Jacek Purchla


Jacek Purchla w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jacek Antoni Purchla (ur. 3 września 1954 w Krakowie) – polski historyk sztuki i ekonomista, profesor nauk humanistycznych, specjalista z zakresu dziedzictwa kulturowego i historii miast, krakowianista; założyciel i w latach 1991–2018 dyrektor Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie, od 2015 Przewodniczący Polskiego Komitetu ds. UNESCO, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności.

Spis treści

Wykształcenie i praca uniwersytecka | edytuj kod

W 1973 złożył egzamin dojrzałości w I Liceum Ogólnokształcącym im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie. W 1976 ukończył studia na Wydziale Ekonomiki Produkcji Akademii Ekonomicznej w Krakowie, w 1980 studia z historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1983 obronił na Uniwersytecie Jagiellońskim pracę doktorską poświęconą Janowi Zawiejskiemu, w 1991 habilitował się tamże na podstawie pracy Pozaekonomiczne czynniki rozwoju Krakowa w okresie autonomii galicyjskiej. W 1994 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych, w 1997 tytuł profesora zwyczajnego nauk humanistycznych.

Od 1976 jest pracownikiem Akademii Ekonomicznej (następnie Uniwersytetu Ekonomicznego) w Krakowie, a w latach 1991-2018 także Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1993 został kierownikiem Zakładu Rozwoju Miast w Katedrze Historii Gospodarczej AE, a w 2008 kierownikiem Katedry Historii Gospodarczej i Społecznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i nowo utworzonego Zakładu Dziedzictwa Kulturowego i Studiów Miejskich UNESCO wchodzącego w skład tej katedry. W latach 1995–2001 był kierownikiem Zakładu Studiów Miejskich w Instytucie Historii Sztuki UJ, od 2005 do 2018 roku kierował Katedrą Dziedzictwa Europejskiego w Instytucie Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 2017 r. nadano mu godność Doktora Honoris Causa Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska”.

Praca zawodowa i pełnione funkcje | edytuj kod

W latach 1990–1991 był wiceprezydentem Krakowa. W 1991 założył i został pierwszym dyrektorem Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie (pełnił tę funkcję do początku 2018), gdzie nadal kieruje Instytutem Dziedzictwa Europejskiego. Profesor w Instytucie Historii Sztuki UJ (1995–2001). Inne funkcje pełnione to m.in.: członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności[1], od 1989 redaktor „Rocznika Krakowskiego” (do roku 2017 wspólnie z Jerzym Wyrozumskim), członek Komitetu Nauk o Sztuce PAN, członek Polskiego Komitetu ds. UNESCO, członek tytularny Comité international d’histoire de l’art (CIHA). Członek wielu organizacji i stowarzyszeń, m.in.: członek Rady Europa Nostra w Hadze i od roku 2018 wiceprezydent tej organizacji, ekspert w International Scientific Committee on the Theory and Philosophy of Conservation and Restoration of Cultural Property (Komitet Teorii ICOMOS), ekspert European Heritage Label, członek Komitetu Doradczego Eurośródziemnomorskiej Fundacji Dialogu Kultur im. Anny Lindh, członek rady Österreichisches Ost- und Südeuropa Institut w Wiedniu. W latach 2000–2016 przewodniczył Radzie ds. Ochrony Zabytków przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 2012 roku został wybrany na wiceprzewodniczącego Polskiego Komitetu ds. UNESCO. Od 2015 roku jest Przewodniczącym Polskiego Komitetu ds. UNESCO[2]. W kadencji 2016-2017 pełnił funkcję Przewodniczącego Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO. Od roku 2015 pełni funkcję prezesa Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa. W lutym 2019 roku został wybrany przez Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego pierwszym przewodniczącym Rady Uczelni.

Stypendia | edytuj kod

Jacek Purchla był m.in. stypendystą Eisenhower Exchange Fellowships Programme 1991; Alexander von Humboldt Stiftung 1992-1993, 1997, 2005 2015; Uniwersytetu Lowańskiego – 1995; Salzburg Seminar – 1995, 2000; Uniwersytetu w Heidelbergu – 1996; Australian Institute for Polish Affairs – 2003; British Council – 2004. Wcześniej dłuższe staże naukowe odbywał na uniwersytetach w Tilburgu (Holandia), Wiedniu, Grand Valley State University (Michigan) i Londynie.

Ważniejsze odznaczenia i nagrody | edytuj kod

Praca naukowa | edytuj kod

Prowadzi badania nad rozwojem miast, historią społeczną i historią sztuki XIX i XX w., a także teorią i ochroną dziedzictwa kulturowego. Działalność naukowa Jacka Purchli ma charakter interdyscyplinarny, a jego zainteresowania koncentrują się przede wszystkim wokół szeroko pojętej problematyki miasta i rozwoju urbanistycznego. Traktując miasto jako złożony organizm – wypadkową procesów społecznych, ekonomicznych, politycznych i kulturowych – stworzył nowoczesny warsztat „urbanologa”. Drugim istotnym wątkiem działalności naukowej są podjęte jeszcze w połowie lat siedemdziesiątych – pionierskie wówczas – badania nad architekturą XIX i XX w., w których w nowatorski sposób analizował takie czynniki jak: prawo budowlane, rola mecenatu publicznego, szkolnictwo, zagadnienia polityczne, społeczne i ekonomiczne. W latach dziewięćdziesiątych XX w. zainicjował interdyscyplinarne badania nad teorią dziedzictwa i zarządzaniem miastem historycznym. Jego prace były tłumaczone i wydane w kilkunastu językach.

Wybrane książki | edytuj kod

  • Jak powstał nowoczesny Kraków, Kraków 1979, 2 wyd. Kraków 1990.
  • Wien-Krakau im 19. Jahrhundert, Wien 1985.
  • Jan Zawiejski – architekt przełomu XIX i XX wieku, Warszawa 1986.
  • Dom pod Globusem, Kraków 1988, 2 wyd. Kraków 1997 – współautor razem ze Zbigniewem Beiersdorfem.
  • Matecznik Polski. Pozaekonomiczne czynniki rozwoju Krakowa w okresie autonomii galicyjskiej, Kraków 1990, 2 wyd. Kraków 1992.
  • Krakau unter österreichischer Herrschaft 1846-1918. Faktoren seiner Entwicklung, Wien-Köln-Weimar 1993.
  • Teatr i jego architekt, Kraków 1993
  • Kraków – prowincja czy metropolia?, Kraków 1996
  • Kraków w Europie Środka, Kraków 2000, 2 wyd. Kraków 2016 oraz inne wersje językowe (Cracow in the European Core, Kraków 2016; Mitten in Europa, Kraków 2016; Cracovia nell’Europa centrale, Cracovia 2016; Cracovia en Europa Central, Cracovia 2016; Cracovie dans l’Europe du Centre, Cracovie 2017).
  • Historia architektury Krakowa w zarysie, Kraków 2001 oraz Architektura Krakowa. Przewodnik, Kraków 2012 – współautor razem z Marcinem Fabiańskim.
  • Dziedzictwo a transformacja, Kraków 2005.
  • Kraków w Europie Środka, Kraków 2008.
  • Gry w miasto, Kraków 2011.
  • Międzynarodowe Centrum Kultury. Początek, Kraków 2015.
  • Budúcnosť minulosti. Kultúrne dedičstvo strednej Európy dnes, Bratislava 2017.
  • Miasto i polityka. Przypadki Krakowa, Kraków 2018.

Przypisy | edytuj kod

  1. Członkowie. „Rocznik Polskiej Akademii Umiejętności”. Rok 2015/2016, s. 17, 2016. Kraków: Polska Akademia Umiejętności. [dostęp 2019-08-07]. 
  2. Prof. Jacek Purchla Przewodniczącym PK ds. UNESCO (pol.). unesco.pl. [dostęp 2016-06-08].
  3. M.P. z 2011 r. nr 64, poz. 623 – pkt 2.
  4. M.P. z 2006 r. nr 3, poz. 36 – pkt 56.
  5. M.P. z 2000 r. nr 28, poz. 570 – pkt 12.
  6. Aufstellung aller durch den Bundespräsidenten verliehenen Ehrenzeichen für Verdienste um die Republik Österreich ab 1952 (niem.). parlament.gv.at. s. 1381. [dostęp 2014-06-03].
  7. Prof. Jacek Purchla decorated [dostęp 2017-12-21] .
  8. Årsberetning 2012. Det kongelige hoff. (norw.). kongehuset.no, marzec 2013. s. 46–47. [dostęp 2013-12-05].
  9. Prof. Purchla laureatem Nagrody Gieysztora / Inne, deon.pl [dostęp 2017-11-24]  (pol.).
  10. Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Małopolski, sgpm.krakow.pl [dostęp 2018-03-07] .
  11. JoannaJ. Zajchowska JoannaJ., Oto wyjątkowi Małopolanie. Uhonorowaliśmy Ludzi Roku i Osobowości Roku 2017, „Gazetakrakowska.pl” [dostęp 2018-03-07]  (pol.).

Bibliografia | edytuj kod

  • Władysław Tyrański Kto jest kim w Krakowie, wyd. Kraków 2000

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jacek Purchla" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy