Janina Jarzynówna-Sobczak


Janina Jarzynówna-Sobczak w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Janina Jarzynówna-Sobczak (ur. 28 stycznia 1915 w Wiedniu, zm. 14 września 2004 w Gdańsku) – polska tancerka, choreografka, pedagog.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Absolwentka Szkoły Plastyki i Rytmiki Wandy Haburzanki w Krakowie oraz Konserwatorium Niny Dolińskiej w Krakowie (1938). Debiutowała jako tancerka solowym recitalem w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie w 1938. W 1945 zdała zdała egzamin aktorski przed komisją Związku Artystów Scen Polskich. W latach 1938–1939 i 1945–1946 prowadziła w tym mieście własną Szkołę Tańca Artystycznego. W 1946 przeniosła ją do Gdańska. W 1950 została ona przemianowana na Państwowe Liceum Choreograficzne w Letnicy, w 1952 na Państwową Średnią Szkołę Baletową. Jarzynówna-Sobczak pozostawała przez cały czas jej dyrektorem artystycznym. Od 1948 współpracowała jako choreografka z Teatrem Wybrzeże, od 1949 ze Studiem Operowym Filharmonii Bałtyckiej, od 1955 – z Teatrem Lalki i Aktora Miniatura w Gdańsku. W latach 1953–1976 kierowała założonym przez siebie zespołem baletowym Państwowej Opery Bałtyckiej. Od 1954 do 1958 była radną Miejskiej Rady Narodowej w Gdańsku.

Podczas pracy w Państwowej Operze Bałtyckiej przygotowała 45 przedstawień, m.in.: Dafnis i Chloe Maurice'a Ravela (1958), Cudowny mandaryn Béli Bartóka (1960), Romeo i Julia (1964), Piotruś i wilk, Kopciuszek Siergieja Prokofjewa, Mandragora i Harnasie Karola Szymanowskiego[1], Tytania i osioł Zbigniewa Turskiego (1967), Niobe Juliusza Łuciuka (1967) – dwa ostatnie zostały sfilmowane w 1971. Współpracowała także z Teatrem Wielki w Warszawie, Teatrem Wielkim w Łodzi, Teatrem Polskim w Bydgoszczy, Operą i Operetką w Bydgoszczy, Teatrem im. Wilama Horzycy oraz Bałtyckim Teatrem Dramatycznym. Tworzyła choreografię do muzyki m.in. Grażyny Bacewicz, Tadeusza Bairda (Cztery eseje, 1961), Henryka Mikołaja Góreckiego, Witolda Lutosławskiego (Mała suita), Wojciecha Kilara, Krzysztofa Pendereckiego i Kazimierza Serockiego oraz do filmów Pamiętnik pani Hanki (1963) i Kazimierz Wielki (1975). Była też konsultantką tańca w Popiołach (1965). Opracowała trzy seriale telewizyjne: Balet (1972–1973), Balet polski (1974–1975) oraz Teatr wizji i ruchu (1974–1975). Jej balety były wystawiane m.in. podczas Warszawskiej Jesieni, Festiwalu Polskich Oper i Baletów w Poznaniu, Łódzkich Spotkań Baletowych, Festival Ostseewoche w Rostocku oraz w Gruzińskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej.

Nagrody i odznaczenia | edytuj kod

Została pochowana na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku (rejon IX, taras IV wojskowy, rząd 1, grób 38)[2].

Grób Janiny Jarzynówny-Sobczak na Cmentarzu Srebrzysko

Upamiętnienie | edytuj kod

  • W 2005 roku, z okazji 55-lecia Gdańskiej Szkoły Baletowej, przy wejściu, wmieszono brązową tablica portretowa Janiny Jarzynówny-Sobczak autorstwa Gennadija Jerszowa[3].
  • Jest patronką Ogólnokształcącej Szkoły Baletowej im. Janiny Jarzynówny-Sobczak w Gdańsku[4].
  • W październiku 2014 odsłonięto tablicę pamiątkową na ścianie domu przy ul. Jaśkowa Dolina 11 (dawniej nr 6c) w Gdańsku, w którym w latach 40. XX wieku mieszkała i prowadziła szkołę tańca.
  • O jej życiu opowiadają:
  • film dokumentalny Jarzynówna Magdy i Andrzeja Żurowskich (1998),
  • wywiad-rzeka Barbary Kanold Rozmowy o tańcu (2003)[5].
  • album W stulecie urodzin Janiny Jarzynówny-Sobczak (2015)[6].

Przypisy | edytuj kod

  1. Zmarła Janina Jarzynówna-Sobczak. encyklopediateatru.pl. [dostęp 2020-04-30].
  2. Janina Sobczak. cmentarze-gdanskie.pl. [dostęp 2020-04-30].
  3. Gdańsk. 55-lecie Szkoły Baletowej
  4. Ogólnokształcąca Szkoła Baletowa im. Janiny Jarzynówny-Sobczak w Gdańsku, szkolabaletowa.pl [dostęp 2020-05-04] .
  5. Janina Jarzynówna-Sobczak, Barbara Kanold, Rozmowy o tańcu, Polnord – Wydawnictwo "Oskar", 2003, 142 s. ​ISBN 978-83-86181-92-6
  6. W stulecie urodzin Janiny Jarzynówny-Sobczak, Gdańsk: Opera Bałtycka, 2015 ​ISBN 978-83-941253-0-1

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Janina Jarzynówna-Sobczak" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy