Jan Pryziński


Jan Pryziński w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jan Janusz Pryziński (ur. 21 czerwca 1879 w Tarnowie, zm. 6 lutego 1959 w Komorowie) – oficer Legionów Polskich, pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Jan Janusz[a] Pryziński urodził się 21 czerwca 1879 w rodzinie Leona i Elżbiety z d. Heller[1]. Był absolwentem I Gimnazjum w Tarnowie (1899) i studiów na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego (1905)[2]. od 1902 do 1914 był nauczycielem w IV Gimnazjum w Krakowie, od 1912 organizatorem i instruktorem Polskich Drużyn Strzeleckich w Krakowie[2]. Po wybuchu I wojny światowej walczył od 16 sierpnia 1914[1] w Legionach Polskich[2]. Był dowódcą plutonu w 3 szwadronie kawalerii II Brygady Legionów, a w czerwcu 1915 dowódcą 6 szwadronu 2 pułku ułanów. w 1917 dowódca polowego szpitala koni a następnie szef 1 szwadronu w 2 pułku ułanów. 21 lutego 1918 wraz z pułkiem został internowany i przewieziony do Włoch, skąd następnie uciekł 10 lipca[1].

Od listopada 1918 w szeregach odrodzonego Wojska Polskiego[1]. Podczas walk w obronie Śląska Cieszyńskiego pełnił funkcję szefa 4 szwadronu 2 pułku szwoleżerów[3].

W 1920, w czasie wojny z bolszewikami był szefem sztabu 6 Dywizji Piechoty.

„22 V 1920 w nocy przeprowadził baon szturmowy dywizji na wyznaczone pozycje w rejonie wsi Kalita na wsch. od Duniłowicz, ratując I baon 12 pp odcięty od reszty 6 DP. Za czyn ten został odznaczony Orderem Virtuti Militari[4].

Brał udział w III powstaniu śląskim[4]. W latach 1922–1923 był słuchaczem Kursu Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Z dniem 15 października 1923, po ukończeniu kursu i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, przydzielony został do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie, na stanowisko zastępcy szefa sztabu[5]. W listopadzie 1924 przeniesiony został do Inspektoratu Armii Nr V na stanowisko I referenta[6], pozostając oficerem nadetatowym 2 pułku szwoleżerów[7]. 21 czerwca 1926 przeniesiony w stan spoczynku[4]. 23 maja 1927 został przeniesiony z byłego Inspektoratu Armii Nr V do 9 pułku ułanów w Trembowli na stanowisko dowódcy[8]. 28 stycznia 1928 roku został przeniesiony do kadry oficerów kawalerii z równoczesnym oddaniem do dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych[9]. Z dniem 30 czerwca 1928 przeniesiony został w stan nieczynny na okres 12 miesięcy[10] i mianowany starostą powiatu zamojskiego[11]. Stanowisko pełnił do połowy 1932, gdy został powołany na funkcję inspektora wojewódzkiego w Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie (jego stanowisko w Zamościu zajął mjr Leon Zamecznik)[12]. Z jego inicjatywy zbudowane zostało lotnisko Zamość-Mokre. We wrześniu 1932 został przeniesiony w stan nieczynny, w 1933 w stan spoczynku[2]. Następnie pracował jako notariusz w Łomży (1933) i Sochaczewie (1933–1935) oraz jako pisarz hipoteczny przy Wydziale Hipotecznym Sądu Okręgowego w Łomży (1935–1939)[2]. W 1934 pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III z przydziałem mobilizacyjnym do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I, w grupie reklamowanych na 12 miesięcy, w stopniu pułkownika dyplomowanego ze starszeństwem z 1 stycznia 1928 i 4. lokatą na liście starszeństwa oficerów stanu spoczynku kawalerii[13].

W kampanii wrześniowej w Dowództwie Frontu Południowego[14]. 11 września kontrolował stan załóg w Stryju i Drohobyczu. W meldunku sporządzonym tego dnia do generała Rudolfa Pricha informował: w drodze powrotnej szofer zaspany przestraszył się serii strzałów oddanych z lasu w kierunku mego wozu i począł z wozem uciekać, co spowodowało rozbicie maszyny. Jestem dość poważnie ranny i leżę w szpitalu wojennym Kurkowa 31, wobec czego w najbliższych dniach nie jestem w możliwości zameldować się do służby[15]. Brał udział w obronie Lwowa, uniknął aresztowania przez NKWD a następnie przedostał się do Warszawy[4].

Po II wojnie światowej zamieszkał u syna w Komorowie. Zmarł tamże 6 lutego 1959[2]. Pochowany został w Pęcicach.

Życie prywatne | edytuj kod

Był żonaty z Heleną z d. Baum. Mieli troje dzieci: Jan Bohdan (ur. 1907) był żołnierzem Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, a po wojnie radcą prawnym, Krystyna Ewa vel Ewa Stojowska (1908–1996), aktorka, żołnierz Armii Krajowej, pierwsza żona Wiktora Budzyńskiego, i druga córka Aleksandra, Maria (ur. 1925)[4].

Awanse | edytuj kod

  • chorąży – 29 września 1914
  • podporucznik – 2 listopada 1914
  • porucznik – 11 listopada 1915[16]
  • kapitan – 1 grudnia 1919[4]
  • major – zatwierdzony 9 września 1920 z dniem 1 kwietnia 1920[17]
  • podpułkownik – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów jazdy
  • pułkownik – 1 stycznia 1928 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 8. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[18]

Odznaczenia | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Polak (red.) 1993 ↓, s. 170 podaje nazwisko „Jan Alojzy Pryziński”.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e Polak (red.) 1993 ↓, s. 170.
  2. a b c d e f Janusz Mierzwa Słownik biograficzny starostów Drugiej Rzeczypospolitej. Tom 1 , wyd. LTW, Łomianki 2018, s. 341-343
  3. Echa walk w obronie Śląska Nowości Illustrowane 1919 nr 14 s. 6-7 (zdjęcie Jana Pryzińskiego) [1]
  4. a b c d e f g h Polak (red.) 1993 ↓, s. 171.
  5. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 63 z 27.09.1923 r.
  6. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 120 z 12.11.1924 r.
  7. Rocznik Oficerski 1924 s. 40, 539, 598.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927 roku, s. 146.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928 roku, s. 25.
  10. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 24.07.1928 r.
  11. Piotr Stawecki, O dominacji wojskowych ... s. 340.
  12. Ruch służbowy. „Lubelski Dziennik Wojewódzki”, s. 318, Nr 14 z 16 czerwca 1932. 
  13. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 335, 847.
  14. Dalecki 1989 ↓, s. 160, błędnie podał, że był podpułkownikiem.
  15. Dokumenty 1997 ↓, s. 30.
  16. Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich ... s. 42.
  17. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 36 z 22.09.1920 r.
  18. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 1 z 02.01.1928 r.
  19. Dekret Wodza Naczelnego L. 2763 z 15 marca 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 13, poz. 409
  20. M.P. z 1932 r. nr 48, poz. 53 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  21. Franciszek Latinik: Walka o Śląsk Cieszyński w r. 1919. Cieszyn: 1934, s. 140.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Jan Pryziński" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy