Języki w Timorze Wschodnim


Języki w Timorze Wschodnim w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Języki w Timorze Wschodnim

Na terenie Timoru Wschodniego funkcjonuje kilkanaście języków z grup austronezyjskiej i nieaustronezyjskiej (papuaskiej). Rolę krajowego języka wehikularnego pełni tetum, przedstawiciel rodziny austronezyjskiej z wyraźnymi wpływami portugalskimi[1]. Dominującym językiem eksklawy Oecusse jest język uab meto. Nieaustronezyjski język fataluku, używany na wschodzie kraju (nierzadko częściej niż tetum), jest objęty oficjalnym uznaniem konstytucji Timoru Wschodniego[1], podobnie jak języki: bekais, bunak, uab meto (dawan), galoli, habun, idalaka, kawaimina, kemak, lovaia, makalero, makasai, mambai, tokodede i wetar[1].

Dominacja języków lokalnych o szerszym zasięgu doprowadziła do zaniku szeregu mniejszych języków. Jednak niektóre z nich są w dalszym ciągu używane podczas rytuałów albo rozmów prowadzonych żargonem. Badanie przeprowadzone w 2000 przez holenderskiego językoznawcę, Aone van Engelenhovena, ujawniły na przykład, że język makuva, używany niegdyś przez plemię Makuva, był wówczas używany okazjonalnie[2].

Poszczególne języki Timoru Wschodniego wykazują także pewien stopień zróżnicowania gwarowego. Przykładowo narodowy język tetum dzieli się na cztery dialekty[3].

Spis treści

Położenie języków | edytuj kod

Podczas rządów portugalskich edukacja była prowadzona w języku portugalskim, który współistniał z tetum i innymi miejscowymi[1]. Wpływ portugalski rzutował w szczególnym stopniu na dialekt tetum zwany Tetun-Prasa (Tetun-Dili), którym posługuje się ludność Dili i okolic[1]. Dialekt ten odróżnia się od mowy Tetun-Terik, która pozostała bardziej konserwatywna. Obecnie edukacja w szkołach prowadzona jest w Tetun-Dili[1].

Podczas indonezyjskiej okupacji językiem urzędowym na ziemiach Timoru Wschodniego był język indonezyjski[1]. Obecnie pełni on funkcję języka roboczego[4], wraz z językiem angielskim[1].

Dla wielu starszych mieszkańców Timoru Wschodniego język indonezyjski przywołuje negatywne skojarzenia z reżimem Suharto[5]. Młodsi mieszkańcy zaś wykazują niechęć do języka portugalskiego jako mowy urzędowej. Postrzegany bywa bowiem jako „język kolonialny”[6].

Rozkład języków | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h East Timor Languages, easttimorgovernment.com [dostęp 2020-02-15] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] .
  2. Raadselachtig Rusenu
  3. Catharina Lumien VanC.L.V. Klinken Catharina Lumien VanC.L.V., A Grammar of the Fehan Dialect of Tetun: An Austronesian Language of West Timor, Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, The Australian National Univ., 1999, s. 3, ISBN 978-0-85883-514-6  (ang.).
  4. Prosiding Kongres Antarabangsa Bahasa dan Budaya, Dewan Bahasa dan Pustaka Brunei, Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan, 2011, s. 123–124, ISBN 978-99917-0-808-9  (malajski).
  5. Languages in East Timor. 26 czerwca 2004.
  6. East Timor: Identity, Language and Educational Policy. 25 sierpnia 2000.
Na podstawie artykułu: "Języki w Timorze Wschodnim" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy