Języki informacyjno-wyszukiwawcze


Języki informacyjno-wyszukiwawcze w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Języki informacyjno-wyszukiwawcze (JIW)język sztuczny o wyspecjalizowanych funkcjach odtwarzania treści i formy dokumentów oraz treści zapytań użytkowników a także wyszukiwania dokumentów w zbiorze informacyjnym w odpowiedzi na zapytanie użytkownika[1].

Podjęzykami (dialektami) JIW są

Spis treści

Historia | edytuj kod

Pojęcie języków informacyjno-wyszukiwawczych pojawiło się na przełomie lat 50 i 60 XX wieku, co było związane z zainteresowaniem specjalistów informacji naukowej problematyką budowy i funkcjonowania tego typu systemów językowych. Termin ten określa specjalny rodzaj języka, którego realizacja może przyjmować różne formy w konkretnych systemach informacyjno-wyszukiwawczych. Wcześniej tego typu systemy znakowe, tworzone na użytek opracowania rzeczowego zbiorów bibliotecznych, utożsamiano z ich zastosowaniami: katalogami systematycznymi, działowymi, klasowymi i przedmiotowymi[2].

Cechy JIW | edytuj kod

  • Języki sztuczne,
  • Powstaje przez czyjeś celowe działanie, a nie samorzutnie,
  • Konstrukcja i słownictwo jest z góry zaplanowane,
  • Ulegają zmianom,
  • JIW są uboższe od naturalnych pod względem budowy, leksyki i funkcji.

Struktura JIW | edytuj kod

Języki informacyjno-wyszukiwawcze składają się z:

Funkcje JIW | edytuj kod

Języki informacyjno-wyszukiwawcze mają następujące funkcje:

  • Konstruktywne (istotne):
    • Funkcja metainformacyjna [opisowa],
    • Funkcja wyszukiwawcza [znalezienie informacji, faktów, przedmiotów];
  • Pochodne (nie są konieczne):
    • Organizująca informacje - porządkująca np. zbiór informacji czy faktów
    • Określania zakresów tematycznych zbiorów, systemów informacyjnych i wyszukiwawczych.

Języki informacyjno-wyszukiwawcze mają także funkcje języków naturalnych:

  • Opisywanie rzeczywistości (funkcja przedstawieniowa, komunikatywna, opisowa),
  • Zwracanie uwagi na tekst, jego treść (funkcja metainformacyjna);
  • Opisywanie języka jako systemu, jego budowy, funkcji (funkcja metajęzykowa)

Zasób leksykalny (słownictwo) | edytuj kod

Reguły budowy konstrukcji złożonych (gramatykę)

Typologie języków informacyjno-wyszukiwawczych | edytuj kod

Pierwsza typologia JIW powstała w 1966 i została opublikowana we Francji przez Jean Claude'a Gardina. Jest to typologia słowników JIW. Gardin dokonał podziału słowników, wyróżniając JIW o słownikach jawnych i niejawnych. Dzięki czemu podzielił JIW na:

  • JIW klasyfikacyjne,
  • JIW słownikowe.

Kolejnych typologii dokonał E. F. Skorochodko (klasyfikacja semantyczna). Wziął pod uwagę relacje zachodzące pomiędzy elementarnymi jednostkami leksykalnymi, dzięki czemu opracował dwie typologie:

  • typologia – klasyfikacja paradygmatyczna
  • typologia – klasyfikacja syntagmatyczna.

Typologia Aleksandra Ivanovica Czernego opiera się na podstawie zasady prekoordynacji i postkoordynacji jednostek leksykalnych, dzięki czemu podzielił JIW na dwie grupy:

  • JIW prekoordynowane (wyrażenia złożone),
  • JIW postkoordynowane (wyrażenia proste)[3].

Poza tym typologie JIW opracowali D. J.Campbell, Y. Courier, G. von Slype, K. Hoppe, F. Levy a także Olgierd Ungurian.

Typologia stukturalna języków informacyjno-wyszukiwawczych Eugeniusza Ścibora[4] opiera się na różnych cechach JIW związanych z ich strukturą. Ścibor pominął zasięg geograficzny, zakres tematyczny, sposób aktualizacji, liczbę elementarnych jednostek leksykalnych (co ma wpływ na wielkość słownika) oraz liczbę użytkowników. Natomiast wziął pod uwagę słownictwo – jego typy, sposób uporządkowania, gramatykę, sposób przejścia z języka naturalnego na symbole klasyfikacyjne i w wyniku łączenia parametrów opracował typologię, która obejmuje 1176 typów JIW (174 typy - zredukowana).

Typy JIW | edytuj kod

Istnieją następujące typy (modele) JIW:

  1. Języki klasyfikacyjne (klasyfikacje biblioteczno-bibliograficzne)
    • Klasyfikacje wyliczające,
    • Klasyfikacje fasetowe;
  2. Języki haseł przedmiotowych,
  3. Języki słów kluczowych,
  4. Języki deskryptorowe,
  5. Inne, np. języki kodów semantycznych, języki syntagmatyczne[3].

Rodzaje JIW | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Bibliomaniak - słownik: definicje (pol.). [dostęp 2014-02-02].
  2. Barbara Sosińska-Kalata: Podręcznik UKD dla bibliotekarzy i pracowników informacji. Warszawa: 1995, s. 24, seria: Nauka-Dydaktyka-Praktyka. ISBN 83-85778-50-0.
  3. a b Typologie JIW (pol.). [dostęp 2014-02-02].
  4. Eugeniusz Ścibor, Lucyna Anna Bielicka: Języki informacyjne, rodzaje i zastosowania w działalności informacyjnej. Warszawa: 1982.
Na podstawie artykułu: "Języki informacyjno-wyszukiwawcze" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy