Jan Bułhak


Jan Bułhak w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Tablica upamiętniająca fotografa Jana Bułhaka na budynku przy ul. Krasińskiego 18 na Starym Żoliborzu w Warszawie Budynek przy ul. Krasińskiego 18 w Warszawie na Starym Żoliborzu w tak zwanej kolonii artystów w którym mieszkali w różnych okresach, między innymi fotograf Jan Bułhak, filozof Teofil Jaśkiewicz, śpiewak operowy Jerzy Kobza-Orłowski, działacz młodzieżowy Konstanty Jagiełło i polityk Adam Próchnik Grób Jana Bułhaka na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Jan Brunon Bułhak (ur. 6 października 1876 w Ostaszynie k. Nowogródka, zm. 4 lutego 1950 w Giżycku) – nestor polskiej fotografii. Filozof i teoretyk fotografii. Założyciel Fotoklubu Wileńskiego (1927) i współzałożyciel Fotoklubu Polskiego. Jego twórczość uważana jest za część wspólnego dziedzictwa kulturowego Białorusi, Litwy i Polski[1].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Był synem Walerego Antoniego Stanisława Bułhaka h. Syrokomla i Józefy Haciskiej h. Roch. Jego syn, urodzony w 1906 Janusz Bułhak, był kompozytorem i również fotografikiem.

Studiował filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Około roku 1905 otrzymał od żony pierwszy aparat fotograficzny i zajął się fotografią amatorską. Z namowy zaprzyjaźnionego malarza Ferdynanda Ruszczyca fotografia stała się jego głównym zajęciem. W roku 1912 uczył się fotografii w Dreźnie u Hugona Erfurtha. Po powrocie do Wilna zajął się zawodowo fotografią.

Od 1919 wykładał w Zakładzie Fotografii Artystycznej na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie.

Był przedstawicielem piktorializmu. Znany jest z wielu wspaniałych fotogramów. Twórca estetyki bułhakowskiej. W jego fotografiach widoczne są wpływy grafiki i malarstwa.

Wykonał fotograficzną dokumentację architektury Wilna, Warszawy, Krakowa, Grodna, Zamościa, Lublina, Kazimierza Dolnego i innych miejscowości. W jego pracowni powstało 158 albumów poświęconych miastom i regionom II Rzeczypospolitej.

W lipcu 1944 roku, w czasie walk o Wilno spłonęła jego pracownia, a w niej 50 000 skatalogowanych negatywów, dotyczących głównie Wilna i Wileńszczyzny, ale też i wielu innych miast Polski oraz niektórych miast niemieckich. Niektóre z negatywów pochodziły z lat 1910–1915.

Po II wojnie światowej wraz z synem dokumentował zniszczenia wielu miast Polski. Zaczął od Wilna, którego zniszczenia bardzo przeżył, po przymusowym wysiedleniu w nowe granice Polski fotografował też inne miasta. Był współzałożycielem powstałego w 1947 Związku Polskich Artystów Fotografów. Jego legitymacja członkowska ZPAF miała numer 1.

Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim (Aleja Zasłużonych-1-54,55)[2].

Wystawy indywidualne (wybór) | edytuj kod

  • „Jan Bułhak” – Warszawa (1928)
  • „Ruiny Warszawy” – Muzeum Narodowe, Warszawa (1946)
  • „Fotografia Jana Bułhaka” – Stara Galeria ZPAF, Warszawa (1972)
  • „Ziemie Odzyskane” – Muzeum Narodowe, Wrocław (1980)
  • „Warszawa oskarża” – Kraków (1981)
  • „Jan Bułhak-fotografik” – Muzeum Narodowe, Warszawa + objazd (2006)

Wystawy zbiorowe (wybór) | edytuj kod

  • „Krajobraz Polski” (ponad 80 fotografii J. Bułhaka) – Salon Warszawskiego Ratusza, Warszawa (1912)
  • „Wystawa sztuki polskiej” – Paryż, Francja (1912)
  • „Wystawa sztuki polskiej” – Paryż, Francja (1923)
  • „XX Salon International d’Art Photographique 2e Salon de Photographie” – Paryż, Francja (1925)
  • „I Międzynarodowy Salon Fotografii Artystycznej” – Warszawa (1927)
  • „Międzynarodowa Wystawa Fotografii” – Warszawa (1930)
  • „4 Międzynarodowa Wystawa Fotografii” – Wilno (1936)
  • „I Wystawa Fotografii Ojczystej” – Warszawa (1938)
  • „I Ogólnopolska Wystawa Fotografiki” – Warszawa (1947)
  • „Polska fotografia artystyczna do roku 1939” – Muzeum Narodowe, Wrocław (1977)
  • „Fotografia polska 1839–1979” – Nowy Jork, USA (1979)
  • „Photographie Polonaise 1900–1981” – Centre Georges Pompidou, Paryż, Francja (1981)
  • „Polska Fotografia Krajobrazowa 1944–1984” – BWA, Kielce (1985)

Książki autorskie | edytuj kod

  • „Wilno” – Warszawa (1924)
  • „Moja Ziemia” – Warszawa (1924)
  • „Fotografika” – Wilno (1931)
  • „Wędrówki fotografa” (łącznie 36 pozycji) – Wilno (1931–1936)
  • „Technika bromowa” – Wilno (1933)
  • „Bromografika” – Wino (1934)
  • „Estetyka światła” – Wilno(1936)
  • „26 lat z Ferdynandem Ruszczycem” – Wilno (1939)
  • „Polska Fotografia Ojczysta” – Poznań (1939)
  • „Fotografia Ojczysta” – Wrocław (1951)

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. 6 кастрычніка – 130 год з дня нараджэння Яна Булгака (1876–1950), беларускага і польскага майстра мастацкай краязнаўчай фатаграфіі, этнографа, фалькларыста // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
  2. Cmentarz Stare Powązki: JAN BUŁHAK, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-11-01] .
  3. Danuta Król: 100x100: sto zdjęć z okazji stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości / One hundred photographs to celebrate the 100th anniversary of Poland regaining independence. Warszawa: Narodowe Archiwum Cyfrowe Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 2018, s. 13. ISBN 978-83-927590-7-2. (ang.)
  4. M.P. z 1936 r. nr 261, poz. 461 „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jan Bułhak" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy