Jamna Dolna


Na mapach: 49°37′45″N 22°34′08″E/49,629167 22,568889

Jamna Dolna w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Jamna Dolna – pieczęć wsi z 1876 r.

Jamna Dolna – wyludniona wieś, leżąca w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Ustrzyki Dolne, na terenie Pogórza Przemyskiego. Wieś jest nadal odnotowana przez GUS w rejestrze TERYT[1][2].

Nazwa Jamna wywodzi się od słowa jama (zagłębienie terenu w dolinie rzeki). Najstarszy dokument wskazujący na zasiedlanie dorzecza górnego Wiaru i potoków do niego spływających, pochodzi z 13 stycznia 1367 roku. Potok Jamninka w źródłach nazywany jest Jamnicą, Jamnicza, Jamna. Wieś została założona na prawie wołoskim przez Rybotyckich. Pierwsza wzmianka z 1469 roku, pod nazwą Maruna Wola. Dokument z 1505 roku wymienia sołtysa wsi Romana z Trójcy.

W 1505 r. w źródłach występuje laboriosus Roman de Troycza (z Trójcy) et Jamna knyas (knyasz) nobili Stanislaw i Jas z Kmanyczky (Stanisław Jaszkmaniczki). W 1532 r. w Trójcy odnotowano istnienie czterech dworzyszcz, zaś w Jamnej dwóch dworzyszcz, młyna, popostwa oraz sołtysa na jednym dworzyszczu.

We wsi tej nie żyło się spokojnie, o czym wspominają hr. Drohojowski, hr. Stadnicki, Łoziński. W 1605 roku, po śmierci Jana Tomasza Drohojowskiego, na zamek najechał Jan Krasicki, a po nim Marcin Stadnicki oblegał zamkniętą w nim żonę Drohojowskiego. Z braku żywności poddano zamek, a najeźdźca przywłaszczył sobie całe jego wyposażenie. W zamku przebywał Stanisław Stadnicki, zwany Diabłem Łańcuckim, po swojej ucieczce ze zdobytego przez Łukasza Opalińskiego Łańcuta (1609).

Następny jego właściciel około 1638 roku Mikołaj Ossoliński utrzymywał w nim regularnych żołnierzy wybieranych z chłopów pochodzących z jego wsi. Najazdy Stanisława Stadnickiego, zwanego Diabłem, na dobra Drohojowskiej w celu odebrania jej dóbr czy najazdy Tatarów 1624 r., Węgrów w 1657 r. i Szwedów w 1655 r., pustoszyły miejscowość. Jeszcze w lipcu 1603 roku Marcin Stadnicki usiłował objąć w posiadanie wsie referendarza [Drohojowskiego] Jamnę, Bachów, Berezkę i Łowczynę z powodu wierzytelności. Na rok 1603 przypada jeszcze relacja woźnego, który do dworu wsi Jamnej wniósł dwa pozwy przeciw referendarzowi, jeden w imieniu Andrzeja i Piotra Stadnickich, a drugi imieniem poddanego Andrzeja Stadnickiego o zabranie drzewa ze Sanu pod pozorem należytości cłowej.

Od XVI w. klucz Jamna przechodził kolejno w ręce Kormanickich, Drohojowskich, Stadnickich, Ossolińskich, Lubomirskich, Radziwiłłów, a w końcu Tyszkowskich. W połowie XIX wieku właścicielami posiadłości tabularnej w Jamnej Dolnej byli Antoni i Józef Tyszkowscy[3].

We wsi znajdowała się drewniana cerkiew św. Mikołaja, zbudowana w roku 1905, a zniszczona po wojnie[Której wojnie?]. Ludność w całości została wysiedlona[Dokąd i kiedy?]. W pobliżu był klasztor św. Trójcy, który też zniknął[Co znaczy „zniknął”?].

 Osobny artykuł: Cerkiew św. Mikołaja w Jamnej Dolnej.

Przy drodze RybotyczeBircza nad przecinającą trasę potokiem Jamninka znajdują się ruiny zamku Jamna Dolna Kormanickich z XVI w. Mieszkał w nim Mikołaj Ossoliński.

Demografia | edytuj kod

  • 1785 – 540 grekokatolików, 13 rzymskich katolików, 16 żydów
  • 1840 – 817 grekokatolików
  • 1859 – 614 grekokatolików
  • 1879 – 783 grekokatolików
  • 1899 – 906 grekokatolików
  • 1926 – 984 grekokatolików
  • 1938 – 1076 grekokatolików

Przypisy | edytuj kod

  1. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  2. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 69.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Jamna Dolna" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy