Jerzy Bukowski (mechanik)


Jerzy Bukowski (profesor) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Jerzy Bukowski (mechanik)) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Grób Jerzego Bukowskiego na Cmentarzu Powązkowskim

Jerzy Bukowski (ur. 23 listopada 1902 w Bugaju[1], zm. 1 czerwca 1982 w Warszawie) – polski aeromechanik, profesor i dwukrotnie rektor Politechniki Warszawskiej, konstruktor śmigieł, specjalista w zakresie budowy samolotów i teorii śmigła, poseł na Sejm PRL II, III, IV, VI, VII i VIII kadencji. Budowniczy Polski Ludowej.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się jako syn Jana Rafała i Zofii z Ryszkiewiczów. Od 1913 udzielał się jako harcerz, był zastępowym I Michałowickiej Drużyny Skautowej. W Kielcach zaś pełnił rolę łącznika między członkami Polskiej Organizacji Wojskowej. Jako ochotnik służył w szkolnym oddziale wartowniczym 56 pułku piechoty. W 1920 razem z drużyną harcerską, wziął udział w obronie praw ludności polskiej na Śląsku Cieszyńskim. Od lipca do listopada 1920, brał czynny udział w wojnie polsko-bolszewickiej na frontach północnym i południowym.

Maturę uzyskał w Gimnazjum im. Jana Śniadeckiego w Kielcach, a następnie rozpoczął studia na Politechnice Warszawskiej, gdzie 5 maja 1930 uzyskał stopień inżyniera mechanika. Obronił pracę dyplomową z dziedziny silników lotniczych, kończąc Sekcję Lotniczą Wydziału Mechanicznego PW. W latach 1925–1935 był asystentem w Katedrze Aerodynamiki, a później konstruktorem w Instytucie Aerodynamicznym. W 1938 został habilitowany w zakresie aerodynamiki stosowanej na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej, w 1948 uzyskał nominację na profesora nadzwyczajnego, w 1958 na profesora zwyczajnego. W latach 1952–1953 i 1959–1965 rektor Politechniki Warszawskiej.

W 1932 rozpoczął współpracę z wybitnym konstruktorem prof. Franciszkiem Misztalem, a zaprojektowane śmigła produkowała „Fabryka Śmigieł, Wyrobów Drzewnych i Metalowych W. Szomański i s-ka”. W związku z rosnącymi zamówieniami fabryki w 1935 zaproponowano Jerzemu Bukowskiemu stanowisko kierownika technicznego. Zaprojektował ponad 40 udanych prototypów śmigieł, skonstruował modele śmigieł do samolotów myśliwskich PZL P-7 i PZL P-11.

Gdy wybuchła II wojna światowa fabryka została przeniesiona do Krzemieńca i tam też przeniósł się J. Bukowski. Jednak z powodu braku istotnych części J. Bukowski otrzymał od dowództwa lotnictwa polecenie powrotu do stolicy i przywiezienia śmigieł do myśliwców. Podczas oblężenia Warszawy uczestniczył w ratowaniu budynku Instytutu Aerodynamicznego przed pożarem. W listopadzie 1939 został zatrzymany i uwięziony na dwa tygodnie na Pawiaku.

W 1940 kierował fabryką Szomańskiego, która funkcjonowała jako zakład stolarski „Holz und Metallerzeugniss Fabrik W. Szomański”. Produkowano wówczas stolarkę budowlaną, narty oraz wozy konne. W następnym roku Niemcy zlecili zakładowi produkcję śmigieł, a potem została zmieniona nazwa na „Szomański Propellerwerk”.

Za zgodą Jerzego Bukowskiego w fabryce funkcjonowały jednostki Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych i Polskiej Partii Robotniczej. W 1944 chcąc ocalić fabrykę, zdecydował się na jej ewakuację na Dolny Śląsk, a w styczniu 1945 do miejscowości Niemes w Czechach. Tam pracował z grupą Polaków do maja 1945.

Gdy wrócił do kraju wraz z załogą i majątkiem fabryki, wysunięto wobec niego zarzuty o współpracy z Niemcami w przemyśle zbrojeniowym. Zweryfikowano je i oddalono zarzuty wobec Jerzego Bukowskiego, lecz jeszcze nieraz oskarżano go o kolaborację z Niemcami. Od października 1945 do września 1946 pracował w przemyśle na stanowisku dyrektora administracyjnego Zjednoczenia Przemysłu Motoryzacyjnego.

Od kwietnia 1946 pełnił funkcję zastępcy profesora Katedry Budowy Płatowców i Mechaniki Lotu na Politechnice Łódzkiej. W tym samym objął stanowisko kierownika Katedry Hydrauliki i Aerodynamiki oraz zakładu o takiej samej nazwie na Wydziale Mechanicznym PW.

Oprócz pracy na Politechnice Warszawskiej uczestniczył w organizacji szkolnictwa wyższego technicznego w Polsce, w latach 1953–1969 w Radzie Głównej Szkolnictwa Wyższego. Brał udział w organizacji Muzeum Techniki w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie (1955) oraz w pracach Komitetu Historii Nauki i Techniki PAN (jako jego przewodniczący) i Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki.

Jerzy Bukowski był aktywnym działaczem w organizacjach technicznych. W okresie międzywojennym działał w Związku Polskich Inżynierów Lotniczych – w latach 1937–1938 został wiceprezesem, natomiast prezesem w 1939[2].

W latach 1964–1971 był przewodniczącym Rady Głównej Naczelnej Organizacji Technicznej, a od 1971 przewodniczącym jej Zarządu Głównego. W 1957 po raz pierwszy wybrany na posła do Sejmu PRL. Uczestniczył także w pracach Ogólnopolskiego Komitetu Pokoju i w akcjach Światowej Rady Pokoju, zwłaszcza w okresie wojny koreańskiej i konfliktu bliskowschodniego. Brał udział także w ruchu Pugwash w latach 1967–1970. W czerwcu 1968 wszedł w skład Komitetu Honorowego oraz Komitetu Przygotowawczego obchodów 500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika[3].

W 1933 jego pierwsza książka została nagrodzona przez Kasę im. Mianowskiego. Autor wielokrotnie wznawianego podręcznika Mechanika płynów. Odznaczony licznymi odznaczeniami, m.in. odznaką Zasłużonego dla m.st. Warszawy i Województwa Kieleckiego, Srebrnym Medalem Światowej Rady Pokoju i wieloma innymi.

Jest patronem ulicy w Warszawie. Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 242-3-4)[4].

Stanowiska | edytuj kod

  • 1935: kierownik biura konstrukcyjnego w Fabryce Śmigieł, Wyrobów Drzewnych i Metalowych W. Szomański i s-ka;
  • 1935–1938: wykładowca z projektowania i konstrukcji śmigieł;
  • 1937–1939: wykładowca aerodynamiki w Grupie Technicznej Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Warszawie;
  • 1937–1939: wiceprezes, a następnie prezes Związku Polskich Inżynierów Lotniczych;
  • działacz w Naczelnej Organizacji Technicznej oraz w Stowarzyszeniu Inżynierów Mechaników Polskich;
  • 1945–1946: dyrektor administracyjny Zjednoczenia Przemysłu Motoryzacyjnego;
  • 1946: zastępca profesora Katedry Budowy Płatowców i Mechaniki Lotu na Politechnice Łódzkiej;
  • 1946: kierownik Katedry Hydrauliki i Aerodynamiki oraz zakładu o takiej samej nazwie na Wydziale Mechanicznym PW;
  • 1949–1951: dziekan Wydziału Mechanicznego PW[4];
  • 1952–1953, 1959–1965: rektor Politechniki Warszawskiej;
  • 1967–1971: przewodniczący Prezydium Rady Głównej NOT;
  • 1971–1976: przewodniczący Prezydium Zarządu Głównego NOT;
  • honorowy prezes NOT.

Członkostwa | edytuj kod

  • Od 1951: członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego;
  • 1957–1969: działacz w PAN, członek Komitetu Budowy Maszyn;
  • 1969–1971: członek Komitetu Hydro-Termodynamiki Maszyn i Inżynierii Chemicznej;
  • 1969–1977: członek Komitetu Naukoznawstwa PAN.

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Jerzy Bukowski: Technika w XXX-leciu PRL, w: „Młody Technik”, 7/1974, s. 11.
  2. Józef Piłatowicz: Poczet Rektorów, tradycja i współczesność Politechniki Warszawskiej 1826–2001, wyd. I, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej 2001, s. 177–186.
  3. Urania”, nr 3, marzec 1969, s. 84–85.
  4. a b Elżbieta Borysowicz: Wykaz zmarłych Profesorów Politechniki Warszawskiej pochowanych na Powązkach w Warszawie. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 2015, s. 18. ISBN 978-83-7814-461-8.
  5. M.P. z 1952 r. nr 86, poz. 1353 („za zasługi położone w pracy naukowej i dydaktyczno-wychowawczej”).
  6. M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 (Uchwała Rady Państwa nr 0/201 – na wniosek ministra szkolnictwa wyższego), s. 1634.
  7. Stolica: warszawski tygodnik ilustrowany. R. 18, 1963 nr 4 (27 I), Warszawskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”, 1963, s. 18 [dostęp 2020-09-10] .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jerzy Bukowski (mechanik)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy