Jenot azjatycki


Jenot azjatycki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jenot azjatycki[6], jenot[a], szop usuryjski, junat, tanuki, lis japoński, kunopies (Nyctereutes procyonoides) – gatunek drapieżnego ssaka należącego do rodziny psowatych (Canidae). Jest jedynym przedstawicielem rodzaju jenot[6] (Nyctereutes).

Spis treści

Występowanie | edytuj kod

Występuje w Azji i Europie, choć jego pierwotnym obszarem występowania był Daleki Wschód. W 1939 roku został sprowadzony do europejskiej części Związku Radzieckiego ze względu na swoje wartościowe futro[7] - został zaaklimatyzowany na Ukrainie, Białorusi i Litwie. Stąd samorzutnie rozprzestrzenił się po Europie. Obecnie spotykany również w Skandynawii, Rumunii i Niemczech.

W Polsce zanotowano jego obecność w środowisku naturalnym po raz pierwszy w roku 1955 w Puszczy Białowieskiej[8]. Występuje na terenie całego kraju, najliczniej w północno-wschodnich województwach. Hodowla fermowa jenota w Polsce została rozpoczęta w 1959 roku[9].

Zasięg występowania w zależności od podgatunku[4][6]:

  • N. procyonoides procyonoides – zachodnie i południowo-zachodnie Chiny i północne Indochiny
  • N. procyonoides albusJaponia (Hokkaido)
  • N. procyonoides koreensisPółwysep Koreański
  • N. procyonoides orestes – centralne i południowe Chiny
  • jenot ussuryjski (N. procyonoides ussuriensis) – północno-wschodnie Chiny, wschodnia Mongolia i południowo-wschodnia Rosja
  • jenot wiwerowaty (N. procyonoides viverrinus) – Japonia

Etymologia | edytuj kod

  • Nyctereutes: νυκτερευτης nuktereutēs „nocny myśliwy”[10].
  • procyonoides: rodzaj Procyon Storr, 1780; -οιδης -oidēs „przypominający”[11].
  • albus: łac. albus „biały”[12].
  • koreensis: Korea[12].
  • orestes: gr. ορεστης orestēs „mieszkaniec gór”, od ορος oros, ορεος oreos „góra”[12].
  • ussuriensis: Kraj Nadmorski ang. Ussuriland, wschodnia Syberia[12].
  • viverrinus „jak fretka”, od viverra „fretka”[11].

Opis | edytuj kod

Długość ciała samców 49,2-70,5 cm, samic 50,5–69 cm, długość ogona samców 15-23 cm, samic 15–20,5 cm; masa ciała samców 2,9-12,4 kg, samic 3–12,5 kg[4]. Futro puszyste o szarym zabarwieniu, z ciemną pręgą wzdłuż grzbietu. Bardzo charakterystyczne są odstające pasma włosów po bokach głowy – bokobrody. Pysk czarny. Z wyglądu przypomina szopa pracza, ale jenot ma ledwo przylegające do futra uszy i bardziej puszyste futro.

Biotop | edytuj kod

Występuje przede wszystkim w dużych lasach i różnego rodzaju mniejszych zadrzewieniach. Lubi przebywać w pobliżu wody.

Tryb życia | edytuj kod

Jest drapieżnikiem, ale dużą część jego pożywienia stanowią też rośliny. Poluje głównie nocą. Głównymi ofiarami jego polowań są drobne gryzonie oraz jaja i pisklęta ptaków gniazdujących na ziemi. Nie gardzi także drobniejszą zdobyczą: ślimakami, owadami, skorupiakami i drobnymi kręgowcami. W dzień ukrywa się w norach. Rzadko jednak kopie je sam, przeważnie wykorzystuje nory wykopane przez borsuka lub lisa. Czasami kryje się w dziuplach drzew. Można go spotkać również w stogach słomy. Jenot jest jedynym przedstawicielem rodziny psowatych, który zapada w sen zimowy (od listopada do marca)[13].

Rozród | edytuj kod

Ciąża trwa od 59 do 64 dni. Samica rodzi 5-7 młodych (w kwietniu lub w maju). Rodzą się ślepe, bez zębów i prawie gołe[14]. Przez dwa miesiące odżywiają się mlekiem matki, następnie stopniowo przechodzą na inny pokarm. Towarzyszą matce aż do jesieni. Dojrzewają płciowo w 9-11 miesiącu życia.

Samiec opiekuje się młodymi wraz z samicą.[7]

Ochrona | edytuj kod

Jest zwierzęciem łownym bez okresu ochronnego. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dn. 22.09.2009 r. na jenota polować można przez cały rok.

Ciekawostki | edytuj kod

Jenot jest łatwy do oswojenia, mało agresywny. Nie jest zagrożony wyginięciem. Jako jedyny z psowatych zasypia na zimę. Futro jenota jest wykorzystywane przy produkcji kurtek, najczęściej jako ozdoba kaptura oraz inne wyroby galanteryjne[14].

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Nazwa jenot używana jest również w odniesieniu do rodzaju Nyctereutes.

Przypisy | edytuj kod

  1. Nyctereutes procyonoides, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b C.J. Temminck. Over de Kennis en be Verbreiding der Zoogdieren van Japan. „Tijdschrift voor natuurlijke geschiedenis en physiologie”. 5, s. 285, 1838 (niderl.). 
  3. J.E. Gray: Illustrations of Indian Zoology, chiefly selected from the collection of Major - General Hardwicke. London: Treuttel, Wurtz, Treuttel, Jun. and Richter, 1934, s. ryc. 1. (ang.)
  4. a b c C. Sillero-Zubiri: Family Canidae (Dogs). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 435. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.)
  5. K. Kauhala & M. Saeki: Nyctereutes procyonoides (ang.). The IUCN Red List of Threatened Species, 2016. [dostęp 2019-08-18].
  6. a b c W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 149. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  7. a b [Jenot w: M. Bouchner, Zwierzęta łowne, wyd. Delta]
  8. Ilustrowana Księga Przyrody Polskiej Jadwiga Knaflewska,Michał Siemionowicz;Publicat
  9. Stanisław Jarosz: Hodowla zwierząt futerkowych. Warszawa-Kraków: PWN, 1993. ISBN 83-01-11176-3.
  10. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 465, 1904 (ang.). 
  11. a b E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 1. Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 152. (ang.)
  12. a b c d J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2019. [dostęp 2019-08-17]. (ang.)
  13. Ryszard Cholewa: Chów i hodowla zwierząt futerkowych. Poznań: 2000. ISBN 83-7160-190-5.
  14. a b Janusz Kuźniewicz: Chów i Hodowla zwierząt futerkowych. Wrocław: 1999. ISBN 83-87866-76-8.

Bibliografia | edytuj kod

  1. Don W. Wilson, Deeann Reeder: Mammal species of the world: a taxonomic and geographic reference. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005. ISBN 0-8018-8221-4.
Kontrola autorytatywna (takson):
Na podstawie artykułu: "Jenot azjatycki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy