Jerzy Łoziński (tłumacz)


Jerzy Łoziński (tłumacz) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jerzy Łoziński (ur. 1947) – polski tłumacz, doktor filozofii, wieloletni pracownik Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego[1][2].

Znawca filozofii europejskiej XIX i XX wieku. Znany z kontrowersyjnych przekładów Władcy Pierścieni J.R.R. Tolkiena oraz cyklu Kroniki Diuny Franka Herberta (częściowo pod pseudonimem „Ładysław Jerzyński”). Był członkiem PZPR[3].

Spis treści

Prace | edytuj kod

Kontrowersje | edytuj kod

Liczne kontrowersje wzbudził przekład Władcy Pierścieni J.R.R. Tolkiena. Czytelnicy krytykowali szczególnie tłumaczenia nazw własnych z powieści (m.in. Włości, oryg. Shire, Bagosz, oryg. Baggins, Dołek, oryg. Holman) oraz wprowadzenie nowych tłumaczeń nazw w miejsce przyjętych we wcześniejszych przekładach (m.in. Łazik, wcześniej: Obieżyświat, Starzyk, wcześniej: Dziadunio, Sępna Puszcza, wcześniej: Mroczna Puszcza). Istnieją jednak tłumaczenia ww. nazw na inne języki, np. we francuskim Shire przetłumaczono na La Comte, w hiszpańskim na La Comarca[4], co można tłumaczyć zarówno jako „hrabstwo”, jak i „włość”. Tym samym Łoziński nie wyróżnia się na tle przekładów na większość innych języków, w których wszystkie nazwy własne czy miejsc otrzymały tłumaczenia[5][6][7]. Sam Łoziński wyjaśniał, że chciał – stosując się do zaleceń autora oryginału – osiągnąć taki efekt, jaki uzyskałby Tolkien, gdyby tworzył w języku polskim; przypominał przy tym, że Lord of the Rings był przedstawiany przez autora nie jako oryginalne dzieło anglojęzyczne, ale jako przekład ze Wspólnej Mowy[8].

Krytycznie o tłumaczeniu Władcy Pierścieni wypowiadali się także literaturoznawcy, m.in. Agnieszka Sylwanowicz, tłumaczka i znawczyni twórczości Tolkiena[9]. Kontrowersje te spowodowały rewizję tłumaczenia i powrót do wielu oryginalnych nazw[10]. Z podobną, nieco mniejszą krytyką spotkało się również tłumaczenie Diuny Franka Herberta.

Nieprzychylne przyjęcie tłumaczeń znalazło wyraz w obraźliwym neologizmie łozizm, popularnym zwłaszcza na forach internetowych, oznaczającym niezręczne, zbyt oryginalne lub odmienne od tradycyjnych tłumaczenie[11]. Obrońcy tłumaczeń Łozińskiego twierdzą, że mają one „wspaniały styl i lepsze oddawanie nastroju”[12].

Prace autorskie | edytuj kod

Tłumaczenia i redakcje | edytuj kod

  • Szkoła Frankfurcka (tom I, część 1-2: 1985; tom II, część 1-2: 1987)
  • Zygmunt Bauman, Socjologia (1996)
  • Frederick Copleston, Historia filozofii (tom 6: 1996, tom 7: 1995)
  • Peter Vardy, Paul Grosch, Etyka: poglądy i problemy (1995)
  • J.R.R. Tolkien, Władca Pierścieni (tom 1: Bractwo Pierścienia; tom 2: Dwie wieże; tom 3: Powrót króla; 1996-1997 - wiele wydań w następnych latach)
  • Ted Honderich (red.), Encyklopedia filozofii (tom 1: 1998, tom 2: 1998)
  • Anthony Kenny (red.), Oksfordzka Ilustrowana Historia Filozofii (2001)
  • Niklas Luhmann, Semantyka miłości: o kodowaniu intymności (2003)
  • Roald Dahl, Fantastyczny pan Lis (2003)
  • Roald Dahl, Charlie i wielka szklana winda (2004)
  • Roald Dahl, Charlie i fabryka czekolady (2004)
  • Roald Dahl, Danny mistrz świata (2005)
  • George Steiner, Gramatyki tworzenia: na podstawie wygłoszonych w roku 1990 wykładów imienia Gifforda (2004)
  • Klaus von Beyme, Współczesne teorie polityczne (2005)
  • Ulrich Beck, Władza i przeciwwładza w epoce globalnej: nowa ekonomia polityki światowej (2005)
  • Ken Kesey, Czasami wielka chętka (1995)
  • William Diehl, Władca piekieł (2003)
  • John Fowles, Daniel Martin (1977)
  • Tiziano Terzani, Powiedział mi wróżbita. Lądowe podróże po Dalekim Wschodzie (2008)
  • Arthur Conan Doyle, Studium w szkarłacie, Znak czterech, Pies Baskerville’ów, Dolina trwogi, Przygody Sherlocka Holmesa, Szpargały Sherlocka Holmesa, Powrót Sherlocka Holmesa, Pożegnalny ukłon, Archiwum Sherlocka Holmesa (2014)[13][14][15]
  • Charles Dickens, Opowieści wigilijne (2015)[16][17]
  • Peter Ackroyd, Alfred Hitchcock (2017)[18]

Przypisy | edytuj kod

  1. Strona pracownika Uniwersytetu Warszawskiego. [dostęp 2011-12-09].
  2. Jerzy Łoziński, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2014-04-10] .
  3. J. Mantel-Niećko, Próba sił. Źródła do dziejów Uniwersytetu Warszawskiego po 13 grudnia 1981, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1991. s. 198
  4. Le Seigneur des anneaux, t. 1: La comunaute de l'Anneau, F. Sedoux, wyd. Christian Bourgois, Cul-de-Sac 1972.
  5. LuisL. Ed(agramar) LuisL., El Descanso del Escriba: Los nombres de Bilbo Bolson y una curiosidad bilbaina, El Descanso del Escriba, 14 listopada 2013 [dostęp 2017-03-23] .
  6. Bilbo Bolsón en los diferentes idiomas En la versión original inglesa, el apellido de Bilbo es Baggins,..., meneame.net [dostęp 2017-03-23]  (hiszp.).
  7. Bilbo Baggins - Tolkien Gateway, tolkiengateway.net [dostęp 2017-03-23]  (ang.).
  8. Od tłumacza. W: Władca Pierścieni. Powrót Króla. s. 564-565. ISBN 83-7150-243-5.
  9. Agnieszka Sylwanowicz: Nowy przekład Władcy Pierścieni
  10. J.R.R. Tolkien, Władca Pierścieni, Zysk i S-ka, Poznań 2001; ​ISBN 83-7298-156-6
  11. Wprost - Horror przekładów, Wprost, nr 28/2001 (972) [dostęp 23-02-2012]
  12. Ostatni Przyjazny Dom
  13. Sherlock Holmes t. 1 w wydawnictwie Zysk i S-ka [dostęp 19-08-2016]
  14. Sherlock Holmes t. 2 w wydawnictwie Zysk i S-ka [dostęp 19-08-2016]
  15. Sherlock Holmes t. 3 w wydawnictwie Zysk i S-ka [dostęp 19-08-2016]
  16. Opowieści wigilijne w wydawnictwie Zysk i S-ka [dostęp 19-08-2016]
  17. Opowieści wigilijne 2: Świerszcz za kominem w wydawnictwie Zysk i S-ka [dostęp 19-08-2016]
  18. Peter Ackroyd: Alfred Hitchcock. Jerzy Łoziński (tłum.). Zysk i S-ka, 2017. ISBN 978-83-65521-79-8. (pol.)

Bibliografia | edytuj kod

  • Jerzy Łoziński, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2014-04-10] .
Kontrola autorytatywna (osoba):Identyfikatory zewnętrzne:
Na podstawie artykułu: "Jerzy Łoziński (tłumacz)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy