosi około 70 mln[1].

Do jego zapisu używa się pisma bengalskiego.

Spis treści

Odmiany lokalne | edytuj kod

Poza standardowym bengalskim używa się kilku odmian tego języka:

  • dialektu চাটগাঁইয়া বুলি Chaţgãia buli (ang. Chittagonian) – ok. 14 mln, używanego w południowo-wschodnim Bangladeszu, traktowanego niekiedy jako odrębny język[3];
  • sylheti w północno-wschodnim Bangladeszu (ok. 5 mln);
  • czakma w okolicach miasta Ćottogram (250 tys.).

Gramatyka | edytuj kod

Zaimki osobowe | edytuj kod

Bengalski system zaimków osobowych jest bardzo skomplikowany, obejmuje różne ich warianty w zależności od stopnia zażyłości, statusu rozmówcy, fizycznej lokalizacji itp. Poniższa tabelka przedstawia zaimki osobowe w mianowniku.

Rzeczownik | edytuj kod

Rzeczowniki bengalskie zachowały częściowo fleksję, odziedziczoną z sanskrytu. Istnieją cztery przypadki gramatyczne:

Postpozycje | edytuj kod

Polskim przyimkom odpowiadają w języku bengalskim tzw. postpozycje („poimki”) stojące po rzeczowniku w określonym przypadku:

Postpozycje wymagające dopełniacza
  • oi pare 'przez': nodi-r oi pare 'przez rzekę'
  • kachhe 'obok': janala-r kachhe 'obok okna'
  • jonno 'dla': shikkhôk-er jonno 'dla nauczyciela'
  • shôngge 'z': am-ar shôngge 'ze mną'
  • shômmondhe 'o': itihash-er shômmondhe 'o historii'
  • shathe 'z': ma-er shathe 'z matką'
  • shamne 'przed': gaŗi-r shamne 'przed samochodem'
Postpozycje wymagające biernika
  • kore 'za pomocą': ţêksi kore 'taksówką'
  • theke 'z' (miejsca): Bangladesh theke 'z Bangladeszu'
  • porjonto 'aż do': dôshţa porjonto 'do dziesiątej'
Postpozycje wymagające miejscownika
  • bina 'bez': bina onumoti-te 'bez pozwolenia' (wyjątkowo jest to prepozycja)

Czasownik | edytuj kod

Język bengalski ma dziesięć czasów gramatycznych.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Ethnologue report for language code: ben
  2. Richard Ishida: Bengali character notes. [dostęp 2011-09-03].
  3. Chittagonian [cit]. ISO 639-3.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (język):
Na podstawie artykułu: "Język bengalski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy