Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny


Na mapach: 67°15′N 74°40′E/67,250000 74,666667

Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny (ros. Ямало-Ненецкий автономный округ) – jednostka podziału administracyjnego w obrębie Federacji Rosyjskiej.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Okręg położony jest w strefie arktycznej Niziny Zachodniosyberyjskiej na Skrajnej Północy o powierzchni 769 tys. km² tj. obszar 1,5 raza większy od terytorium Francji metropolitalnej. Najdalej na południe wysunięty skrawek okręgu oddalony jest od północnego kręgu polarnego zaledwie o 800 km. Ponad połowa terytorium leży za kręgiem polarnym. W skład terytorium okręgu wchodzi Półwysep Jamalski.

Od wschodu graniczy z Krajem Krasnojarskim, od południa z Chanty-Mansyjskim Okręgiem Autonomicznym - Jugrą, od zachodu z Republiką Komi i Nienieckim Okręgiem Autonomicznym a od północy oblewają go wody Morza Karskiego.

Powierzchnia | edytuj kod

Rzeźba terenu | edytuj kod

Na terenie Okręgu występują dwa zasadnicze rodzaje rzeźby terenu: równiny i góry. Równiny w 90% leżą na wysokości poniżej 100 m n.p.m.

Górska część Okręgu zajmuje niezbyt szeroki pas wzdłuż Uralu Polarnego. Średnia wysokość masywów górskich w tym rejonie to 600-800 m. Sam Ural Polarny wznosi się na wysokość 1.200-1.300 m. Najwyższymi szczytami Jamalsko - Nienieckiego OA są góra Paj-Er - 1.499 m n.p.m., oraz góra Kołokolnia - 1.305 m n.p.m.

Klimat | edytuj kod

Teren Okręgu leży w trzech strefach klimatycznych: polarnej, subpolarnej i umiarkowanej chłodnej. Miejscowy klimat charakteryzuje się dużymi zmianami temperatury i innych warunków pogodowych na przestrzeni roku, długą, chłodną i surową zimą z silnymi burzami śnieżnymi i zamieciami.

Najniższa zanotowana temperatura to -56 °C. Lato jest krótkie - średnio trwa ok. 50 dni.

Strefa klimatu polarnego obejmuje wyspy na Morzu Karskim oraz północną część Półwyspu Jamał i Półwyspu Gydańskiego. Tu właśnie najbardziej widoczne są cechy klimatu Okręgu: zima jest bardzo długa i ciężka, a burze śnieżne i zmiecie - najsilniejsze. Także tu notuje się najniższe temperatury (absolutne minimum -56 °C).

W okresie zimowym grubość pokrywy śnieżnej nie przekracza 40 cm. Wiosna pojawia się późno. Temperatury nocą nie spadają poniżej 0 °C jedynie w lipcu. Często występuje wysoki poziom zachmurzenia. Jesienią do pochmurnej pogody dołączają silne wiatry.

Temperatura zwykle spada na stałe poniżej zera już we wrześniu, czasami jednak zdarzają się cieplejsze lata i wówczas w czasie dnia przyjmuje ona wartości dodatnie jeszcze w październiku, a wody zamarzają dopiero w listopadzie.

Subpolarna strefa klimatyczna zajmuje położone bardziej na południe części półwyspów Jamał i Gydańskiego. Lato (albo raczej ciepła pora roku, bez przymrozków) w tym rejonie trwa dłużej, do 68 dni. Opady głównie w ciepłej porze roku, w formie deszczu.

Południowa część regionu, położona na Nizinie Zachodniosyberyjskiej leży strefie klimatów umiarkowanych chłodnych, skrajnie kontynentalnych. Średnia temperatury są wyższe. Pokrywa śniegowa osiąga grubość 60-80 cm. i zalega od połowy października do połowy maja. Lato dość ciepłe i wilgotne. Okres bez przymrozków wynosi ok. 100 dni.

Fauna | edytuj kod

Świat roślinny | edytuj kod

Gospodarka | edytuj kod

Bogactwa naturalne | edytuj kod

Historia | edytuj kod

Ludność | edytuj kod

Narodowości | edytuj kod

Zdecydowaną większość ludności Jamalsko-Nienieckiego OA stanowią Rosjanie (59,2%). Ponadto na terenie Okręgu mieszkają:

Ukraińcy (17,2%) Tatarzy (5,3%) Białorusini (2,8%) Baszkirzy (1,4%) Komiacy (1,2%) Mołdawianie (1,1%) pozostała ludność napływowa (5,7%)

Rdzenni mieszkańcy Okręgu stanowią 6,1% populacji i są to:

Nieńcy (4,2%) Chantowie (1,5%) Selkupowie (0,4%)

Rdzenni mieszkańcy | edytuj kod

Poszczególne rdzenne narody omówione są w poświęconych im artykułach.

 Osobny artykuł: Nieńcy.  Osobny artykuł: Chantowie.  Osobny artykuł: Selkupowie.

Gęstość zaludnienia | edytuj kod

Średnia gęstość zaludnienia w Jamalsko-Nienieckim OA wynosi 0,7 os./km² W praktyce istnieją duże rozbieżności pomiędzy różnymi częściami kraju. W miastach i w ich pobliżu jest to kilkadziesiąt a nawet ponad kilkaset osób na km², zaś na pozostałych obszarach pozamiejskich 1 osoba przypada na kilkadziesiąt km².

Miasta | edytuj kod

Nojabrsk Nojabrsk Nowy Urengoj

Stolicą Okręgu jest miasto Salechard. Największymi miastami na terenie Autonomii są Nowy Urengoj i Nojabrsk.

Ludność miejska stanowi 82,8% populacji okręgu.

Najważniejsze miasta i osiedla (stan na 1 stycznia 2005)

Podział administracyjny | edytuj kod

Z obszaru Jamalsko-Nienieckiego OA - wyodrębnione są tereny większości dużych miast. Obejmują one obszar samego miasta, czasem również kilku miejscowości położonych w pobliżu. Okręgów takich jest 7. Pozostała powierzchnia Okręgu podzielona jest na 7 rejonów.

Okręgi miejskie | edytuj kod

Rejony | edytuj kod

Pozamiejska powierzchnia Jamalsko-Nienieckiego OA podzielona jest na 7 rejonów.

Władze | edytuj kod

Organem prawodawczym jest miejscowy parlament - Duma Państwowa Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego (ros. Государственная Дума Ямало-Ненецкого автономного округа), złożona z 21 członków. Stanowione przez ten organ prawa dotyczą spraw lokalnych i nie mogą być sprzeczne z ustawodawstwem ogólnorosyjskim.

Głową Okręgu jest gubernator. Obecnie, od 1994 funkcję tę sprawuje Jurij. W. Niejołow.

Języki urzędowe | edytuj kod

Zasadniczym językiem urzędowym Okręgu jest, podobnie jak w całej Rosji język rosyjski. Na terenie Jamalsko-Nienieckiego OA specjalny status posiadają języki autochtonicznych narodów: nieniecki, chantyjski i selkupski, jednak w praktyce ich znaczenie jest symboliczne, jako że zaledwie nieco ponad połowa spośród 8.760 zamieszkujących kraj Chantów i ok. 35% spośród ok. 2.500 Selkupów żyjących w OA zna język ojczysty. Znajomość języka nienieckiego jest większa z racji większej liczebności tego narodu, ale także i on powoli traci znaczenie, gdyż spośród ponad 22.000 Nieńców ojczystym językiem posługuje się zaledwie 66%.

Tablice rejestracyjne | edytuj kod

Tablice pojazdów zarejestrowanych w Jamalsko-Nienieckim Okręgu Autonomicznym mają oznaczenie 89 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.

Zobacz też | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy