Jaszczurnik (ptak)


Jaszczurnik (ptak) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jaszczurnik[9] (Gampsonyx swainsonii) – gatunek najmniejszego[10] ptaka drapieżnego z podrodziny kaniuków (Elaninae) w rodzinie jastrzębiowatych (Accipitridae). Jedyny przedstawiciel rodzaju Gampsonyx[9][11].

Spis treści

Zasięg występowania | edytuj kod

Jaszczurnik występuje w zależności od podgatunku[12][11]:

Taksonomia | edytuj kod

Etymologia | edytuj kod

  • Gampsonyx (Gampsonix, Campsonyx): gr. γαμψονυξ gampsonux, γαμψονυχος gampsonukhos „haczykowaty pazur”, epitet odnoszący się do sępa, od γαμψος gampsos „zakrzywiony”; ονυξ onux, ονυχος onukhos „pazur”[13].
  • swainsonii: William Swainson (1789–1855), angielski przyrodnik, artysta, kolekcjoner[14].
  • leonae: León, zachodnia Nikaragua[15].
  • magnus: łac. magnus „wielki, duży, potężny”[16].

Charakterystyka | edytuj kod

Budowa ciała | edytuj kod

Długość ciała 20–28 cm, rozpiętość skrzydeł 94–97 cm; masa ciała samca 94–97 g[12]. Samice są średnio 10–20% większe od samców[12]. Obie płci ubarwione są podobnie. Ma łupkowoczarny wierzch ciała, a biały spód. Czoło jest rdzawożółte, policzki pomarańczowe, a sam czubek głowy jest czarny. Na bokach piersi widnieją 2 czarne plamy. Nogawice są natomiast brunatne. Zarówno pod względem wielkości, jak i wyglądu podobny jest do sokoła.

Biotop | edytuj kod

To ptak zamieszkujący przerzedzone lasy tropikalne, stepy, sawanny, które rzadko porastają drzewa.

Pożywienie | edytuj kod

Poluje na duże owady, płazy, a nawet małe ptaki. Sama nazwa wskazuje na preferowaną zdobycz. Czatowanie na ofiary odbywa się z zasadzki – przyczaja się na gałęzi.

Okres lęgowy | edytuj kod

Toki | edytuj kod

Rytuały i czynności związane z wydawaniem na świat potomstwa powiązane są z porą deszczową, tzn. lęgi wyprowadzane są nim nastanie. Przed rozpoczęciem lęgów samiec w ramach toków popisuje się przed samicą powietrznymi akrobacjami.

Gniazdo | edytuj kod

Położone jest bardzo wysoko, w koronach drzew na wysokości 20–25 metrów. Miejsce lęgowe lokuje w rozwidleniach gałęzi 5 metrów od pnia. Ma kształt miski, a budują je splecione gałązki. Jego rozmiary dochodzą do 10 cm głębokości i 20 cm średnicy.

Wysiadywanie | edytuj kod

Samica składa 2–3 jaja, a potem sama je wysiaduje. Długość siedzenia na jajach nie jest do tej pory dokładnie poznana.

Pisklęta | edytuj kod

Młode opuszczają gniazdo po 35 dniach od wyklucia.

Ochrona | edytuj kod

Gatunek obejmuje międzynarodowa ochrona.

Przypisy | edytuj kod

  1. Gampsonyx swainsonii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c N.A. Vigors. Sketches in Ornithology; or Observations on the leading Affinities of some of the more extensive groups of Birds. On a new genus of Falconidæ. „The Zoological Journal”. 2, s. 69, 1825 (ang.). 
  3. Gampsonyx, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2010-10-02]
  4. a b R.-P. Lesson. Esquisses ornithologiques, etc., sur un genre nouveau des Falconidæ. „Bulletin des Sciences Naturelles et de Géologie”. 7 (83), s. 106, 1826 (ang.). 
  5. a b F.P. Penard & A.P. Penard: De vogels van Guyana (Suriname, Cayenne en Demerara). Cz. 1. Paramaribo: E.P. Penard, 1908, s. 428. (niderl.)
  6. Chubb 1918 ↓, s. 22.
  7. Chubb 1918 ↓, s. 21.
  8. BirdLife International 2016, Gampsonyx swainsonii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2019-2 [dostęp 2019-11-13]  (ang.).
  9. a b P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Elaninae Blyth, 1851 - kaniuki (Wersja: 2019-03-24). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-11-14].
  10. Suborder - Accipitres. WildPro. [dostęp 23 stycznia 2014].
  11. a b F. Gill & D. Donsker (red.): New World vultures, Secretarybird, kites, hawks & eagles (ang.). IOC World Bird List: Version 8.1. [dostęp 2018-04-11].
  12. a b c R.O. Bierregaard, Jr & G.M. Kirwan: Pearl Kite (Gampsonyx swainsonii). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2018-04-11]. (ang.)
  13. Jobling 2018 ↓, s. Gampsonyx.
  14. Jobling 2018 ↓, s. swainsoni / swainsonii.
  15. Jobling 2018 ↓, s. leonae.
  16. Jobling 2018 ↓, s. magnus.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Jaszczurnik (ptak)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy