Janusz Kusociński


Janusz Kusociński w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Trening Janusza Kusocińskiego 1937. Kusociński biegnie na 1. miejscu wraz z czołówką polskich biegaczy Józefem Nojim, Wacławem Soldanem i Kazimierzem Hermanem – zawody w Warszawie 1939. Pamiątkowa tablica ku czci Janusza Kusocińskiego przy Forcie Czerniaków, ul. Powsińska 13 Grób Janusza Kusocińskiego na Cmentarzu w Palmirach

Janusz Tadeusz Kusociński, pseud. Kusy (ur. 15 stycznia 1907 w Warszawie, zm. 21 czerwca 1940 w Palmirach) – polski lekkoatleta, złoty medalista olimpijski z Los Angeles w biegu na 10 000 m, srebrny medalista pierwszych mistrzostw Europy na dystansie 5000 m[1]. Wielokrotny mistrz oraz rekordzista Polski w biegach średnich i długich.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Dzieciństwo spędził w Ołtarzewie, gdzie jego ojciec Klemens urzędnik kolejowy, posiadał małe gospodarstwo rolne. Janusz miał dwóch braci oraz trzy siostry. Najstarszy z braci Zygmunt (ur. 1894) zginął podczas I wojny światowej prawdopodobnie we Francji. Brat Tadeusz (ur. 1900) zginął podczas wojny polsko-bolszewickiej pod Zamościem w 1920. Najmłodsza i najukochańsza siostra Janusza (ur. 1906) zmarła w 1929, co Kusociński mocno przeżył. Najstarsza siostra i matka przeżyły wojnę, matka zmarła wkrótce po jej zakończeniu.

Sport zaczął amatorsko uprawiać od 1925 roku. Początkowo jako piłkarz, a później biegacz w Robotniczym Klubie Sportowym Sarmata w Warszawie. W 1928 ukończył Niższą Roczną Szkołę Sadowniczo-Ogrodniczą (d. Królewska Szkoła Sadowniczo-Ogrodowa) w Prószkowie, w obecnym powiecie opolskim. W 1931 został wybrany laureatem „Przeglądu Sportowego” na najlepszego sportowca roku. Po dłuższej przerwie zdał eksternistycznie maturę i w 1937 otrzymał świadectwo dojrzałości. W 1938 został absolwentem CIWF w Warszawie[1]. Po ukończeniu studiów pracował jako nauczyciel wychowania fizycznego, trener, dziennikarz. Był redaktorem naczelnym „Kuriera Sportowego”.

II wojna światowa | edytuj kod

Jako kapral z cenzusem ochotniczo zgłosił się w kampanii wrześniowej do wojska i został wcielony do kompanii karabinów maszynowych II batalionu 360 Pułku Piechoty. Walczył w obronie stolicy, dwukrotnie ranny m.in. 25 września w obronie Fortu Czerniaków przy ulicy Powsińskiej. 28 września 1939 został odznaczony Krzyżem Walecznych z rozkazu gen. Juliusza Rómmla[2].

W czasie okupacji pracował jako kelner w barze „Pod kogutem” przy ul. Jasnej, zwanej Gospodą Sportowców[2]. Zaangażował się wówczas w działalność niepodległościową. Gościom lokalu, w którym pracował dostarczał tajną podziemną prasę. Wśród sportowców zamierzał zorganizować komórkę Związku Walki Zbrojnej[3].

Był członkiem podziemnej Organizacji Wojskowej „Wilki” (działał pod pseudonimem Prawdzic)[2]. Po jej dekonspiracji (denuncjacji przez Niemca Szymona Wiktorowicza) 26 marca 1940 został aresztowany przez Gestapo w bramie domu przy ul. Noakowskiego 16, w którym mieszkał. Uwięziony początkowo w więzieniu mokotowskim, następnie w siedzibie Gestapo przy al. Szucha 25. W czasie przesłuchań był torturowany w celu wymuszenia zeznań.

W dniach 20–21 czerwca 1940 roku został wywieziony z Pawiaka transportem do Palmir pod Warszawą[3]. Został rozstrzelany przez Niemców w pobliżu Palmir, w Puszczy Kampinoskiej, w ramach akcji AB, mającej na celu eksterminację polskiej inteligencji. Razem z nim rozstrzelano m.in. Macieja Rataja, marszałka Sejmu w II Rzeczypospolitej, Tomasza Stankiewicza, kolarza, wicemistrza olimpijskiego z igrzysk w Paryżu w 1924 w kolarstwie (4000 m na torze drużynowo), Mieczysława Niedziałkowskiego, członka ponadpartyjnego Komitetu Obywatelskiego przy Dowództwie Obrony Warszawy, Feliksa Żubera, lekkoatletę, uczestnika igrzysk olimpijskich w Amsterdamie w 1928[4].

Kariera sportowa | edytuj kod

W dzieciństwie chętnie grywał w popularnego w Polsce palanta[3], którego porzucił dla piłki nożnej. Z zamiarem zrobienia kariery piłkarskiej grał w wielu amatorskich drużynach, a ostatecznie związał się z Robotniczym Klubem Sportowym Sarmata gdzie jako piłkarz grał w ataku. Piłkarska drużyna Sarmaty była jednak słaba i nie osiągała wówczas znaczących sukcesów co zniechęciło sportowca do dalszej gry. Jego kariera biegacza rozpoczęła się zupełnie przypadkowo w 1925 roku kiedy na zawodach zorganizowanych z okazji święta robotniczego zabrakło jednego zawodnika do sztafety. Zaproponowano udział Kusocińskiemu, a ten wyraził zgodę i jego drużyna wygrała[3].

Jako zawodnik bieganie rozpoczął w Sarmacie w 1926 w biegach na (800 i 1500 m)[5]. Był wielokrotnym mistrzem i rekordzistą Polski w biegach średnich i długodystansowych. Opracował własną metodę treningu długodystansowego tzw. interwałową. Pierwszym i jedynym trenerem Kusocińskiego był Estończyk Aleksander Klumberg. Intensywny trening zaaplikowany przez Klumberga i znaczny wkład pracy Kusocińskiego przyniosły rezultaty. W 1928 został mistrzem Polski. W 1929 przeszedł z „Sarmaty” do KS „Warszawianka” i z tym klubem był związany do 1939[5].

Laureat Wielkiej Honorowej Nagrody Sportowej (1931)[6].

Obok Stanisławy Walasiewiczówny był najpopularniejszym sportowcem Polski międzywojennej, również popularną postacią w warszawskich salonach. Czynnie uprawiał sport do wybuchu wojny w 1939. W Polsce jego największym rywalem był Józef Noji[3].

Prawdopodobnie pierwszymi zawodami poza granicami kraju, w których Janusz Kusociński brał udział, były Igrzyska Robotnicze w Pradze w roku 1927 (miał numer startowy 199)[7].

Jego największym osiągnięciem sportowym było zdobycie złotego medalu na igrzyskach olimpijskich w Los Angeles w 1932 roku, gdzie w biegu na 10 000 metrów pokonał czołówkę światowych biegaczy, m.in. Finów Lauriego Virtanena i Volmari Iso-Hollo[1].

Osiągnięcia sportowe Janusza Kusocińskiego:

  • złoty medal w biegu na 10 000 m na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w 1932 w Los Angeles (31 lipca 1932, 30:11,4)
  • rekordy świata w zawodach:
    • w Antwerpii na 3000 m (19 czerwca 1932 z czasem 8:18,8)[1].
    • na 4 mile (30 czerwca 1932, 19:02,6),
  • 2. miejsce w biegu na 5000 m na Mistrzostwach Europy w 1934 (14:41,2),
  • 5. miejsce w biegu na 1500 m na Mistrzostwach Europy w 1934,
  • 25 rekordów Polski na różnych dystansach,
  • 1. miejsce w biegu na 1500 m na Mistrzostwach Polski w 1930 i 1931,
  • 1. miejsce w biegu na 5000 m na Mistrzostwach Polski w 1928, 1930 i 1931,
  • 1. miejsce w biegu na 10 000 m na Mistrzostwach Polski w 1939,
  • 1. miejsce w biegu na 800 m na Mistrzostwach Polski w 1932,
  • 1. miejsce w biegach przełajowych w 1928, 1930 i 1931
  • 1. miejsce w biegu na 3 mile podczas mistrzostw Wielkiej Brytanii w 1934[8]

Upamiętnienie | edytuj kod

Na jego cześć od 1954 co roku odbywają się międzynarodowe zawody – Memoriał Janusza Kusocińskiego[4].

12 sierpnia 2009 „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za osiągnięcia sportowe w dziedzinie lekkoatletyki” został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[9].

W Ożarowie Mazowieckim Janusz Kusociński został upamiętniony pomnikiem wystawionym przed pływalnią miejską oraz tablicą pamiątkową ustawioną na rogu ul. Tadeusza Kościuszki i Poznańskiej, w miejscu, w którym stał dom jego rodziców[10].

W Łodzi, Gdańsku, Gliwicach, Dąbrowie Górniczej, Szczecinie, Kielcach, Mielcu, Ostrowie Wielkopolskim, Radomiu, Świdniku, Włoszczowie, Piasecznie, Pile, Wałbrzychu, Chrzanowie, Niepołomicach, Kłodzku, Wejherowie, Toruniu oraz w Jastrzębiu-Zdroju jedna z ulic nosi nazwę Janusza Kusocińskiego.

Pomnik lekkoatlety znajduje się także w Dolsku w Wielkopolsce.

Jego imię noszą: LIX Liceum Ogólnokształcące Mistrzostwa Sportowego im. Janusza Kusocińskiego w Warszawie, Szkoła Podstawowa w Kołodziejewie (gmina Janikowo), Szkoła Podstawowa nr 3 z Oddziałami Dwujęzycznymi i Sportowym w Łomiankach[11], Szkoła Podstawowa w Opatówku, Zespół Szkół Sportowych i Ogólnokształcących w Gdańsku, Gimnazjum nr 3 w Legionowie, Szkoła Podstawowa nr 1 w Ożarowie Mazowieckim, Szkoła Podstawowa nr 5 w Nowym Dworze Mazowieckim, Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi w Przytocznej, Gimnazjum nr 1 w Ostrołęce, Szkoła Podstawowa nr 4 w Inowrocławiu, Szkoła Podstawowa nr 5 w Świdniku, Zespół Szkół nr 9 we Wrocławiu, Szkoła Podstawowa nr 3 w Zambrowie, Szkoła Podstawowa nr 27 w Bielsku-Białej, Publiczne Gimnazjum w Przyłęku, Publiczne Gimnazjum w Borowej (województwo dolnośląskie), Zespół Szkół Ogólnokształcących Sportowych nr 1 w Krakowie, Szkoła Podstawowa z oddziałami integracyjnymi w Łobudzicach, Szkoła Podstawowa nr 71 w Poznaniu, Szkoła Podstawowa w Pogalewie Wielkim, Szkoła Podstawowa w Daleszynie, Szkoła Podstawowa nr 1 w Złocieńcu, Gimnazjum nr 2 w Czechowicach-Dziedzicach, Zespół Szkół Ogólnokształcących Nr 16 w Kielcach, Szkoła Podstawowa w Laskowicach, Szkoła Podstawowa nr 37 w Łodzi czy nieistniejące Gimnazjum nr 3 w Szczecinie, Szkoła Podstawowa nr 10 w Zielonej Górze, a także klub sportowy UKS Kusy, stadion miejski w Gostyninie, stadion Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Ostrzeszowie, jedna z ulic Piaseczna (mazowieckie), Włoszczowy (świętokrzyskie), Łodzi (łódzkie) oraz stadion Brwinowskiego Klubu Sportowego Naprzód. Jedna ze ścieżek w wiosce olimpijskiej w Monachium została nazwana jego nazwiskiem (Kusocinskidamm).

Jego imieniem został nazwany statek PŻM Janusz Kusociński.

Tablica pamiątkowa przy Forcie Czerniaków przy ul. Powsińskiej 13 w Warszawie upamiętnia miejsce, gdzie został ranny w czasie obrony Warszawy w 1939.

Wojennym losom Janusza Kusocińskiego poświęcony jest film Ostatnie okrążenie z 1977.

W 2000 w pierwszej edycji Alei Gwiazd Sportu we Władysławowie odsłonięto gwiazdę Janusza Kusocińskiego[12].

Od jego imienia został nazwany jeden z parków w Olsztynie.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Praca zbiorowa: Kronika sportu. Warszawa: Chronik Verlag, 1993, s. 4, 235, 291, 348, 354, 357, 366, 373, 378, 382, 394, 409,, 422, 426, 427, 432,536,630, 651. ISBN 83-900331-8-6.
  2. a b c Wryk 2015 ↓, s. 361.
  3. a b c d e Andrzej Jucewicz , Włodzimierz Stępiński: „Chwała olimpijczykom 1939-1945” rozdział „Zamiast medalu”. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1968, s. 40-48, 66-69.
  4. a b Wryk 2015 ↓, s. 362.
  5. a b Wryk 2015 ↓, s. 360.
  6. Mała encyklopedia sport. T. 2. Warszawa: Sport i Turystyka, 1987, s. 604. ISBN 83-217-2564-3.
  7. Na zdjęciu z tych igrzysk w: „Łódź w Ilustracji”, 31 VII 1927, nr 31, s. 6 (w gronie członków polskiej drużyny lekkoatletycznej).
  8. British Athletics Championships 1919-1939 (ang.). gbrathletics. [dostęp 22 października 2012].
  9. M.P. z 2010 r. nr 23, poz. 213
  10. http://www.polska1918-89.pl/pdf/kusy-od-oltarzewa-do-palmir,4052.pdf
  11. Szkoła Podstawowa nr 3 z Oddziałami Dwujęzycznymi i Sportowymi im. Janusza Kusocińskiego w Łomiankach. oficjalna strona
  12. Edycja 2000. W: Aleja Gwiazd Sportu Władysławowo [on-line]. alejagwiazdsportu.pl. [dostęp 2013-11-25].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Janusz Kusociński" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy