Jekatierina Brieszko-Brieszkowska


Jekatierina Brieszko-Brieszkowska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jekatierina Konstantinowna Brieszko-Brieszkowska, zd. Wierigo (ur. 13 stycznia?/25 stycznia 1844 w Iwanowym w powiecie newelskim guberni witebskiej, zm. 12 września 1934 w Chvalach k. Pragi) – rosyjska rewolucjonistka, działaczka Narodnej Woli, następnie partii eserowców.

Życiorys | edytuj kod

Pochodziła z rodziny właściciela ziemskiego. Odebrała domowe wykształcenie w rodzinnym majątku Ługowiec. Według własnych wspomnień jeszcze we wczesnej młodości, pod wpływem współczucia dla ubogich chłopów, robotników i służących, jak również przekonana, że nie da się pogodzić chrześcijaństwa i niewoli chłopów[1], postanowiła "żyć tylko dla ludu"[2].

W młodym wieku zaangażowała się w działalność społeczną, organizując na wsi artele, stowarzyszenia wzajemnej pomocy, kasy oszczędności, a także szkołę, w której sama przez dziesięć lat nauczała. Założone przez nią kasy i szkoła zostały jednak zamknięte, gdy inni przedstawiciele miejscowej szlachty oskarżyli ją o prowadzenie antyrządowej propagandy. Wówczas porzuciła męża i dziecko, by zaangażować się w nielegalną działalność polityczną[1]. W 1873-1874 razem z innymi działaczami Narodnej Woli brała udział w akcji "pójścia w lud"[1][3]. Posługiwała się wówczas fałszywym nazwiskiem Fiokła Kosoj[2]. Aresztowana w 1874, spędziła trzy lata w więzieniu w oczekiwaniu na proces[2]. Została postawiona przed sądem w tzw. procesie 193 i skazana na pięć lat pracy przymusowej[1]. Była pierwszą w Rosji kobietą skazaną na katorgę w obozach nad Karą w regionie Nerczyńska[1]. Bez powodzenia starała się zbiec, za co została skazana na 4 lata katorgi i 40 batów, tej jednak części kary nie wykonano[1] w obawie o wybuch buntu wśród innych więźniów[2]. W latach 1885-1893 przebywała na przymusowym osiedleniu na Zabajkalu[1]. Powrót do Rosji europejskiej umożliwiła jej amnestia ogłoszona z okazji koronacji Mikołaja II na cesarza Rosji[2]. Już po dwóch latach od zwolnienia, z powodu aktywnego prowadzenia rewolucyjnej agitacji, poszukiwana przez policję przeszła do podziemia i w konspiracji podróżowała po całej Rosji z fałszywymi dokumentami[4].

Razem z Grigorijem Gerszunim tworzyła Partię Socjalistów-Rewolucjonistów (eserowców)[1] oraz funkcjonującą w jej strukturach Organizację Bojową, która miała dokonywać zamachów na carskich urzędników i policjantów[2][5]. Autorytet, jakim cieszyła się w kręgach dawnych narodowolców i socjaldemokratów, znacząco przyczynił się do ich skonsolidowania w partii. Była zwolenniczką terroru indywidualnego, w którym widziała jeden z ważniejszych środków działania na rzecz ludu[4]. Do słuszności taktyki terrorystycznej przekonała m.in. Borysa Sawinkowa[6].

W 1903 wyemigrowała do Genewy, gdzie współpracowała z Wiktorem Czernowem i Nikołajem Czajkowskim[1]. Zajmowała się m.in. przygotowywaniem rewolucyjnych agitatorów działających w Rosji[2]. W 1904 występowała na mityngach w Nowym Jorku, Bostonie, Filadelfii i Chicago[7]. Wróciła nielegalnie do kraju na wieść o rewolucji w r. 1905. W lutym 1907 podczas II zjazdu eserowców opowiedziała się za utworzeniem wspólnego bloku swojej partii i liberalnej partii kadetów[2]. W tym samym roku Jewno Azef wydał ją policji[1], w rezultacie czego została aresztowana w Symbirsku[2]. Rewolucjonistka przez trzy lata była więziona w twierdzy Pietropawłowskiej, następnie zesłano ją do Niżnie-Ilimska, a stamtąd do Kirienska. Po nieudanej próbie ucieczki została przetransportowana do Jakucka, a stamtąd do Irkucka i Minusinska. Odzyskała wolność po rewolucji lutowej[1]. Specjalnym wagonem, dostarczonym przez lokalną Dumę miejską, przybyła do Piotrogrodu, skąd następnie podróżowała po kraju, agitując za Rządem Tymczasowym[2] i wzywając inteligencję do pracy na pożytek ludu, twierdząc, że tak powinni postępować ludzie wierzący, idąc za wolą Chrystusa[1].

Była zwolenniczką kontynuowania wojny aż do pokonania Niemiec, występowała przeciwko bolszewikom. W 1917 opuściła Komitet Centralny eserowców, gdy partia ogłosiła wycofanie poparcia dla kierującego Rządem Aleksandra Kiereńskiego - Brieszko-Brieszkowska wysoko go ceniła i uważała, że jego działania ocaliły Rosję. Kiereński umożliwił jej zamieszkanie w Pałacu Zimowym[2]. W 1917 wydała swoją autobiografię i napisała szereg broszur na bieżące tematy polityczne, przedstawiając w nich stanowisko eserowców. Opowiadała się za ustanowieniem w Rosji demokratycznej republiki, podziałem ziemi, równymi prawami wszystkich narodowości zamieszkujących Rosję, zniesieniem przywilejów klasowych, ustanowieniem powszechnej oświaty i ośmiogodzinnego dnia pracy[2]. W lipcu 1917 została członkinią redakcji pisma "Wola Ludu". Apelowała do kobiet o wstępowanie do żeńskiego batalionu śmierci[2]. Negatywnie przyjęła rewolucję październikową[1].

Była deputowaną do Konstytuanty wybraną w listopadzie 1917 w guberni czernihowskiej z listy eserowców[1]. Po rozpędzeniu Konstytuanty przez bolszewików brała w 1918 udział w pracach Komucza. Rok później opuściła Rosję i emigrowała najpierw do Stanów Zjednoczonych, stamtąd do Francji, a w 1924 do Czechosłowacji, gdzie mieszkała do końca życia[1].

Jej syn Nikołaj Brieszko-Brieszkowski był pisarzem, dziennikarzem, działaczem politycznym rosyjskiej białej emigracji[8].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l m n o Брешко-Брешковская, hrono.ru [dostęp 2017-04-03] .
  2. a b c d e f g h i j k l m Екатерина Константиновна Брешко-Брешковская, hrono.ru [dostęp 2017-04-03] .
  3. Брешко-Брешковская, hrono.ru [dostęp 2017-04-03] .
  4. a b L. BazylowPolityka wewnętrzna caratu i ruchy społeczne w Rosji na początku XX wieku. Warszawa: Książka i Wiedza, 1966, s. 100.
  5. L. BazylowPolityka wewnętrzna caratu i ruchy społeczne w Rosji na początku XX wieku. Warszawa: Książka i Wiedza, 1966, s. 107.
  6. L. BazylowPolityka wewnętrzna caratu i ruchy społeczne w Rosji na początku XX wieku. Warszawa: Książka i Wiedza, 1966, s. 116.
  7. L. BazylowPolityka wewnętrzna caratu i ruchy społeczne w Rosji na początku XX wieku. Warszawa: Książka i Wiedza, 1966, s. 100-101.
  8. Брешко-Брешковский Николай Николаевич, hrono.ru [dostęp 2017-04-03] .
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jekatierina Brieszko-Brieszkowska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy