Jens Bratlie


Jens Bratlie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jens Kristian Meinich Bratlie (ur. 17 stycznia 1856 w Nordre Land, zm. 15 września 1939 w Oslo) – norweski prawnik, wojskowy oraz polityk, premier Norwegii w latach 1912–1913.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Edukacja | edytuj kod

Urodził się w 1856 roku jako syn prawnika i komornika Erika Bratliego (1814–1890) i Boletty Sofii Meinich (1821–1870). Po śmierci matki został adoptowany przez rodzinę przemysłowca Jørgena Meinicha[1]. W 1880 roku ukończył akademię wojskową w stopniu oficera[2]. Następnie studiował na Uniwersytecie w Oslo, gdzie w 1886 roku uzyskał stopień naukowy z dziedziny prawa pozwalający mu pracować jako wysoki urzędnik państwowy[3].

Początki w polityce | edytuj kod

W latach 1889–1893 pełnił funkcję sekretarza w Departamencie Obrony[2]. Awansował, zostając najpierw komisarzem generalnym ds. poboru do wojska (1898), a następnie w 1906 roku sędzią-rzecznikiem armii Norwegii, ostatecznie awansując na stopień generała dywizji w 1911 roku[4].

Kryzys rekrutacyjny partii konserwatywnej otworzył drogę do polityki młodszym urzędnikom, w tym Bratliemu, który zaczął odgrywać coraz większą rolę wśród członków Stortingu, głównie wśród konserwatystów. W latach 90. XIX wieku Norweską Partię Konserwatywną Høyre podzielił pogląd na temat unii personalnej ze Szwecją[2]. Podczas gdy premier Emil Stang i jego zwolennicy byli powściągliwi, przyjaciel króla Oskara II, Yngvar Nielsen, podkreślał pozytywne aspekty takiej unii[2]. Podobnie uważał Jens Bratlie, który utrzymywał bliskie kontakty z księciem Gustawem za pośrednictwem ich wspólnego przyjaciela Thomasa Fearnleya[2]. Fearnley i Bratlie uważali unię za ważną dla Norwegii, zwłaszcza z uwagi na kwestie obronności[1]. Tego poglądu nie podzielał konkurent polityczny Bratliego pułkownik Georg Stang – liberalny minister obrony w latach 1900–1903[2]. Podczas gdy Bratlie i członkowie Partii Konserwatywnej chcieli mobilnej armii polowej, która mogłaby bronić Półwyspu Skandynawskiego wraz z siłami szwedzkimi, Stang i Partia Liberalna chciały, aby siły wojskowe mogły bronić Norwegii przed możliwym szwedzkim atakiem wojskowym[2]. Po śmierci Stanga w 1907 roku Bratlie wzmocnił swoją pozycję w Stortingu, zajmując się przede wszystkim obronnością kraju[2]. W latach 1910–1912 pełnił funkcję prezydenta Stortingu[5].

Wybór na premiera | edytuj kod

Bratlie przejął władzę, gdy premier Wollert Konow musiał zrezygnować ze swojej funkcji w lutym 1912 roku[6]. Powodem rezygnacji Konowa były jego pozytywne uwagi na temat „nynorsk” – standardu językowego opartego na dialektach wiejskich – w przemówieniu do Stowarzyszenia Młodych Rolników[7]. Sam Bratlie nie podzielał twardej „miejskiej linii” Partii Konserwatywnej a jego konserwatyzm był zakotwiczony na wsi[2]. Na stanowisko ministra kościoła i edukacji wybrał Edvarda A. Liljedahla, polityka posługującego się nynorskiem[8]. Bratlie połączył urząd premiera z tekami ministra obrony oraz ministra finansów[9].

Bratlie był w stanie lepiej niż inni w Partii Konserwatywnej współpracować z innymi partiami[2]. Mimo tego, jego wysiłki zmierzające do utworzenia szerokiej koalicji niesocjalistycznej poniosły porażkę w wyborach w 1912 roku, w których Partia Liberalna zyskała większość[2]. Kiedy Storting zebrał się na początku 1913 roku, rząd Bratliego złożył rezygnację przyjętą 31 stycznia, a nowy rząd powstał pod kierownictwem Gunnara Knudsena[7].

Dalsze życie | edytuj kod

Podczas I wojny światowej Bratlie działał na rzecz zabezpieczenia importu zbóż[2]. W latach 1916–1918 był posłem do Stortingu[2]. Pozostał przewodniczącym Partii Konserwatywnej do 1919 roku, ale nie został nominowany do ponownego wyboru[2]. W 1925 roku, wraz z Christianem Michelsenem i Fridjofem Nansenem brał udział w założeniu Fedrelandslaget(ang.) (Stowarzyszenia Patriotycznego)[10].

Bratlie zmarł 15 września 1939 roku w Oslo[2]. Został pochowany 21 września na Cmentarzu Chrystusa Zbawiciela w Oslo[11]. Nigdy się nie ożenił i nie miał potomstwa. Tym samym jest w historii Norwegii jedynym premierem stanu wolnego[12].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b ØyvindØ. Haugen ØyvindØ., Jørgen Meinich, Norsk biografisk leksikon, 29 września 2014 [dostęp 2019-12-16]  (norw.).
  2. a b c d e f g h i j k l m n o Jens Bratlie, Government.no, 30 maja 2011 [dostęp 2019-12-20]  (ang.).
  3. GudleivG. Forr GudleivG., Per EgilP.E. Hegge Per EgilP.E., OlavO. Njølstad OlavO., Mellom plikt og lyst. Norske statsministre 1873–2010., 2010 .
  4. JanJ. Sjåvik JanJ., The A to Z of Norway, Scarecrow Press, 11 maja 2010, ISBN 978-0-8108-7213-4 [dostęp 2019-12-18]  (ang.).
  5. Stortingspresidenter, Stortinget, 16 marca 2018 [dostęp 2019-12-18]  (norw.).
  6. JanJ. Sjåvik JanJ., Historical Dictionary of Norway, Scarecrow Press, 11 marca 2008, ISBN 978-0-8108-6408-5 [dostęp 2019-12-18]  (ang.).
  7. a b Jens Bratlie's Government, Government.no, 3 grudnia 2007 [dostęp 2019-12-18]  (ang.).
  8. Engelsk – Historisk regjeringspolitiker, Government.no, 23 marca 2018 [dostęp 2019-12-18]  (ang.).
  9. Norwegian Ministry of Defence, Government.no, 17 października 2013 [dostęp 2019-12-16]  (ang.).
  10. DanielD. Sjulseth DanielD., FrancisF. Sejersted FrancisF., Fedrelandslaget, Store norske leksikon, 4 lipca 2018 [dostęp 2019-12-18]  (norw.).
  11. Burial of Jens Bratlie, www.geni.com [dostęp 2019-12-16] .
  12. Jens Bratlie, prabook.com [dostęp 2019-12-16]  (ang.).

Bibliografia | edytuj kod

Nagrobek Bratliego na Cmentarzu w Oslo Premierzy Norwegii

Na podstawie artykułu: "Jens Bratlie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy