Jan Kobuszewski


Jan Kobuszewski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jan Kobuszewski (ur. 19 kwietnia 1934 w Warszawie, zm. 28 września 2019 tamże) – polski aktor teatralny, telewizyjny i filmowy, artysta kabaretowy. Związany był z ZAKR oraz kabaretami Dudek i Olgi Lipińskiej. Wystąpił w ok. 2 tys. programów telewizyjnych i kilkudziesięciu filmach, w tym Stanisława Barei Poszukiwany, poszukiwana (1972), Nie ma róży bez ognia (1974) czy Brunet wieczorową porą (1976). Propozycje, które otrzymywał, obejmowały charakterystyczne, często niewielkie role[1]. Był współgospodarzem (razem z Janem Kociniakiem) pierwszego cyklicznego, satyrycznego programu telewizyjnego Wielokropek (od 1963), a także odtwórcą roli tytułowej w pierwszym polskim serialu telewizyjnym Barbara i Jan. Był narratorem popularnego cyklicznego, humorystycznego programu telewizyjnego Bajka dla dorosłych. Dziadek Jacek Maria Poszepszyński ze słuchowiska radiowego Rodzina Poszepszyńskich. W latach 1999–2000 na antenie telewizji Polsat współprowadził, razem z Jerzym Petersburskim jr., program rozrywkowy Macie, co chcecie.

Jan Kobuszewski stworzył też wiele kreacji teatralnych, między innymi: Lucky’ego w Czekając na Godota Samuela Becketta, Biondello w Poskromieniu złośnicy Williama Szekspira i Doktora w Dziadach Adama Mickiewicza. Reżyserował Wstrętnego egoistę Françoise Dorin i Czarującego łajdaka Pierre’a Chesnota[1].

W 2012 został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[1] za „wybitne zasługi dla kultury polskiej, za osiągnięcia w pracy artystycznej”[2].

Spis treści

Wczesne lata | edytuj kod

Jan Kobuszewski (2007) Jan Kobuszewski z żoną Hanną Zembrzuską-Kobuszewską u Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego (2007)

Urodził się w Warszawie[3] w domu przy ul. Nadwiślańskiej 3 na warszawskim Nowym Bródnie w rodzinie katolickiej jako syn Aliny (z domu Kowalska) i Edwarda Kobuszewskich. Matkę, z powodu złego stanu zdrowia, nakłaniano do aborcji[4]. Wbrew namowom, zdecydowała się urodzić. Był najmłodszym z trójki dzieci, miał dwie starsze siostry – Marię (ur. 1920) i Hannę (ur. 1921), matkę aktora Wiktora Zborowskiego.

Jesienią 1945 mały Janek oglądał spektakl Placówka wg Prusa w Teatrze Comoedia przy ulicy Szwedzkiej, a potem w Sali Wedla obejrzał Dwa teatry Szaniawskiego.

Początkowo chciał zostać księdzem[4], jednak po ukończeniu stołecznego Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza, w 1951 zdecydował się zdawać egzaminy do Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie, ale nie został przyjęty[5]. Dopiero rok później udało mu się zdać egzaminy, gdy był już absolwentem Państwowej Szkoły Dramatycznej Teatru Lalek[6]. Jego studenckim debiutem była Panna Maliczewska wg Gabrieli Zapolskiej w reżyserii Janiny Romanówny.

Kariera | edytuj kod

W 1955 zadebiutował na ekranie niewielką rolą Francuza w dramacie wojennym Godziny nadziei Jana Rybkowskiego. Po ukończeniu studiów (1956) rozpoczął współpracę z Teatrem Młodej Warszawy (1956–1957), gdzie zadebiutował rolą dyplomową Cara Dormindonta w Żołnierzu i biedzie Samuiła Marszaka. Potem przeniósł się do Teatru Klasycznego (1957–1958). Następnie występował na deskach teatrów: Polskiego (1958–1964 i 1969–1975), Wielkiego (1964–1969) i Nowego w Łodzi (1975–1976).

Z powodzeniem grywał role dramatyczne w sztukach klasycznych takie jak Biondello w Poskromieniu złośnicy Szekspira (1957), Pietrowicz w Płaszczu Gogola (1960), Papkin w Zemście Fredry (1962), Oswald w Królu Learze Szekspira (1962), Lokaj – Jan Parblichenko w Kurce wodnej Witkacego (1964) i Doktor w Dziadach Mickiewicza (1964).

W Teatrze Narodowym zagrał w spektaklach Kazimierza Dejmka, ówczesnego dyrektora narodowej sceny, w tym Mefistofelesa w Kordianie Słowackiego (1965) i Pelikana w Dziadach (1967) z Gustawem Holoubkiem w roli Gustawa-Konrada. O jego kreacji Oberona ze Snu nocy letniej Szekspira (1968) pisano, że Kobuszewski grał „z finezją i ironią”, o roli Diabła z Na szkle malowane Brylla (1970), że „z rozmachem i fantazją”.

Po jego tytułowej roli w dramacie Jan Maciej Karol Wścieklica (1966) Witkacego w reżyserii Wandy Laskowskiej w Narodowym Roman Szydłowski na łamach „Trybuny Ludu” nr 81/1966 napisał:

Aktor w młodości

Od 1976 do końca kariery scenicznej w 2013 był związany z Teatrem Kwadrat w Warszawie. Do jego dokonań na tej scenie należą, m.in.: Rotmistrz w Damach i huzarach Fredry (1977), tytułowy Wstrętny egoista Francoise Dorin (1977) w jego reżyserii, Człowiek ze sztuki w Czy zna pan Mleczną Drogę Karla Wittlingera (1979) czy tytułowy Czarujący łajdak Pierre’a Chesnota (1985) we własnej reżyserii.

Wystąpił ponad 2000 razy w telewizyjnych programach rozrywkowych, w tym w programach cyklicznych, jak Wielokropek (od 1963), w którym z Janem Kociniakiem tworzył duet wg schematu „duży i chudy z małym i korpulentnym”, czy Muzyka lekka, łatwa i przyjemna. W latach 70. XX w. był pamiętnym narratorem Bajek dla dorosłych.

W 1964 był odtwórcą roli tytułowej Jana Buszewskiego, reportera w redakcji „Echa”, w pierwszym polskim serialu telewizyjnym Barbara i Jan w reż. Hieronima Przybyła i Jerzego Ziarnika. Stał się znany z ról w popularnych serialach telewizyjnych Jerzego Gruzy – szefa hydraulików w Wojnie domowej (1966) czy jako Jasio, bufetowy w klubie sportowym, człowiek po przejściach – były lekkoatleta, który po latach sukcesów popadł w alkoholizm i zmarnował sobie karierę, w Czterdziestolatku (1974).

Na łamach czasopisma „Film” Krzysztof Demidowicz napisał:

Stanisław Bareja obsadził go w rolach – hydraulika w Poszukiwany, poszukiwana (1972), listonosza w willi w Nie ma róży bez ognia (1974), kierowcy MPO przewożącego śnieg w Brunecie wieczorową porą (1976), kombinatora mieszkaniowego w Alternatywy 4 (1983) i złodzieja „Ksywy” w Zmiennikach (1986). W filmie muzycznym Hallo Szpicbródka, czyli ostatni występ króla kasiarzy (1978) Janusza Rzeszewskiego i Mieczysława Jahody zagrał tajniaka Mańkowskiego. Krzysztof Gradowski namawiał go do przyjęcia roli pana Kleksa w Akademii pana Kleksa, ale się nie zdecydował i ostatecznie zagrał Piotr Fronczewski.

Agnieszka Osiecka w Fotonostalgii napisała:

W radiowym słuchowisku Macieja Zembatego i Jacka Janczarskiego Rodzina Poszepszyńskich grał postać dziadka Jacka Marii Poszepszyńskiego. W latach 1997–2002 na antenie Polsatu współprowadził z Jerzym Petersburskim jr. program rozrywkowy Macie, co chcecie.

Występował w kabarecie Dudek, Kabarecie Olgi Lipińskiej, a także w Kabarecie Starszych Panów.

W Teatrze Kwadrat współpracował m.in. z Marcinem Sławińskim, u którego zagrał Elwooda Dowda w przedstawieniu Mój przyjaciel Harvey (1995, 2006) Mary Chase i Anioła Stróża w Przyjaznych duszach Pam Valentine (2008). W Złodzieju Erica Chappella w reż. Janusza Majewskiego (2001) wcielił się w postać Spriggsa. W 2003 powrócił do repertuaru klasycznego i wystąpił w Kwadracie w roli Pantalona w Słudze dwóch panów Carla Goldoniego w inscenizacji Waldemara Matuszewskiego.

Życie prywatne | edytuj kod

Grób aktora Jana Kobuszewskiego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

W 1956 zawarł związek małżeński z Hanną Zembrzuską, mieli jedną córkę Marynę[10]. Był wujem Wiktora Zborowskiego.

Zmarł w swoim domu 28 września 2019 w otoczeniu rodziny w Warszawie w wieku 85 lat[11]. Po pożegnaniu aktora w kościele św. Stanisława Kostki oraz mszy żałobnej, trumna z ciałem aktora została pochowana w grobie rodzinnym na Cmentarzu na Starych Powązkach[12].

Publikacje | edytuj kod

  • Robert Mirosław Łukaszuk: Jan Kobuszewski. Patrzę w przyszłość (i przeszłość) z uśmiechem i radością... Edycja Świętego Pawła, 2008. ISBN 978-83-7424-420-6.
  • Hanna Zborowska: Humor w genach. Nisza, 2011. ISBN 978-83-62795-01-7.

Filmografia | edytuj kod

Filmy fabularne (kinowe i telewizyjne) | edytuj kod

Seriale telewizyjne | edytuj kod

Dubbing (gry komputerowe) | edytuj kod

Odcisk dłoni na Promenadzie Gwiazd w Międzyzdrojach

Ordery, odznaczenia, nagrody i wyróżnienia | edytuj kod

polskie odznaczenia cywilne
inne

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c IAR, lulu (2019-09-28): Jan Kobuszewski nie żyje. „To był arystokrata satyry”, „był kochany przez całą Polskę” (pol.). Gazeta.pl. [dostęp 2019-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-09-29)].
  2. Odznaczenia państwowe w Święto Niepodległości. prezydent.pl, 11 listopada 2012. [dostęp 2012-11-11].
  3. Personalidade: Jan Kobuszewski (Polônia) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2019-09-29].
  4. a b Mało znana historia urodzin Jana Kobuszewskiego. Został ocalony z aborcji (pol.). „Polonia Christiana”. [dostęp 2019-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-09-29)].
  5. Dawid Dudko (2019-09-28): Król rozrywki. Jan Kobuszewski nie żyje (pol.). Onet.pl. [dostęp 2019-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-09-29)].
  6. Joanna Kiwilszo. Historia praskich rodów: Rodzina Kobuszewskich. „Nowa Gazeta Praska”, 2015-05-27. ISSN 1234-6365
  7. a b „Wężykiem, wężykiem”. Te role Jana Kobuszewskiego zapamiętamy (pol.). Onet.pl. [dostęp 2019-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-09-29)].
  8. Film” nr 11/1993.
  9. Jacek Szczerba (2019-09-28): Jan Kobuszewski nie żyje. Miał 85 lat. Osiecka nazywała go zmarnowanym Chaplinem (pol.). „Gazeta Wyborcza”. [dostęp 2019-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-09-29)].
  10. Tygodnik „Rewia” nr 41, 12 października 2016, s. 44–45.
  11. Zmarł aktor teatralny i filmowy Jan Kobuszewski. „Był największym aktorem komediowym w Polsce” (pol.). Polskie Radio Gdańsk. [dostęp 2019-09-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-09-28)].
  12. Pogrzeb Kobuszewskiego w rocznicę jego ślubu. Siostrzeniec opowiedział o ostatnich chwilach aktora. fakt.pl. [dostęp 2019-10-07].
  13. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 kwietnia 1998 r. o nadaniu orderów (M.P. z 1998 r. nr 20, poz. 303, pkt 9.).
  14. M.P. z 2013 r. poz. 251.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jan Kobuszewski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy