Janusz Regulski


Janusz Regulski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Grób Janusza Regulskiego na Starych Powązkach w Warszawie

Janusz Regulski herbu Rawicz (ur. 27 grudnia 1887 w Zawierciu, zm. 17 kwietnia 1983 w Warszawie)[1] – wojskowy Imperium Rosyjskiego i II RP, ekonomista, przemysłowiec, prawnuk płk. Żona Halina Maciejowska. Józefa Regulskiego, młodszy brat gen. Bronisława Regulskiego, ojciec prof. Jerzego Regulskiego. Odznaczony licznymi orderami, od 1973 Kawaler Cesarstwa Francuskiego.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Był drugim z czterech synów Juliusza, urzędnika kolejowego, i Bronisławy Kunegundy z Chodakowskich, h. Dołęga. Nauki pobierał w istniejącej od 1892 przy ul. Śniadeckich 8 w Warszawie prywatnej siedmioklasowej Szkole Handlowej Rontalera. Wziął udział w strajku szkolnym 1905 i klasę 7 musiał ukończyć prywatnie. Od 1906 do 1909 studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Liège, gdzie uzyskał dyplom licencjata. W następnym roku odbył jednoroczną służbę wojskową w armii carskiej, którą po kursie oficerskim zakończył w stopniu chorążego. W ostatnich latach przed wybuchem I wojny światowej praktykował w różnych firmach niemieckich (m.in. AEG) w Hamburgu i Łodzi.

Powołany w lipcu 1914 do służby wojskowej, Regulski szybko awansował: służąc przez 3 lata w 260 Pułku Piechoty z Bracławia postąpił w 1916 na podporucznika, pod koniec tego roku na porucznika, na początku 1917 na sztabskapitana i pod koniec tego roku na kapitana. Otrzymał szereg wysokich odznaczeń carskich. Po rewolucji lutowej 1917 działał w polskich organizacjach wojskowych, organizujących Polaków służących w rozpadającej się armii rosyjskiej. W październiku 1917 służył jako starszy adiutant w I Korpusie Polskim gen. Dowbora-Muśnickiego. Wiosną 1918, w drodze do Polski, dostał się do niewoli bolszewickiej, z której uciekł, a później – do niemieckiej, z której także się uwolnił. Powrócił do pracy w łódzkim oddziale AEG, z którego wkrótce przeszedł do miejscowej filii Siemensa. Wraz z najmłodszym bratem Tadeuszem był w 1919 jednym z założycieli i organizatorów warszawskiej firmy przemysłu elektryfikacyjnego Siła i Światło SA, w której pozostał do 1939 jako dyrektor finansowy, od 1933 dyrektor naczelny. Pod jego kierownictwem firma objęła w 1928 14 przedsiębiorstw z łącznym kapitałem ok. 52 mln złotych.

Po krótkiej służbie wojskowej w czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 jako kapitan w Kwaterze Głównej Naczelnego Wodza (otrzymał wówczas order Virtuti Militari) Regulski, wyreklamowany przez Ministerstwo Handlu, został zwolniony ze służby czynnej. Zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów piechoty.

Po zakończeniu służby wojskowej poświęcił się działalności gospodarczej i społecznej. Był m.in. jednym z założycieli i wiceprezesem Automobilklubu Polskiego i prezesem Polskiego Związku Łowieckiego, publikując liczne eseje w jego organie „Łowiec Polski”, oraz jednym z organizatorów i akcjonariuszy Polskiego Radia.

Był jednym z trzech głównych założycieli Podkowy Leśnej wraz z Stanisławem Lilpopem, który wydzielił tereny pod „miasto ogród” i Tadeuszem Baniewiczem, który zajmował się pracami technicznymi związanymi z budową Elektrycznej Kolei Dojazdowej[2] (obecnej WKD). Czuwał m.in. nad wykupem gruntów, przez które miała przebiegać kolejka. Ponadto w latach 30. wybudował dużą rezydencję w Żółwinie-Zarybiu, która zachowała się do dziś w doskonałym stanie[3].

Po wybuchu wojny w 1939 prezydent Warszawy, Stefan Starzyński, powołał Regulskiego na stanowisko komendanta głównego Straży Obywatelskiej w stolicy, które piastował do października 1939[4] (jej organizatorem był insp. Wiktor Ludwikowski[5]). Był członkiem Komitetu Obywatelskiego w czasie obrony Warszawy w 1939[6]. Także w czasie okupacji Regulski nie pozostał bierny, lecz organizował w swym domu w Zarybiu k. Podkowy Leśnej konspiracyjne spotkania (sympatyzował z NSZ), koordynował przerzuty broni i ukrywał poszukiwane przez władze okupacyjne osoby. W obliczu zarysowującej się klęski powstania warszawskiego przyjął funkcję w Radzie Opiekuńczej w obozie przejściowym w Pruszkowie, dokąd spędzano od 10 sierpnia 1944, dnia upadku powstania na Ochocie, wysiedlanych z Warszawy cywilów.

Po zakończeniu wojny i nastaniu „władzy ludowej” przez krótki czas pracował w zarządzie EKD (zorganizował komunikację autobusową) i działał w Automobilklubie i Związku Łowieckim. Oskarżony o działalność „antyludową” otrzymał w 1948 karę 14 lat więzienia[4]. Zwolniony w 1955, działał jeszcze przez jakiś czas jako prezes jednej ze spółdzielni mieszkaniowych w Warszawie. W wieku lat 90. zajął się spisywaniem swych wspomnień, które zostały opublikowane w 1980.

Żonaty z Haliną z Maciejowskich, miał dwoje dzieci, m.in. syna Jerzego, senatora III RP. Pochowany został na warszawskich Powązkach (B-IV-11/12)[7].

Odznaczenia | edytuj kod

Wybrane publikacje | edytuj kod

  • Ród Werszowiców-Rawiczów, gałąź Falk-Regulskich z Reguł Ziemi Warszawskiej. Linia Kawalerów Cesarstwa Francuskiego, Warszawa 1942 (rp. w posiadaniu rodziny)
  • Blaski i cienie długiego życia, Warszawa 1980
  • Halina Regulska, Tamte lata, tamte czasy. Wspomnienia z II wojny światowej, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1988.

Przypisy | edytuj kod

  1. sejm-wielki.pl – Janusz Regulski (pol.) [dostęp 2011-10-27].
  2. Warszawska Kolej Dojazdowa • Historia EKD/WKD (pol.) [dostęp 2016-08-20
  3. Żółwin • Bugatti w Zarybiu (pol.) [dostęp 2016-08-20
  4. a b Instytut Pamięci Narodowej – Janusz Regulski (pol.) [dostęp 2011-10-27]
  5. Bogusław Rogowski: Żołnierz i policjant. Gazeta Wyborcza. [dostęp 2015-04-16].
  6. Wacław Lipiński, Dziennik, Warszawa 1989, s. 167
  7. Regulscy. cmentarze.um.warszawa.pl. [dostęp 2020-02-03].
  8. a b c d e f g Regulski Janusz (1887–1983). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XXX/1987 [on-line]. ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 2016-10-28].
  9. a b c d e Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 616.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Janusz Regulski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy