Jan Kotwicki


Jan Kotwicki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jan Kotwicki (ur. 3 października 1898 w Szedskiej Budzie, powiat żytomierski, gub. wołyńska, obecnie - Obwód żytomierski, Ukraina) – ostatni proboszcz parafii katolickiej w Chrynowie, dekanat Włodzimierski, diecezja łucka, zamordowany przez oddział UPA 11 lipca 1943 w ramach tzw. krwawej niedzieli[1].

Urodził się w 3 października 1898 r. w Szedskiej Budzie w powiecie żytomierskim w rodzinie rolników (zubożała szlachta) Jana i Petroneli z Mościckich. Gimnazjum ukończył w Żytomierzu i tam też w 1917 r. wstąpił do seminarium duchownego. W roku szkolnym 1921/1922 przyjął w seminarium duchownym w Gnieźnie święcenia kapłańskie: subdiakonat, diakonat i prezbiterat.

Spis treści

Posługa kapłańska w Rosji Sowieckiej | edytuj kod

Po święceniach otrzymał nominację na wikariusza parafii katedralnej w Żytomierzu na terytorium Rosji sowieckiej. W sierpniu 1922 r. udał się przez zieloną granicę na miejsce przeznaczenia. 4 listopada 1923 r. został aresztowany razem z proboszczem ks. Andrzejem Fedukowiczem. Po kilku tygodniach został zwolniony. 9 maja 1924 ponownie został uwięziony w Żytomierzu. W grudniu 1924 r. przewieziono go do więzienia w Charkowie. 22 września 1925 r. otrzymał wyrok trzech lat łagru na Wyspach Sołowieckich. W maju 1927 r. przewieziono go do więzienia na Butyrkach w Moskwie. 27 lipca 1927 zwolniony z zakazem przebywania w Moskwie, w guberniach: leningradzkiej, kijowskiej, charkowskiej, chersońskiej i północno-kaukaskim kraju. 3 stycznia 1928 r. - w ramach wymiany więźniów między RP i ZSRR - razem z księżmi Zygmuntem Chmielnickim i Kazimierzem Sokołowskim wrócił do Polski.

Posługa w kapłańska II RP | edytuj kod

W latach 1929-1930 był wikariuszem w parafii Równe i Kowel, jednocześnie administrował parafią Zasmyki. W latach 1931-1934 był proboszczem parafii Zofiówka (dek. łucki), od sierpnia 1934 r. – proboszczem parafii Białozórka (dek. Krzemieniec). W czerwcu 1935 r. został proboszczem parafii w Wyszogródku (dek. Krzemieniec). Na początku 1938 r. został przeniesiony na stanowisko proboszcza parafii Sokul (dek. Kołki). Od dnia 2 października 1941 r. mieszkał w Kowlu i obsługiwał parafie: Ratno (Ukraina), Buceń, Zabłocie (Ukraina) i Niesuchojeże w dekanacie Kamień Koszyrski. 5 maja 1942 r. został proboszczem parafii Chrynów (dek. Włodzimierz Wołyński)[2].

Okoliczności śmierci | edytuj kod

Ks. Jan Kotwicki odprawiał mszę świętą w Chrynowie 11 lipca 1943 o godz. 11:00, gdy kościół został zaatakowany przez oddziały UPA. [3].

O losach proboszcza z Chrynowa zachowały się relacje świadków. Relacja byłego ministranta Zygmunta Abramowskiego)

Ksiądz rozpoczął sumę, ja z moim kolegą Jankiem Żebrowskim, stanęliśmy za drzwiami kaplicy. Razem z ludnością z poprzedniej mszy było około 200 osób (...). Po Podniesieniu zauważyłem, stojąc obok drzwi, podejrzany ruch. Zobaczyłem, że kilku banderowców ustawiło ręczny karabin maszynowy typu diechtiarow i poczęli strzelać do ludzi seriami i z pojedynczych karabinów. Rzucono również dwa granaty, które jednak nie wybuchły. (...) Ludzie zaczęli uciekać drzwiami bocznymi obok zakrystii i chóru. Kaplica jednak otoczona była szczelnie i bez przerwy rozlegały się strzały. (...) trwał krzyk, jęki i rozdzierający uszy wrzask dzieci. Ksiądz [Jan Kotwicki] od ołtarza w szatach liturgicznych wraz z innymi kobietami uciekał przez zakrystię, ale na zewnątrz wszyscy zostali zabici”.[4]

Zwłoki księdza Kotwickiego 14 lipca 1943 r. zabrała furmanką jego ocalała z masakry siostra i dwie pomagające jej kobiety do Włodzimierza Woł., gdzie został pochowany na cmentarzu parafialnym.[5] [6]

Upamiętnienia | edytuj kod

Osoba ks. Kotwickiego została upamiętniona w 2006 r. na tablicy pamiątkowej "Księża wołyńscy zamordowani przez OUN-UPA w latach 1939-1944" wmurowanej w ścianę Kaplicy Wołyńskiej w Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Królowej Polski w Kałkowie-Godowie[7], oraz w 2014 r. na pomniku "Pamięci księży z kresów wschodnich RP pomordowanych przez OUN-UPA w latach 1939-1947" wystawionym przed kościołem pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Czerwonej Wodzie[8] Inną formę upamiętnienia stanowią krążące po Polsce wystawy „Niedokończone Msze wołyńskie”[9] oraz rokrocznie odprawiana 11 lipca w łuckiej katedrze z inicjatywy ordynariusza diecezji łuckiej bp Marcjana Trofimiaka niedokończona Msza św.

Bibliografia | edytuj kod

  • Ks. Józef Anczarski, Kronikarskie zapisy z lat cierpień i grozy w Małopolsce Wschodniej, Kraków 1996, s. 306
  • Leon Popek, Świątynie Wołynia, Lublin 1997, s. 69
  • Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945, Warszawa 2000, s. 896-899.
  • Leon Popek: Losy kapłanów diecezji łuckiej w czasie II wojny światowej 1939–1945. W: Referat na otwarciu wystawy „Niedokończone msze wołyńskie”, Zamość [on-line]. 26 maja 2011. [dostęp 2017-02-21].

Przypisy | edytuj kod

  1. „BIAŁA KSIĘGA” Martyrologium duchowieństwa — Polska XX w. (lata 1914 – 1989)
  2. Anna Cichobłazińska: Wołamy o wołyńskie krzyże, artykuł w Tygodniku Niedziela z dnia 2013-02-18. [dostęp 21 lutego 2017].
  3. Weronika Pawłowicz: Wierni do końca, artykuł w Gościu Niedzielnym z dnia 11.07.2013. [dostęp 21 lutego 2017].
  4. Krwawa niedziela na Wołyniu. [dostęp 21 lutego 2017].
  5. red.: Zbrodnie przed ołtarzem, artykuł w Rzeczpospolitej z dnia 10.07.2008. [dostęp 21 lutego 2017].
  6. Ewa Siemaszko: Duchowni katoliccy zamordowani w latach 1939-1946 przez nacjonalistów ukraińskich, artykuł z "Głosu Kresowian", nr 13, wrzesień-październik 2003 r.. [dostęp 21 lutego 2017].
  7. Ks.Tadeusz Isakowicz-Zaleski: Tablica ku czci sprawiedliwych Ukraińców w Kałkowie-Godowie. [dostęp 21 lutego 2017].
  8. Pomniki i tablice pamiątkowe poświęcone ofiarom zbrodni OUN i UPA
  9. Lubelski Urząd Wojewódzki: Wystawa "Niedokończone msze wołyńskie". [dostęp 21 lutego 2017].
Na podstawie artykułu: "Jan Kotwicki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy