Jerzy Buzek


Jerzy Buzek w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jerzy Karol Buzek (wym. [ˈjɛʒɨ ˈbuzɛk] i; ur. 3 lipca 1940 w Śmiłowicach) – polski polityk i inżynier, profesor nauk technicznych. W latach 1997–2001 poseł na Sejm III kadencji oraz prezes Rady Ministrów, w latach 1998–2001 przewodniczący Komitetu Integracji Europejskiej, od 2004 poseł do Parlamentu Europejskiego VI, VII, VIII i IX kadencji, w latach 2009–2012 jego przewodniczący. Kawaler Orderu Orła Białego.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Rodzina i pochodzenie | edytuj kod

Wywodzi się z ewangelickiej rodziny ze Śląska Cieszyńskiego. Bratem jego dziadka był Józef Buzek, przedwojenny senator I kadencji i organizator Głównego Urzędu Statystycznego. Ojciec Jerzego Buzka, Paweł (zm. 1953), z zawodu był inżynierem[1]. Matka, Bronisława z domu Szczuka (zm. 2003), była córką Jana Szczuki, nauczyciela i organisty ze Śmiłowic[2]. Po zakończeniu wojny rodzina Buzków z dwójką dzieci (Heleną i Jerzym) zamieszkała w Chorzowie.

Jerzy Buzek należy do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Mąż Ludgardy Buzek (doktor habilitowanej, wykładowczyni akademickiej), ojciec aktorki Agaty Buzek.

Wykształcenie i działalność naukowa | edytuj kod

Uczył się w Szkole Podstawowej nr 24 w Chorzowie, a po jej ukończeniu – w latach 1953–1957 – w I Liceum Ogólnokształcącym im. Juliusza Słowackiego.

Ukończył studia na Wydziale Mechanicznym Energetycznym Politechniki Śląskiej w 1963 ze specjalizacją w zakresie mechaniki i energetyki[3]. W 1969 obronił doktorat, habilitował się w 1979. W 1997 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk technicznych. Specjalizował się w zagadnieniach takich jak ochrona środowiska, procesy chemiczne w inżynierii ochrony środowiska, wymiana masy[4].

W 1963 podjął pracę w Instytucie Inżynierii Chemicznej Polskiej Akademii Nauk w Gliwicach. Na początku lat 70. przebywał na stażu w University of Cambridge. W 1974 został nauczycielem akademickim na Politechnice Śląskiej, a w 1994 wykładowcą na Politechnice Opolskiej. Przez trzynaście lat w PAN kierował zespołem eksperckim ds. ochrony powietrza[5].

Po przegranych wyborach parlamentarnych w 2001 został wykładowcą i prorektorem ds. nauki Akademii Polonijnej w Częstochowie. Był także członkiem i sekretarzem naukowym Komitetu Naukowego Inżynierii Chemicznej i Procesowej Polskiej Akademii Nauk w Gliwicach[4].

Działalność społeczna i polityczna | edytuj kod

Działalność opozycyjna i związkowa | edytuj kod

We wrześniu 1980 wstąpił do Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, został przewodniczącym komisji zakładowej w swoim miejscu pracy. Współtworzył struktury górnośląskie, a następnie działał w Komisji Porozumiewawczej Nauki przy NSZZ „S”. W lipcu 1981 został wybrany na delegata na I Krajowy Zjazd Delegatów „S” w Gdańsku. wszedł w skład prezydium zjazdu, w jego pierwszej turze był jednym z prowadzących obrady, w drugiej – został przewodniczącym prezydium zjazdu. Po wprowadzeniu stanu wojennego uniknął internowania, od stycznia 1982 był jednym z wydawców i redaktorem naczelnym dwutygodnika „Regionalny Informator Solidarności Śląsko-Dąbrowskiej”. Tę ostatnią funkcję pełnił przez rok. W maju 1982 utworzył działającą w podziemiu strukturę „S” – tzw. Regionalną Komisję Konsultacyjną, przekształconą w styczniu 1983 w Regionalną Komisję Wykonawczą (został jej przewodniczącym). Jako przedstawiciel najpierw RKK, następnie RKW współpracował z Tymczasową Komisją Koordynacyjną, chociaż nie został jej formalnym członkiem. Posługiwał się pseudonimami Hubert i Karol. W czerwcu 1983 na stanowisku przewodniczącego RKW zastąpił go formalnie Tadeusz Jedynak, w praktyce dalej Jerzy Buzek kierował bieżącymi pracami komisji i uczestniczył w pracach TKK jako tzw. łącznik merytoryczny. W tym samym roku został koordynatorem zespołu łączników merytorycznych ze wszystkich regionów, odpowiadał za merytoryczne przygotowanie zebrań TKK, w tym projektów oświadczeń i wypowiedzi programowych. Pełnił tę funkcję do lipca 1986, następnie ograniczył działalność opozycyjną z uwagi na poważną chorobę córki, a w 1987 wyjechał za granicę w celu podjęcia jej leczenia[6].

Działalność związkową kontynuował po 1989, wchodził w skład władz regionalnych i krajowych związku, był także przewodniczącym IV, V i VI krajowego zjazdu delegatów.

Prezes Rady Ministrów | edytuj kod

 Osobny artykuł: Rząd Jerzego Buzka.

Został członkiem zespołu ekspertów Akcji Wyborczej Solidarność i współautorem gospodarczego programu AWS. W wyborach w 1997 otrzymał 1488 głosów w okręgu gliwickim, mandat posła na Sejm uzyskał z listy krajowej AWS. Po objęciu funkcji premiera zawiesił członkostwo w NSZZ „Solidarność”. W 1998 został przewodniczącym Ruchu Społecznego AWS, a w 2000 stanął na czele całej AWS.

W latach 1997–2001 pełnił funkcję premiera rządu koalicji AWS-UW, potem mniejszościowego rządu AWS. W okresie jego rządów Polska przystąpiła do Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, prowadzono także negocjacje nad członkostwem w Unii Europejskiej. Kierowany przez niego rząd wprowadził tzw. cztery reformy (emerytalną, zdrowia, administracji i oświaty). Był drugim w dziejach Polski ewangelikiem na stanowisku premiera rządu, po Felicjanie Sławoju Składkowskim, a także pierwszym premierem III RP urzędującym przez pełną czteroletnią kadencję parlamentu.

Po przegranych wyborach w 2001 zrzekł się stanowiska szefa Ruchu Społecznego AWS, ustępując na rzecz Mieczysława Janowskiego.

Działalność od 2004 | edytuj kod

13 czerwca 2004 został wybrany na posła do Parlamentu Europejskiego z listy Platformy Obywatelskiej. Uzyskał w wyborach 173 389 głosów (to jest 22,14% wszystkich głosów oddanych w okręgu katowickim i najlepszy wynik w całym kraju).

W Parlamencie Europejskim przystąpił do największej frakcji politycznej, Europejskiej Partii Ludowej – Europejskich Demokratów (EPP-ED). W VI kadencji został członkiem Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz Ochrony Środowiska, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności. Pracował w Stałej Delegacji Parlamentu Europejskiego UE-Ukraina oraz w Delegacji do spraw stosunków z państwami Azji Południowo-Wschodniej i Stowarzyszeniem Państw Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN).

W 2009 z ramienia Platformy Obywatelskiej po raz drugi został eurodeputowanym z okręgu katowickiego, uzyskując najwyższe poparcie w skali kraju. Głosowało na niego 393 117 osób[7] (ponad 42% wszystkich głosów oddanych w tym okręgu). Wkrótce po wyborach został członkiem PO.

14 lipca 2009 został wybrany na przewodniczącego Parlamentu Europejskiego. Za jego kandydaturą głosowało 555 z 713 biorących udział w wyborze eurodeputowanych. Funkcję tę pełnił do 17 stycznia 2012. W 2010 został członkiem Komitetu Doradczego Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność.

W 2014 po raz trzeci z rzędu uzyskał mandat posła do Parlamentu Europejskiego[8]. Został przewodniczącym Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz Konferencji Przewodniczących Komisji Parlamentu Europejskiego. W 2019 z powodzeniem ubiegał się o reelekcję z listu Koalicji Europejskiej[9].

Wyniki wyborcze | edytuj kod

Odznaczenia i wyróżnienia | edytuj kod

W 2012, w uznaniu znamienitych zasług dla Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności dla przemian demokratycznych w Polsce, za działalność naukową i państwową, za wybitne osiągnięcia w działalności politycznej na arenie międzynarodowej, został odznaczony przez Bronisława Komorowskiego Orderem Orła Białego[16]. Uroczystość odznaczenia odbyła się 11 listopada 2012[17]. 16 sierpnia 2013 wszedł w skład Kapituły Orderu Orła Białego. Zrezygnował z członkostwa w niej krótko przed 5 stycznia 2016 w okresie prezydentury Andrzeja Dudy[18].

W 1998 otrzymał Krzyż Wielki I Klasy Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki Austrii[19]. W 2001 został odznaczony hiszpańskim Krzyżem Wielkim Orderu Izabeli Katolickiej[20] i węgierskim Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Republiki, w 2014 estońskim Orderem Krzyża Ziemi Maryjnej I klasy[21], w 2015 niemieckim Krzyż Wielki II Klasy Orderu Zasługi RFN[22].

Jerzy Buzek otrzymał tytuł doctora honoris causa uniwersytetów w Seulu i Dortmundzie, Isparcie, Uniwersytetu Śląskiego (2010)[23], Politechniki Opolskiej (2006)[24], Politechniki Śląskiej (2007)[25], Politechniki Łódzkiej (2010)[26], Akademii Górniczo-Hutniczej (2010)[27], Politechniki Wrocławskiej (2010)[28], Wojskowej Akademii Technicznej (2011)[29], Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego (2012), Politechniki Świętokrzyskiej (2012)[30], Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego (2014)[31] oraz Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego (2015)[32].

Otrzymał nagrody i tytuły takie jak: „Krzesło roku 1998” („The Warsaw Voice”), Nagroda im. Grzegorza Palki (1998), „Europejczyk roku” (Forum Izb Gospodarczych Unii Europejskiej, 1998), „człowiek roku” tygodnika „Wprost” (1998), Medal Golgoty Wschodu przyznany przez Fundację „Golgota Wschodu” (2001)[33], Gustav-Adolf-Preis (2004), „eurodeputowany roku” („The Parliament Magazine”, 2006), Śląska Nagroda Jakości (2007), „człowiek roku” województwa śląskiego („Forbes”, 2007), Nagroda im. Władysława Grabskiego przyznana przez Konfederację Lewiatan (2008)[34], Śląski Oskar (2008), Medal Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej (2008), Złota Odznaka z Brylantem Senatu Politechniki Wrocławskiej (2008), Wiktor 2009 w kategorii „Najpopularniejszy Polityk”, Złota Honorowa Odznaka Polskiego Związku Szachowego (2009), Nagroda Specjalna BCC Lider Polskiego Biznesu (2009), Złota Honorowa Odznaka Krajowej Izby Gospodarczej (2009)[35], nagroda Polonii z niektórych krajów europejskich „Polonicus 2011”, Medal „Cordi Poloniae” Konwentu Organizacji Polskich w Niemczech[36] oraz odznaką honorową „Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego”[37]. W 2006 uznany został za najbardziej pracowitego europosła (MEP Awards) w kategorii badania i technologia[38], a w 2013 w kategorii „energia”. W 2013 w kościele św. Ducha w Heidelbergu odebrał Medal Marcina Lutra nadany mu przez Radę Kościołów Ewangelickich w Niemczech jako pierwszemu laureatowi spoza obszaru Niemiec. W 2011 otrzymał Specjalną Perłę Honorową za działania na rzecz budowania pozycji i prestiżu Polski na świecie[39], a także honorową Nagrodę im. Wojciecha Korfantego przyznawaną przez Związek Górnośląski[40].

Otrzymał tytuły honorowego obywatela Jarosławia, Jastrzębia-Zdroju[41], Lublińca, Piekar Śląskich, Rudy Śląskiej[42], Rybnika, Gliwic, Gdyni, Puław, Warszawy, Ostrowa Wielkopolskiego, Zabrza, Wisły, Krakowa[43] i Opola[44].

Przypisy | edytuj kod

  1. Buzek, jakiego jeszcze nie znacie. polskatimes.pl, 11 czerwca 2009. [dostęp 16 listopada 2010].
  2. Włodzimierz Nowak: Nad Betlejem, nad Rolą kometa. Zaolziańska saga rodu Buzków. wyborcza.pl, 6 lipca 2009. [dostęp 16 listopada 2010].
  3. Życiorys. buzek.p. [dostęp 18 lutego 2019].
  4. a b Jerzy Buzek w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 16 listopada 2010].
  5. Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności. [dostęp 16 listopada 2010].
  6. Andrzej Kaczyński, Sylwetki: Jerzy Buzek, „Wolność i Solidarność” nr 2/2011.
  7. Dz.U. z 2009 r. nr 88, poz. 729
  8. Serwis PKW – Wybory 2014. [dostęp 27 maja 2014].
  9. a b Serwis PKW – Wybory 2019. [dostęp 30 maja 2019].
  10. Mandat uzyskany listy ogólnopolskiej.
  11. M.P. z 1997 r. nr 64, poz. 620
  12. Serwis PKW – Wybory 2001. [dostęp 17 marca 2016].
  13. M.P. z 2004 r. nr 137, poz. 1460
  14. Serwis PKW – Wybory 2009. [dostęp 17 marca 2016].
  15. Serwis PKW – Wybory 2014. [dostęp 17 marca 2016].
  16. M.P. z 2013 r. poz. 267
  17. Odznaczenia państwowe w Święto Niepodległości. prezydent.pl, 11 listopada 2012. [dostęp 11 listopada 2012].
  18. W Kapitule Orderu Orła Białego został już tylko prezydent Duda. wyborcza.pl, 5 stycznia 2016. [dostęp 8 stycznia 2016].
  19. Informacje na stronie parlament.gv.at (niem.). [dostęp 2017-09-23].
  20. Otras disposiciones (hiszp.). boe.es, 12 maja 2001. [dostęp 16 maja 2015].
  21. Eesti Vabariigi teenetemärgid (est.). president.ee. [dostęp 3 grudnia 2014].
  22. Niemiecki Wielki Krzyż Zasługi dla Jerzego Buzka. tvp.info, 11 maja 2015. [dostęp 20 maja 2015].
  23. Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Śląskiego. us.edu.pl. [dostęp 21 lutego 2011].
  24. Jerzy Buzek doktorem honoris causa PO. po.opole.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  25. Doktorzy honoris causa PŚ. polsl.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  26. Uroczystość nadania tytułu doktora honoris causa UŚ prof. Jerzemu Buzkowi. us.edu.pl, 10 czerwca 2010. [dostęp 16 listopada 2010].
  27. Doktoraty honoris causa nadane przez AGH. agh.edu.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  28. Jerzy Buzek otrzymał tytuł doktora honoris causa Politechniki Wrocławskiej. mmwroclaw.pl, 15 listopada 2010. [dostęp 16 listopada 2010].
  29. Profesor Jerzy Buzek doktor honoris causa WAT. wat.edu.pl, 20 września 2011. [dostęp 15 stycznia 2015].
  30. Doktorzy honoris causa Politechniki Świętokrzyskiej. tu.kielce.pl. [dostęp 4 grudnia 2013].
  31. Jerzy Buzek doktorem h.c. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. pap.pl, 10 czerwca 2014. [dostęp 3 października 2014].
  32. Prof. Jerzy Buzek Doktorem Honoris Causa Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. wum.edu.pl, 6 lutego 2015. [dostęp 8 lutego 2015].
  33. Premier otrzymał medal Golgoty Wschodu. ekai.pl, 25 lipca 2001. [dostęp 29 września 2014].
  34. Piąta Gala Nagród Lewiatana. konfederacjalewiatan.pl, 27 maja 2008. [dostęp 20 lipca 2007].
  35. Marszałek Senatu otrzymał Złotą Honorową Odznakę Krajowej Izby Gospodarczej. senat.gov.pl. [dostęp 3 marca 2018].
  36. Sprawy międzynarodowe. senat.gov.pl, 5 maja 2012. [dostęp 22 marca 2018].
  37. Odznaka Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego. bip.podkarpackie.pl. [dostęp 15 grudnia 2017].
  38. Marta Sienicka: Nominacje do nagród MEP Awards. uniaeuropejska.org, 13 listopada 2011. [dostęp 16 listopada 2011].
  39. Laureaci z poprzednich edycji. polishmarket.com.pl. [dostęp 7 grudnia 2015].
  40. Laureaci Nagrody im. Wojciecha Korfantego w l. 2011–2016. zg.org.pl. [dostęp 17 sierpnia 2019].
  41. Uchwała nr IX.71.2013. bip.jastrzebie.pl. [dostęp 30 kwietnia 2019].
  42. Honorowi Obywatele Rudy Śląskiej. rudaslaska.pl. [dostęp 18 stycznia 2017].
  43. Uchwała Rady Miasta Krakowa w sprawie nadania Panu Profesorowi Jerzemu Buzkowi Honorowego Obywatelstwa Stołecznego Miasta Krakowa. bip.krakow.pl. [dostęp 12 lipca 2015].
  44. Hans-Gert Poettering i Jerzy Buzek honorowymi obywatelami Opola. nto.pl, 3 listopada 2014. [dostęp 28 lutego 2018].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jerzy Buzek" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy