Jan Drabik (oficer)


Jan Drabik (oficer) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jan Drabik (ur. 13 czerwca 1896, zm. 5 lipca 1940 na górze Gruszka) – kapitan administracji Wojska Polskiego II RP, ofiara egzekucji na górze Gruszka.

Pomnik u podnóża góry Gruszka Mogiła zbiorowa i pomnik na Cmentarzu Centralnym w Sanoku

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się 13 czerwca 1896 jako syn Szymona i Joanny[1][2] Po zakończeniu I wojny światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości został przyjęty do Wojska Polskiego. Został awansowany na stopień porucznika w korpusie oficerów piechoty ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1920[3][4][5]. W 1923 był przydzielony jako oficer rezerwowy do 83 pułku piechoty w Kobryniu[6][7][8]. W 1928 był przydzielony do służby w Korpusie Ochrony Pogranicza[9]. W czerwcu 1934 roku został przeniesiony z KOP do 15 pułku piechoty „Wilków” w Dęblinie[10]. Później został awansowany na stopień kapitana[2] i przeniesiony z korpusu oficerów piechoty do korpusu oficerów administracji, grupa administracyjna. W ostatnich latach przed wojną pełnił służbę w garnizonie Zamość. Był odpowiedzialny za szkolenie w zakresie Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego[2]. Według stanu z marca 1939 był kierownikiem II referatu uzupełnień w Komendzie Rejonu Uzupełnień Zamość[11].

Po wybuchu II wojny światowej w 1939 i kampanii wrześniowej zamierzał przedostać się na Zachód i wstąpić do formowanych wojsk polskich (wraz z nim udał się jego wychowanek, uczeń liceum z Zamościa, Kazimierz Kuźma ur. 1920)[2]. Podczas próby przekroczenia „zielonej granicy” z Węgrami w pobliżu Komańczy kpt. Drabik z K. Kuźmą zostali zatrzymani przez policję ukraińską i przekazani Niemcom, po czym 9 marca 1940 o godz. 11:30 osadzeni w więzieniu w Sanoku[1]. W dniu 4 lipca 1940 wyrokiem niemieckiego sądu specjalnego (Sondergericht) w siedzibie przy sanockim więzieniu obaj zostali skazani na karę śmierci[12]. Ranem 5 lipca 1940 wraz z grupą więźniów zostali wywiezieni z Sanoka i rozstrzelani w lesie na stoku góry Gruszka nieopodal Tarnawy Dolnej[13][14][15]. Egzekucję wykonał 45 batalion policyjny stacjonujący w Rzeszowie[2].

Po wojnie w 1947 szczątki ofiar zostały ekshumowane i złożone w mogile zbiorowej na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku[16]. W jej miejscu powstał pomnik, na którym umieszczono tablicę z inskrypcją: Męczennikom za wolność i demokrację. Mogiła zbiorowa Polaków zamordowanych bestialsko przez zbirów hitlerowskich w czasie okupacji powiatu sanockiego od września 1939 r. do czerwca 1944 r. Cześć waszej pamięci., na którego postumencie znajduje się rzeźba Sokoła autorstwa Stanisława Jana Piątkiewicza[17][18][19], w 2013 przy pomniku umieszczono dwie tablice z listą zamordowanych na górze Gruszka[20][21] (wśród 112 wymienionych ofiar został podany Jan Drabik). U podnóża wzniesienia Gruszka znajduje się zbiorowa mogiła ofiar egzekucji w formie ziemnego kurhanu, na którym w 1961 ustanowiono upamiętniający zbrodnię obelisk[22].

W 1962 Jan Drabik został upamiętniony wśród innych osób wymienionych na tablicy Mauzoleum Ofiar II Wojny Światowej na Cmentarzu Centralnym w Sanoku.

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b 1. Gefängnis in Sanok. Księga więźniów śledczych 1939-1940. s. 511 (pozycja).. 2. Lista zamordowanych na Gruszce 5/6 lipca 1940 roku (wykaz sporządzony przez B.R na podstawie księgi więziennej). 3. Czesław Cyran: Stanisław Zabierowski (red.): Studia nad okupacją hitlerowską południowo-wschodniej części Polski. T. I: Ludzie i dokumenty o więźniach politycznych więzienia w Sanoku w latach 1939–1944. Wykaz więźniów więzienia w Sanoku rozstrzelanych w Tarnawie Dolnej w lesie „na Gruszce” w dniu 5 VII 1940 r.. Rzeszów: Towarzystwo Naukowe w Rzeszowie i Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Rzeszowie, 1976, s. 86.
  2. a b c d e Edward Zając. Nocna egzekucja. „Tygodnik Sanocki”. Nr 26 (451), s. 11, 30 czerwca 2000. 
  3. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 447.
  4. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 389.
  5. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 244.
  6. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 364.
  7. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 317.
  8. a b Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 97.
  9. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 84, 908.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 181.
  11. Rocznik Oficerski 1939 ↓, s. 308, 861.
  12. Nestor Kiszka: Relacja Kiszki Nestora „Neron”. W: Andrzej Brygidyn, Magdalena Brygidyn-Paszkiewicz: Wspomnienia i relacje żołnierzy Sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: 2012, s. 223-224. ISBN 978-83-903080-5-0.
  13. Mieczysław Przystasz. Powiat sanocki w latach 1939–1947. „Rocznik Sanocki”. II, s. 266, 1967. Wydawnictwo Literackie
  14. Województwo krośnieńskie. W: Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa, lata wojny 1939-1945. Warszawa: Rada Ochrony Pomników Walk i Męczeństwa / Sport i Turystyka, 1988, s. 389. ISBN 83-217-2709-3.
  15. Zbigniew Dańczyszyn: Wychowankowie sanockiego gimnazjum w Oświęcimiu. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 134, 137.
  16. Stefan Stefański: Cmentarze sanockie. Sanok: 1991, s. 27.
  17. Franciszek Oberc: Pomniki i tablice pamiątkowe Sanoka. Sanok: 1998, s. 7-8. ISBN 83-909787-1-7.
  18. Kamienny sokół na cmentarzu sanockim (pol.). sokolsanok.pl. [dostęp 2012-12-01].
  19. Stefan Stefański. Kamienny sokół na cmentarzu sanockim. „Tygodnik Sanocki”, s. 10, Nr 7 (90) z 19 maja 1993. 
  20. Remonty na Cmentarzu Centralnym (pol.). esanok.pl, 2013-08-01. [dostęp 2013-08-01].
  21. Joanna Kozimor. Pamięć o poległych. „Tygodnik Sanocki”, s. 10, Nr 31 (1130) z 9 sierpnia 2013. 
  22. Województwo krośnieńskie. W: Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa, lata wojny 1939-1945. Warszawa: Rada Ochrony Pomników Walk i Męczeństwa / Sport i Turystyka, 1988, s. 392. ISBN 83-217-2709-3.
  23. M.P. z 1938 r. nr 64, poz. 72.
  24. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938 roku, s. 54.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Jan Drabik (oficer)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy