Język pendżabski


Język pendżabski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Zasięg geograficzny języka pendżabskiego Dialekty pendżabskie Guru Granth Sahib, święta księga sikhów zapisana alfabetem gurmukhi Tablica na stacji Southall w języku pendżabskim, pismo gurmukhi

Język pendżabski (ਪੰਜਾਬੀ pańdźabi), język wschodniopendżabski – język z centralnej grupy języków indoaryjskich indoeuropejskiej rodziny językowej, którym posługuje się ponad 28 mln osób, zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim. W indyjskim stanie Pendżab ma status języka urzędowego, nie jest natomiast urzędowym w pakistańskiej prowincji Pendżab[2].

Niekiedy za odmianę języka pendżabskiego uważany jest również język lahnda, używany w zachodnim Pendżabie (stąd jego alternatywna nazwa język zachodniopendżabski), jednakże zasadniczo klasyfikowany jest on jako odrębny język, którym posługuje się ok. 60 mln osób[3]. Język zachodniopendżabski należy do grupy północno-zachodniej języków indoaryjskich, natomiast pendżabski język literacki, oparty na centralnym dialekcie madźhi, do grupy centralnej, wraz z hindi. Przyczyną częstego włączania dialektów lahnda do języka pendżabskiego jest to, iż pendżabski język literacki jest wspólny dla użytkowników zarówno wschodnich, jak i zachodnich dialektów Pendżabu[4]

Ponadto używany w okolicach miasta Dżammu język dogri, którym posługują się ok. 2 mln mówiących, niegdyś uważany za odmianę pendżabskiego[5], obecnie klasyfikowany jest jako jeden z tzw. języków pahari.

Spis treści

Pismo | edytuj kod

Do zapisu używa się, w zależności od państwa, szachmukhi (zmodyfikowanego pisma arabskiego) w Pakistanie, albo też gurmukhi, szachmukhi względnie dewanagari w Indiach.

Język pendżabski zapisywany pismem gurmukhi jest językiem tekstów i ceremonii religijnych dla ponad 15 mln sikhów – wyznawców sikhizmu.

Dialekty[6] | edytuj kod

Zachodnie

  • multani – wyróżnia się odmiennym słownictwem, gramatycznie bliski dialektowi centralnemu, obecnie klasyfikowany jako odrębny język w ramach tzw. makrojęzyka lahnda[7]
  • pothohari – okolice miasta Rawalpindi
  • hindko – region Hazara, wyróżnia się odmiennym słownictwem

Centralny

  • madźhi – używany w okolicach dwóch ważnych centrów kulturalnych – Amritsaru i Lahauru; postrzegany jako „najczystsza” odmiana pendżabskiego, stanowi podstawę języka standardowego[2].

Wschodnie

  • doabi
  • malwai – Ludhiana, zachodnia część dystryktu Patiala
  • puadhi – wschodnia część dystryktu Patiala; wykazuje cechy przejściowe między pandźabi a hindi

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Ethnologue report for language code: pan
  2. a b Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 15
  3. Ethnologue report for language code: pnb
  4. Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 17-18
  5. Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 17
  6. wg Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 14-18
  7. Ethnologue report for language code: skr

Bibliografia | edytuj kod

  • Czterojęzyczna chrestomatia pendżabska, Wydawnictwo Akademickie „Dialog”, Warszawa 1998, ​ISBN 83-88238-11-6
  • Sieklucka Anna: Język pendźabski, Wydawnictwo Akademickie „Dialog”, Warszawa 1998, ​ISBN 83-86483-88-1

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (język):
Na podstawie artykułu: "Język pendżabski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy