Jan I Zwycięski


Jan I Zwycięski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jan I Zwycięski (ur. w 1252 lub 1253 r., zm. 3 maja 1294 r. w Lier) – książę Brabancji od 1248 r. z dynastii z Louvain.

Spis treści

Życie | edytuj kod

Jan był drugim synem księcia Brabancji Henryka III i Adelajdy, córki księcia Burgundii Hugona IV. Objął rządy w Brabancji po abdykacji upośledzonego fizycznie i umysłowo starszego brata Henryka IV w 1267 r., którą poprzedziła wojna domowa[1]. W 1268 r. jego władzę potwierdził antykról Niemiec Ryszard z Kornwalii.

W okresie swoich rządów Jan wspierał politykę króla Francji Filipa III Śmiałego (swego szwagra – Jan był mężem siostry króla Filipa, zmarłej jednak w 1271 r., z kolei Filip kilka lat później poślubił siostrę Jana, Marię). Jan starał się też odgrywać ważną rolę polityczną w swoim regionie. Walczył o swobodny dostęp Brabancji do handlu z Nadrenią, m.in. objął opieką Akwizgran oraz nabył strategicznie położone hrabstwo Kerpen. Gdy w 1283 r. zmarła księżna Limburgii Ermengarda, włączył się w spór o dziedzictwo po wygasłym rodzie książęcym, odkupiwszy roszczenia od hrabiego Adolfa z Bergu (zbyt słabego, by mieć szanse w sporze z hrabiami Geldrii). Wojnę o sukcesję limburską rozstrzygnęła bitwa pod Worringen w 1288 r., w której Jan (wspomagany przez wojska hrabiego Holandii) zadał klęskę połączonym siłom arcybiskupa Kolonii, Luksemburga i Geldrii (sprzymierzeni przeciwko niemu książęta zginęli lub dostali się do jego niewoli). W ten sposób uzyskał księstwo Limburgii. Król Niemiec Adolf z Nassau mianował Jana wójtem Rzeszy na obszarze między Mozelą a Morzem Północnym.

Jan, lubiący rozrywki wojenne, zmarł w wyniku ran odniesionych podczas turnieju. Za życia dbał jednak także o handel, obdarzał przywilejami miasta i troszczył się o utrzymanie pokoju. Wspierał też poetów, a nawet sam pisał wiersze, zachowały się m.in. sygnowane jego imieniem pieśni minnesingerskie. Jest uważany za najwybitniejszego władcę regionu Niderlandów w końcu XIII wieku.

Rodzina | edytuj kod

Jan był dwukrotnie żonaty. W 1270 r. poślubił Małgorzatę, córkę króla Francji Ludwika IX Świętego. Ta jednak zmarła już w 1271 r., nie pozostawiając potomków. Drugą żoną Jana została w 1273 r. Małgorzata, córka hrabiego Flandrii Gwidona z Dampierre. Z tego małżeństwa pochodziło pięcioro dzieci:

Ponadto Jan miał inne dzieci z nieślubnych związków.

Przypisy | edytuj kod

  1. Janick Appelmans: The Abbey of Affligem and the Emergence of a Historiographic Tradition in Brabant (1268-1322). W: Medieval Narrative Sources: A Gateway into the Medieval Mind. Werner Verbeke, Ludo Milis, Jean Goossens (ed.). Leuven: Leuven University Press, 2005, s. 165, seria: Mediaevalia Lovaniensia. Series 1/Studia 34. ISBN 90-5867-398-7. [dostęp 2011-01-09].

Bibliografia | edytuj kod

  • Heinrich Neu: Johann I., Herzog von Brabant und Lothringen, seit 1287 auch Herzog von Limburg. W: Neue Deutsche Biographie. T. 10. Berlin: Duncker & Humblot, 1974, s. 470–471. [dostęp 2013-10-23].
  • Karl Theodor Wenzelburger, Ernst Martin: Johan I., Herzog von Brabant. W: Allgemeine Deutsche Biographie. T. 14. 1881, s. 148–149. [dostęp 2013-10-23].
  • Johann I. Herzog v.Brabant. W: WW-Person [on-line]. [dostęp 2015-12-28].
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jan I Zwycięski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy