Języki bantu C


Języki bantu C w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Języki bantu C – grupa geograficzna języków bantu z wielkiej rodziny języków nigero-kongijskich. Swoim zasięgiem obejmuje Kamerun, Republikę Środkowoafrykańską i Kongo[1].

Spis treści

Klasyfikacja | edytuj kod

Poniżej przedstawiono klasyfikację języków bantu C według Guthriego[2][3] zaktualizowaną przez J.F. Maho[4]. Ponadto, Maho do listy Guthriego dodał nowe języki, dialekty oraz języki pidżynowe i kreolskie[5][4][a]. Klasyfikacja Ethnologue bazuje na klasyfikacji Guthriego, jednak odbiega od niej znacznie, m.in. stosuje inny kod – trzyliterowy oparty na ISO 639 i inaczej grupuje języki[6][7].

C10 Języki ngondi | edytuj kod

C101 dibole – babole C102 ngando C103 kota – dikota C104 yaka – aka, włączając babenzele C105 mbenga C11 ngondi – ngundi C12 pande-gongo C12a pande C12b bogongo – gongo C13 mbati C14 bomitaba – mbomitaba, „bamitaba” C141 język enyele – inyele C142 bondongo C143 mbonzo – impfondo C15 bongili – bongiri C16 lobala, włączając likoka i iboko C161 bomboli – bombongo C162 bozaba

C20 Języki mboshi | edytuj kod

C201 bwenyi C21 (dawn. C23) mboko – mboxo, włączając ngare C22 akwa C23 zob. C21 C24 koyo C25 mbos(h)i C25A bunji – mbondzi C25B olee C25C ondinga C25D ngolo C25E eboi C26 kwala – likwala C27 kuba – likuba

C30 Języki bangi-ntumba | edytuj kod

C301 doko C302 bolondo C31a loi, włączając likila C31b ngiri C31C nunu – kenunu C311 maba(a)le C312 ndo(o)bo C313 litoka C315 enga – baenga-bolombo C32 bangi, włączając liku, moi i rebu C321 binza – libinza C322 dzamba – zamba C323 mpana C33 sengele C34 sakata C34A sakata C34B djia – wadia C34C bai – kibay C34D tuku – ketu, batow C35a ntomba, włączając ntomba-bikoro C35b bolia C35C sakanyi – lotsakani C351 mbompo – mpompo C36 losengo C36a poto – pfoto, włączając yakata C36b mpesa C36c mbudza C36d mangala – ngala C36e boloki C36f kangana C36g ndolo C36H yamongeri C37 budza – buja C371 tembo – motembo C372 kunda C373 gbuta – egbuta C374 babale

C30 – nowe języki:

C30A bangala C30B lingala

C40 Języki ngombe | edytuj kod

C401 pagibete C402 zob. C44 C403 kango – likango C41 ngombe C41A ngombe znad rzeki Kongo C41B ngombe w Bosobolo, północny ngombe C41C ngombe w Libenge, północno-zachodni ngombe C41D binza, wschodni ngombe C411 bomboma, włączając ebuku i lingonda C412 bamwe, włączając lifonga, likata i libobi C413 dzando C414 ligendza C415 likula – kula C42 bwela – lingi C43 benge-baati C43A baati C43B benge C43C boganga – boyanga C43D ligbe C44 bwa – boa, włączając yewu C441 bango – babango, południowo-zachodni bwa C45 ngelima – angba C45A beo C45B buru C45C tungu

C50 Języki soko-kele | edytuj kod

C501 likile C502 linga – elinga C51 mbesa C52 so – soko, eso C53 poke – pfoke, topoke, gesogo C54 lombo – turumbu C55 lokele – lokele C56 foma

C60 Języki mongo-nkundu | edytuj kod

C61 mongo-nkundu – lomongo, lonkundo C61A bakutu C61B bokote, włączając ngata C61C booli C61D bosaka C61E konda – ekonda, włączając bosanga-ekonda C61F ekota C61G emoma C61H ikongo, włączając lokalo-lomela C61I iyembe C61J lionje – nsongo, ntomba C61K yamongo C61L mbole, włączając nkengo, yenge, yongo, bosanga-mbole, mangilongo i lwankamba C61M nkole C61N południowy mongo, włączając bolongo, belo, panga, acitu C61O yailima C61P ngombe-lomela – longombe, ngome à Múná C611 bafoto – batswa de l’equateur C62 lalia C63 ngando – bongando

C70 Języki tetela | edytuj kod

C701 langa C71 tetela, włączając hamba C72 kusu – fuluka, kongola C73 nkutu – nkucu C74 yela – boyela C75 kela – lemba C76 ombo

C80 Języki bushoong | edytuj kod

C81 dengese – nkutu C82 hendo – lohendo, „songomeno” C83 bushoong – kuba C83A ngeende – ngendi C83B ngongo C83C pyaang – pianga, piong C83D shuwa – loshoobo C84 lele C85 wongo – tukungo

Uwagi | edytuj kod

  1. Maho zastosował następujący zapis kodu:
    • Nowe dialekty języka znajdującego się już na liście Guthriego oznaczono poprzez dodanie do oryginalnego kodu języka Guthriego na końcu kolejnej wielkiej litery alfabetu, np. C31C to nowy dialekt języka o kodzie C31, podczas gdy C31a i C31b to dialekty umieszczone na liście przez Guthriego.
    • Nowe języki oznaczono poprzez dodanie do oryginalnego kodu języka Guthriego na końcu kolejnych cyfr, np. C321 to nowy język, najbliższy językowi o kodzie C32. Kiedy nie można było zidentyfikować pokrewieństwa z językiem z listy Guthriego, nowy język oznaczono poprzez dodanie kolejnej cyfry do kodu grupy geograficznej, np. C101 to nowy język w geograficznej grupie C10.
    • Nowe języki pidżynowe i języki kreolskie zostały oznaczone poprzez dodanie do kodu grupy geograficznej wielkiej litery alfabetu, np. C30A to język pidżynowy lub kreolski powstały na bazie języka w grupie C30.

Przypisy | edytuj kod

  1. C. W: Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig: Ethnologue: Languages of the World, Eighteenth edition. Dallas, Texas: SIL International, 2015. [dostęp 2015-07-30]. (ang.)
  2. Malcolm Guthrie: The classification of the Bantu languages. Oxford Univerrsity Press, 1948. [dostęp 2015-08-01]. (ang.)
  3. Malcolm Guthrie: Comparative Bantu: an introduction to the comparative linguistics and prehistory of the Bantu languages. Gregg Press, 1967-71. (ang.)
  4. a b Jouni Filip Maho: NUGL Online The online version of the New Updated Guthrie List, a referential classification of the Bantu languages. 2009-06-04. [dostęp 2015-08-22].
  5. Jouni Maho: A Classification of the Bantu Languages: An Update of Guthire's Referential System. W: Derek Nurse, Gérard Philippson: The Bantu Languages. Routledge, 2009, s. 639–651. ISBN 978-1-135-79683-9. [dostęp 2015-08-01]. (ang.)
  6. Jouni Maho. The Bantu area: (towards clearing up) a mess. „Africa & Asia”, s. 40–49, 2001. 1. ISSN 1650-2019 (ang.). 
  7. About the Ethnologue. W: Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig: Ethnologue: Languages of the World, Eighteenth edition. Dallas, Texas: SIL International, 2015. [dostęp 2015-07-30]. (ang.)
Na podstawie artykułu: "Języki bantu C" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy