Jan z Dukli


Jan z Dukli w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jan z Dukli (ur. ok. 1414 w Dukli, zm. 29 września 1484 we Lwowie) – polski święty katolicki, pustelnik, franciszkanin, pod koniec życia w surowszej gałęzi zakonu: bernardynach.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Figura św. Jana z Dukli w Dukli przed kościołem Ojców Bernardynów w Dukli

Jan urodził się w Dukli k. Krosna ok. 1414 r. w rodzinie mieszczańskiej Dźwigów, w domu przy ul. Kaczyniec, na tzw. Wyższym Przedmieściu. Uczył się w rodzinnym mieście, a później w Krakowie. W młodości przebywał w pustelni na wzgórzu Zaśpit w Trzcianie koło Dukli. Opuściwszy pustelnię (ok. 1434) wstąpił do Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych – franciszkanów. Studiował w Krakowie. W zakonie pełnił funkcję gwardiana klasztoru w Krośnie w latach 14381440, gdzie rozbudował świątynię, oraz od r. 1444 we Lwowie i ze względu na swoje predyspozycje kaznodziei (w klasztorach franciszkańskich, zgodnie z poleceniem założyciela św. Franciszka z Asyżu, kaznodziejami mogli być tylko wybitnie zdolni i urobieni wewnętrznie kapłani). Pełnił też urząd kustosza kustodii – przełożonego franciszkańskiego okręgu lwowskiego.

W wieku 60 lat przeszedł do surowszej gałęzi Zakonu, zwanej w Polsce bernardynami (od imienia św. Bernardyna ze Sieny). Pełnił tam również funkcje kaznodziei i spowiednika w klasztorach w Poznaniu i Lwowie. Pod koniec życia poważnie chorował i utracił wzrok. Zmarł i został pochowany we Lwowie w tamtejszym kościele bernardyńskim. Obecnie główne relikwie znajdują się w rodzinnej Dukli.

Jan z Dukli w literaturze | edytuj kod

Stara grafika przedstawiająca cudowne ocalenie Lwowa przez Jana z Dukli w 1648 roku

Wg relacji zawartej w szkicu historycznym „Oblężenie Lwowa w roku 1648” znanego XIX-wiecznego historyka lwowskiego Ludwika Kubali, św. Jan z Dukli przyczynił się do ocalenia Lwowa.

Kult | edytuj kod

Miejsca związane ze Świętym Janem z Dukli Rekonstrukcja wnętrza chaty, w której mieszkał św. Jan kiedy był pustelnikiem. Kościół OO. Bernardynów we Lwowie (stan z 2003). Neogotycka kaplica z 1908 roku postawiona w miejscu pustelni na górze Zaśpit. Wnętrze kaplicy. Cudowne źródełko znajdujące się pod kaplicą. Źródełko pod kaplicą "Studzienka" na górze Cergowej

Po śmierci Jana, od razu otoczyła go cześć wiernych. W pierwszym okresie kult rozwijał się samorzutnie i już w XVI w. był większy, niż niejednego świętego kanonizowanego. Urzędowe starania o beatyfikację rozpoczęte w 1615 r. znacznie ten proces przyspieszyły. Najbardziej czczonym był we Lwowie, gdzie spoczywały jego relikwie. Wśród ubiegających się o jego łaski najwięcej było ludności miejskiej z miast wschodniej Małopolski, Wołynia i Podola, od Lublina po Trembowlę, Sambor i Drohobycz. Licznie odwiedzali jego grób prawosławni Rusini i Ormianie. Rozpowszechniony był kult Jana z Dukli wśród żołnierzy, zwłaszcza na terenach Ukrainy. Mniej popularnym był jego kult wśród szlachty i ludu wiejskiego[2].

W 1733 r. papież Klemens XII ogłosił Jana z Dukli błogosławionym. Od 1948 r. toczył się proces kanonizacyjny. Kanonizował go papież Jan Paweł II w Krośnie 10 czerwca 1997 r.[3] Po uroczystej mszy na lotnisku w Krośnie, papież poświęcił świątynię nazwaną imieniem tego świętego.

Św. Jan z Dukli na mocy uchwały Sejmu RP został ogłoszony jednym z patronów roku 2014[4][5].

Patronat

W 1739 r. papież Klemens XII ogłosił bł. Jana patronem Korony i Litwy. Św. Jan jest także patronem archidiecezji przemyskiej[6], Lwowa i rycerstwa polskiego.

Patronuje również Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej[7].

Relikwie

Od 1945 r. jego relikwie spoczywały w kościele bernardynów w Rzeszowie, a od 1974 r. są w kościele OO. Bernardynów w Dukli.

Ikonografia

W ikonografii przedstawiany jest jako niewidomy, w habicie franciszkańskim, padają na niego promienie światła. Czczony także przez Ormian i wyznawców prawosławia.

Dzień obchodów

Wspomnienie liturgiczne (obowiązkowe) św. Jana z Dukli obchodzone jest w Kościele katolickim 8 lipca[8], a na Pustelni św. Jana[9] – na "Puszczy" – w miejscowości Trzciana, obchody przypadają w pierwszą sobotę lipca, w Sanktuarium dukielskim u Bernardynów, gdzie znajduje się jego trumienka, w niedzielę po pierwszej sobocie lipca, zaś przy "Złotej Studzience" z błogosławieństwem dzieci, na górze Cergowej w trzecią niedzielę lipca[10].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Kubala L., Oblężenie Lwowa w roku 1648, Warszawa 1930, s. 21. [dostęp: 2010-09-07].
  2. Wyczawski Hieronim: op. cit.
  3. Stanisław Hołodok: Święty Jan z Dukli. Czas Miłosierdzia 07/2003, 2003-08-22. [dostęp 2019-02-12].
  4. M.P. z 2013 r. poz. 1017
  5. Zakończyło się 55. posiedzenie Sejmu. sejm.gov.pl, 2013-12-06. [dostęp 2016-10-17].
  6. Św. Jan z Dukli, kapłan. na stronie Archidiecezji przemyskiej
  7. Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli – oficjalna strona
  8. Dawniej 3 października, w tym dniu odbywa się odpust w świątyni w Krośnie
  9. Kaplica przy Pustelni w Trzcianie, jak również znajdujące się obok źródełko, którego wodzie przypisywana jest cudowna moc, jest miejscem odwiedzany przez pielgrzymów, jak i turystów. Remont osuwiska na górze Zaśpit został przeprowadzony w roku 2000 i 2005
  10. Dla przykładu w 1885 roku dzień błog. Jana z Dukli przypadł 13 lipca, zob. Kronika. Wiadomości kościelne. „Echo z nad Sanu”, s. 3, Nr 11 z 12 lipca 1885. 

Bibliografia | edytuj kod

  • Józef Giergielewicz – Cudowna Miłość, Święty Jan z Dukli, Krosno 1997;
  • Święty Jan z Dukli na opoka.org.pl (ks. Stanisław Hołodok);
  • Wyczawski Hieronim: Błogosławiony Jan z Dukli, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1957 (obszerne fragmenty w: "Magury '96", wyd. Studenckie Koło Przewodników Beskidzkich w Warszawie, Warszawa 1996, s. 53-64, ​ISBN 83-85141-11-1​).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jan z Dukli" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy