Jerzy Zięba


Jerzy Zięba w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jerzy Zygmunt Zięba (ur. 2 maja 1956)[2]polski przedsiębiorca[3] i publicysta, propagator pseudonauki, naturopatii[4][5][6] i medycyny niekonwencjonalnej. Autor bestsellerowej[7], pseudonaukowej książki Ukryte terapie. Czego ci lekarz nie powie (część 1[8] i 2[9]). Większość poglądów propagowanych przez Jerzego Ziębę jest niezgodna z aktualnym stanem medycznej wiedzy naukowej (patrz: Poglądy a wiedza naukowa) i spotyka się z krytyką środowiska akademickiego (patrz: Krytyka przez środowisko akademickie).

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Jerzy Zięba w latach 1976–1981 studiował na Wydziale Maszyn Górniczych i Hutniczych Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, studia zakończył uzyskując tytuł zawodowy magistra inżyniera[1]. W 1982 wyemigrował do Niemiec, gdzie pracował w saunie, sprzątał restauracje i pracował jako elektryk w masarni[6], a rok później do Australii, gdzie pracował m.in. jako kucharz, nurek, wykładowca nawigacji w szkole lotniczej oraz inżynier przy produkcji maszyn górniczych[10], a następnie zajmował się marketingiem[6]. W tym czasie ukończył kursy, zorganizowane przez przedsiębiorstwa mające siedziby w Australii i USA, z zakresu hipnozy klinicznej. Jerzy Zięba, mimo braku wykształcenia w dziedzinie psychoterapii, przedstawia się jako certyfikowany hipnoterapeuta (czyli psychoterapeuta stosujący w psychoterapii metody hipnozy).

W 2003 wrócił do Polski[6], gdzie zaczynał działalność jako propagator alternatywnych metod leczenia, publikując artykuły prasowe i filmy w serwisie YouTube oraz odbywając spotkania i prowadząc wykłady[4][11][12]. Założył też markę Visanto, która sprzedaje m.in. suplementy diety[13][14].

Propagator m.in. tak zwanej diety Kwaśniewskiego[10][6]. Komitet Terapii i Nauk o Leku PAN uznaje dietę optymalną Jana Kwaśniewskiego za szkodliwą dla zdrowia[15]. Zięba nie uwierzył w tę opinię i przyjął teorię spiskową, jakoby norma cholesterolu została sztucznie zaniżona, żeby koncerny farmaceutyczne sprzedawały więcej leków obniżających cholesterol[6]. Był członkiem Rady Naukowej stowarzyszenia Polska Akademia Zdrowia[5].

W 2009 razem z Izabelą Dobrowolską przetłumaczył książkę Cholesterol – naukowe kłamstwo autorstwa duńskiego lekarza, dra n. med. Uffego Ravnskova[4][16].

W 2016 część 1 książki Ukryte terapie. Czego ci lekarz nie powie znalazła się na 10. miejscu wśród najlepiej sprzedających się w ciągu roku pozycji w kategorii książki w księgarni internetowej empik.com[potrzebny przypis].

21 kwietnia 2017 wystąpił z przemówieniem w Sejmie RP na posiedzeniu połączonych Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, apelując o całkowity zakaz upraw i handlu nasionami i żywnością zmodyfikowaną genetycznie na terytorium Polski[17].

Jest prezesem zarządu fundacji Polacy dla Polaków, która refinansuje zakup preparatów zawierających olejek z konopi (kannabidiol) rodzicom, którzy podają ten specyfik dzieciom z lekooporną padaczką oraz nowotworami mózgu[18].

29 kwietnia 2019 roku do magazynu spółki handlującej produktami marki Visanto weszła prokuratura w asyście policji, aby zabezpieczyć parafarmaceutyki. Łukasz Łapczyński, rzecznik prasowy Prokuratury Okręgowej w Warszawie w oświadczeniu wskazywał, że przeciwko Ziębie i członkom zarządu jego spółki prowadzone jest postępowanie w sprawie handlu produktami leczniczymi, bez wymaganych zezwoleń[19][20].

Główny Inspektor Sanitarny i Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej w oświadczeniu z 14 lutego 2020 roku przestrzegali, że informacje upowszechniane w związku z zagrożeniem ze strony koronawirusa na fanpage „Ukryte terapie – Jerzy Zięba” stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi[21].

Poglądy a wiedza naukowa | edytuj kod

Witamina C | edytuj kod

Jerzy Zięba jest orędownikiem leczenia witaminą C (kwasem askorbinowym), w tym dożylnego stosowania dużych dawek tej witaminy[22][13][23][24][25][26][27]. Błędnie twierdzi, że można nią wyleczyć wiele chorób i dolegliwości, od obrzęku dziąsła[1], przez sepsę wywołaną bakteriami opornymi na antybiotyki[28][29][30][31][32], do nowotworów[10][24][25][27][28][33][34][35][36]. Zięba twierdzi, że odpowiednia jest tylko naturalna forma witaminy C, np. z owoców[37]. Zięba błędnie[38][39] zakłada, że witamina C nie zwiększa prawdopodobieństwa wystąpienia kamicy nerkowej[40] oraz promuje fałszywą tezę[41][42][43][44], jakoby witamina C miała przedłużać życie[45].

Witamina B3 | edytuj kod

Zięba sugeruje, że schizofrenię da się wyleczyć przy zastosowaniu suplementacji witaminą B3 (wyłącznie lub razem z witaminą C)[28][33][34], na co jednak brak dowodów.

Witamina E | edytuj kod

Zięba poleca witaminę E[46][47], przypisując jej „silne działanie przeciwnowotworowe”[48], mimo iż badania nie potwierdziły skuteczności stosowania witaminy w prewencji chorób nowotworowych[43][44][49][50][51].

Witamina K | edytuj kod

Zięba twierdzi, że podawanie witaminy K noworodkowi przynosi więcej szkody niż korzyści, gdyż wraz z witaminą wstrzykiwane jest dziecku dużo niepotrzebnych substancji, a przy naturalnym odżywianiu rzadko pojawiają się jej niedobory[34][52][53]. Badania naukowe wskazują co innego: dziecko, któremu nie podano witaminy K jest bardziej podatne m.in. na chorobę krwotoczną noworodków[54][55][56][57][58].

Amigdalina | edytuj kod

Zięba sugeruje możliwość leczenia chorób nowotworowych amigdaliną[36]. Badania wykazują, że amigdalina nie jest skuteczna w leczeniu nowotworów, a bywa niebezpieczna, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu witaminy C[36][59][60][61][62].

Chelatacja | edytuj kod

Zięba propaguje zastosowanie metody chelatacji (poprzez podawanie EDTA) w leczeniu nowotworów. Podanie EDTA jest stosowane przy zatruciu metalami ciężkimi. Metoda ta nie wykazuje skuteczności w leczeniu nowotworów, a w pojedynczych przypadkach mogła być przyczyną zgonów[36][63].

Nanosrebro | edytuj kod

Zięba zapewnia o leczniczych właściwościach tak zwanego nanosrebra (zawiesiny srebra koloidalnego)[34][64]. Badania wykazują, że preparaty te są szkodliwe, ponieważ powodują srebrzycę (argyrię)[65][66][67][68] po wielu latach stosowania. Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zakazała sprzedaży preparatów spożywczych i leczniczych zwierających zawiesinę srebra koloidalnego[69]. Praca Silver products for medical indications: risk-benefit assessment („Produkty ze srebra dla celów leczniczych: ocena ryzyka i korzyści”) we wnioskach zawiera: We emphasize the lack of established effectiveness and potential toxicity of these products („Podkreślamy brak ustalonej efektywności i potencjalną toksyczność tych produktów”)[68].

Woda utleniona | edytuj kod

Zięba zaleca wlewy z wody utlenionej (roztworu nadtlenku wodoru)[70][71][72]. Badania naukowe wykazują brak skuteczności tego rodzaju terapii. Wręcz przeciwnie: może być to niebezpieczne[73][74]. Mark Crislip z Science-Based Medicine określił to następująco: To sum up: (…) cannot function, does not function, can kill (…) („nie może działać, nie działa, może zabić”)[74].

Pamięć wody | edytuj kod

Jerzy Zięba stworzył i sygnuje markę Visanto[13][14], produkującą m.in. suplementy diety lub tak zwany „strukturyzator wody”[75] (cena 2500 zł w październiku 2017), który ma rzekomo poprawiać jakość wody przez „przywrócenie jej pamięci”[1][25][34]. Twierdzi też, że do wody należy dobrze mówić[1]. Woda nie ma żadnej „pamięci”; sprzedawane urządzenie jest filtrem osmotycznym z doczepionym magnetyzerem na baterię[1][76].

Szczepionki | edytuj kod

Zięba przestrzega przed szczepieniami[1][77][78][79][80][81]: Zięba podważa konsensus naukowy[82] dotyczący braku związku między szczepionką MMR a autyzmem[36]. Twierdzi, że Andrew Wakefield, który sfałszował badania, za co dostał zakaz wykonywania zawodu lekarza na terenie Wielkiej Brytanii, został osądzony bezpodstawnie[83][84].

Brak skuteczności leczenia konwencjonalnego | edytuj kod

Jerzy Zięba twierdzi w książkach i wypowiedziach, że wiele konwencjonalnych metod leczenia jest nieskutecznych. Dotyczy to m.in. chemioterapii[12][79] i mammografii[85] (która jest metodą diagnostyczną, a nie leczniczą). Podobnie negatywnie wypowiada się na temat leczenia schizofrenii[28][33] lub metod leczenia stosowanych przez kardiologów i ortopedów[86][87]. Zięba podważa sens konwencjonalnego leczenia w przypadku m.in. osteoporozy[10], cukrzycy[10][88], chorób tarczycy[10], miażdżycy tętnic[10][89][90][91], stwardnienia rozsianego[10][92][93], alergii[10], łuszczycy[88][94][95].

Rośliny transgeniczne (GMO) | edytuj kod

Zięba jest przeciwnikiem wprowadzania w Polsce roślin transgenicznych[96][97].

Szkodliwość Wi-Fi | edytuj kod

Zięba twierdzi, że promieniowanie elektromagnetyczne z urządzeń Wi-Fi może m.in. powodować niepłodność u dziewczynek[1][98].

Powiększanie piersi poprzez hipnoterapię | edytuj kod

Jerzy Zięba twierdzi, że można hipnoterapią trwale powiększyć biust[99]. Możliwość taka nie występuje, jednak twierdzenie Zięby jest jego interpretacją zjawiska pobudzenia ukrwienia narządów (nieznaczna ale mierzalna zmiana temperatury dłoni czy mierzalne chwilowe obrzmienie piersi) w czasie stanu transu, zbliżonego do stanu średniej hipnozy, wywołanego intencjonalnie (w czasie treningu autogennego) lub akcydentalnie (np. u sportowców w czasie biegu na długim dystansie)[100].

COVID-19 | edytuj kod

W swoich publikacjach w mediach społecznościowych zalecał podawanie m.in. witamin C, A i D3, magnezu, selenu, cynku, złota, srebra i perhydrolu osobom zarażonym wirusem SARS-CoV-2 wywołującym COVID-19. W wyniku otrzymaniu wielu skarg na złamanie regulaminu YouTube kanał Jerzego Zięby w tym serwisie został zamknięty[101]. We wspólnym oświadczeniu Główny Inspektor Sanitarny i Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej odnieśli się do treści publikowanych przez Jerzego Ziębę w serwisie Facebook zaznaczając, że informacje przez niego publikowane nie są poparte badaniami naukowymi i nie są uznaną wiedzą medyczną[102]. Z powodu naruszeń regulaminu filmy zostały usunięte z serwisu Facebook[103].

W maju 2020 twierdził, że dzięki swojemu systemowi odpornościowemu wyzdrowiał z COVID-19 w ciągu 7 godzin, bez zastosowania leków. Mimo to odpowiedział na zaproszenie lubelskiego lekarza na oddział leczący najcięższe przypadki tej choroby, wystosowane do osób, które nie wierzą w istnienie powodującego nią wirusa[104].

Krytyka przez środowisko akademickie | edytuj kod

Przedstawiciele środowiska akademickiego niejednokrotnie krytykowali jego wystąpienia, publikacje i poglądy, wskazując na ich pseudonaukowość i sprzeczność z najnowszą wiedzą medyczną, szczególnie w punktach, w których odrzucają one medycynę opartą na dowodach; sposoby leczenia zawarte w jego książkach były krytykowane przez lekarzy, m.in. prof. Krzysztofa Składowskiego oraz prof. Jana Duławę[105].

Zięba skupia się na dowodach anegdotycznych[106]. Zwolennicy Zięby regularnie podają przykłady cudownych uzdrowień wskutek jego terapii. Na stronie internetowej znajduje się zakładka „Pomogło”, gdzie użytkownicy anonimowo umieszczają swoje opinie i opowieści[34].

Sprzeciw środowiska naukowego wzbudziło też m.in. wynajęcie sal na wykłady Zięby przez niektóre uczelnie publiczne w Polsce[36][107][108][109][110][111].

Zarzuca mu się m.in. brak warsztatu naukowego, skłonność do nadmiernych uproszczeń, a także powoływanie się na niewiarygodne badania[105].

Na temat działalności Jerzego Zięby oraz potencjalnego braku odpowiedzialności i konsekwencji za krzywdy, które może spowodować, wypowiedziała się także dr Bożena Janicka, pediatra, prezes Porozumienia Pracodawców Ochrony Zdrowia[112].

Książki | edytuj kod

Programy telewizyjne i radiowe | edytuj kod

  • Polskie Radio Katowice. Alfabet Jerzego Zięby[118] – do początku czerwca 2018, kiedy to po skargach słuchaczy radio zdjęło audycję w trybie natychmiastowym[119].
  • Polsat News, program „Skandaliści”[120]
  • TVN Uwaga!, Jerzy Zięba i jego ukryte terapie. Kulisy sławy[10].
  • Dzień dobry TVN, Naturoterapia. Znachorstwo czy alternatywna metoda leczenia?[121]
  • Zoom TV, Czego Ci lekarz nie powie[122][123]
  • Kanał YouTube „Ukryte terapie” Jerzego Zięby[11] – do stycznia 2020, kiedy został skasowany z powodu propagacji treści wprowadzających w błąd.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h Jerzy Zięba i ukryte terapie, To tylko teoria, 21 sierpnia 2016 [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-27]  (pol.).
  2. Fundacja Polacy dla Polaków w Krajowym Rejestrze Sądowym
  3. JerzyJ. Zięba JerzyJ., Curriculum Vitae Jerzy (George) Zieba [doc] [dostęp 2017-05-08]  (ang.).
  4. a b c Jerzy Zięba: Oficjalna strona Jerzego Zięby (pol.). jerzyzieba.com. [dostęp 2017-04-22].
  5. a b Rada Naukowa PAZ, Polska Akademia Zdrowia [dostęp 2017-05-07] [zarchiwizowane z adresu 2017-05-07]  (pol.).
  6. a b c d e f SzymonS. Krawiec SzymonS., Ukryte terapie, ukryte zyski, „Wprost”, 30 października 2017, s. 20–26 .
  7. Bestsellery: Książki – Książki – top 100 sprzedaży – empik.com!, Empik, 17 lutego 2017 [dostęp 2017-09-28] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-24]  (pol.).
  8. Zięba 2014 ↓.
  9. a b JerzyJ. Zięba JerzyJ., Ukryte terapie. Czego ci lekarz nie powie. Cz. 2, wyd. 1, Rzeszów 2016, ISBN 978-83-945130-3-0, OCLC 969906388  (pol.).
  10. a b c d e f g h i j Jerzy Zięba i jego Ukryte Terapie. Kulisy Sławy, TVN Uwaga!, 27 listopada 2016 [dostęp 2017-09-27]  (pol.).
  11. a b Jerzy Zięba: Kanał Jerzego Zięby (pol.). YouTube. [dostęp 2017-04-22].
  12. a b Marta Glanc: Wykład kontrowersyjnego naturoterapeuty w PAN? „Nie mamy z tym nic wspólnego” (pol.). poznan.onet.pl, 2017-02-28. [dostęp 2017-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-05)].
  13. a b c Jerzy Zięba o witaminie C. Jerzy Zięba 2016-09-15. [dostęp 2017-10-03].
  14. a b Jerzy Zięba o marce Visanto. Jerzy Zięba 2017-05-07. [dostęp 2017-10-02].
  15. StanisławS. Sterkowicz StanisławS., Czy dieta optymalna jest szkodliwa?, „Służba Zdrowia” (35–38), 13 maja 2004 [dostęp 2017-10-30] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-30]  (pol.).
  16. UffeU. Ravnskov UffeU., Cholesterol naukowe kłamstwo, Warszawa: Wydawnictwo WGP, 2009, ISBN 978-83-87534-69-1, OCLC 750684851  (pol.).
  17. Pełny zapis przebiegu posiedzenia Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (nr 67) oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (nr 139) VIII Kadencji Sejmu RP, Kancelaria Sejmu – Biuro Komisji Sejmowych, 21 kwietnia 2017 [dostęp 2020-04-16] .
  18. O nas (pol.). Polacy dla Polaków. [dostęp 2017-10-04].
  19. Jerzy Zięba ma problemy. Usłyszy zarzut nieumyślnego spowodowania śmierci?, [w:] natemat [online] [dostęp 2020-08-06] .
  20. Prokuratura i policja w magazynie Zięby - sprzedaż leków bez zezwolenia. Znachor mówi o "kradzieży", [w:] gazeta.pl [online] [dostęp 2020-08-06] .
  21. Oświadczenie Głównego Inspektora Sanitarnego i Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej w związku z publikacją na fanpage „Ukryte terapie – Jerzy Zięba” treści zagrażających zdrowiu i życiu ludzi, Warszawa, 14.02.2020 r., [w:] Naczelna Rada Lekarska [online] [dostęp 2020-08-06] .
  22. Jarosław Krajewski (prowadzący), C jak witamina C, Polskie Radio Katowice, 31 grudnia 2016 [dostęp 2017-10-03] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-03]  (pol.).
  23. Ukryte terapie. Niezwykłe właściwości witaminy C. Jerzy Zięba. Katowice 2014. Jerzy Zięba 2014-09-28. [dostęp 2017-10-03].
  24. a b Jerzy Zięba – Witamina C. uwolnicmedycyne 2017-05-07. [dostęp 2017-10-03].
  25. a b c KatarzynaK. Kubisiowska KatarzynaK., Lekcje Zięby, Medycyna praktyczna, 6 czerwca 2017 [dostęp 2017-09-28] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-28]  (pol.).
  26. MateuszM. Kijowski MateuszM., Dlaczego oszust wygrywa z lekarzem?, „naTemat.pl”, 13 listopada 2015 [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-28]  (pol.).
  27. a b MarcinM. Napiórkowski MarcinM., Czy Jerzy Zięba żyje w Matrixie?, „Mitologia współczesna”, 18 lutego 2017 [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-28]  (pol.).
  28. a b c d AnnaA. Kaczmarek AnnaA., Czego naucza Jerzy Zięba w Polskim Radiu? Przesłuchałam audycję i boję się, że ktoś uwierzy w to, co on tam wygaduje, „naTemat.pl”, 31 października 2016 .
  29. Alfabet Jerzego Zięby. S jak sepsa.. Radio Katowice 2017-03-21. [dostęp 2017-10-02].
  30. Jerzy Zięba o sepsie i niepotrzebnych zgonach. Jerzy Zięba 2017-09-07. [dostęp 2017-10-01].
  31. Jerzy Zięba – Sepsa w polskich szpitalach. Jerzy Zięba 2016-05-02. [dostęp 2017-10-02].
  32. Alfabet Jerzego Zięby S jak sepsa. Jerzy Zięba 2017-09-07. [dostęp 2017-10-01].
  33. a b c Alfabet Jerzego Zięby. B jak kompleks witamin B.. Radio Katowice 2016-10-21. [dostęp 2017-09-27].
  34. a b c d e f PawełP. Jarosz PawełP., Ukryte terapie czy ukryte ściemy – czyli jak szarlatani zarabiają miliony, „(nie)zdrowybiznes.pl”, 9 stycznia 2017 [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-28]  (pol.).
  35. Jestem listonoszem, który przyniósł niektórym lekarzom złą wiadomość. Jerzy Zięba w Skandalistach, „Polsat News”, 29 kwietnia 2017 [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-06-28] .
  36. a b c d e f PaulinaP. Łopatniuk PaulinaP., Wyleczy raka i powiększy biust, czyli Zięba na uniwersytecie, „Patolodzy na klatce. O nauce i nie tylko”, 24 listopada 2015 [zarchiwizowane z adresu 2017-06-07] .
  37. Zięba 2014 ↓, s. 122.
  38. Pietro ManuelP.M. Ferraro Pietro ManuelP.M. i inni, Total, Dietary, and Supplemental Vitamin C Intake and Risk of Incident Kidney Stones, „American Journal of Kidney Diseases: The Official Journal of the National Kidney Foundation”, 67 (3), 2016, s. 400–407, DOI10.1053/j.ajkd.2015.09.005, PMID26463139, PMCIDPMCPMC4769668 .
  39. Laura D.K.L.D.K. Thomas Laura D.K.L.D.K. i inni, Ascorbic Acid Supplements and Kidney Stone Incidence Among Men: A Prospective Study, „JAMA Internal Medicine”, 173 (5), 2013, s. 386–388, DOI10.1001/jamainternmed.2013.2296, PMID23381591  (ang.).
  40. Zięba 2014 ↓, s. 22.
  41. Ukryte terapie – Leczenie naturalne, naturalneleczenie.com.pl [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-05]  (pol.).
  42. Duk-HeeD.H. Lee Duk-HeeD.H. i inni, Does supplemental vitamin C increase cardiovascular disease risk in women with diabetes?, „The American Journal of Clinical Nutrition”, 80 (5), 2004, s. 1194–1200, DOI10.1093/ajcn/80.5.1194, PMID15531665  (ang.).
  43. a b Howard D.H.D. Sesso Howard D.H.D. i inni, Vitamins E and C in the Prevention of Cardiovascular Disease in Men: The Physicians’ Health Study II Randomized Trial, „JAMA: the journal of the American Medical Association”, 300 (18), 2008, s. 2123–2133, DOI10.1001/jama.2008.600, PMID18997197, PMCIDPMC2586922  (ang.).
  44. a b Lynne E.L.E. Young Lynne E.L.E., Vitamin E or vitamin C supplements did not differ from placebo for major cardiovascular events and mortalityCommentary, „Evidence-Based Nursing”, 12 (2), 2009, s. 48–48, DOI10.1136/ebn.12.2.48, PMID19321825, Cytat: Conclusion: A high vitamin C intake from supplements is associated with an increased risk of cardiovascular disease mortality in postmenopausal women with diabetes.  (ang.).
  45. Ukryte terapie, ukryteterapie.pl, 10 stycznia 2017 [dostęp 2017-10-02] [zarchiwizowane z adresu 2016-11-20], Cytat: Czy jednak można takiemu pacjentowi przedłużyć życie nawet i o trzy lata, a może więcej i to bez chemioterapii? Można – to jest fakt. .
  46. Jarosław Krajewski (prowadzący), W Alfabecie Jerzego Zięby literki E i Q, Polskie Radio Katowice, 22 sierpnia 2017 [dostęp 2017-10-02]  (pol.).
  47. Alfabet Jerzego Zięby. Literki E i Q.. Radio Katowice 2017-08-27. [dostęp 2017-10-02].
  48. Jerzy Zięba – Witamina E. uwolnicmedycyne 2017-05-06. [dostęp 2017-10-04].
  49. Eric A.E.A. Klein Eric A.E.A. i inni, Vitamin E and the risk of prostate cancer: the Selenium and Vitamin E Cancer Prevention Trial (SELECT), „Journal of the American Medical Association”, 306 (14), 2011, s. 1549–1556, DOI10.1001/jama.2011.1437, PMID21990298, PMCIDPMC4169010, Cytat: Conclusion Dietary supplementation with vitamin E significantly increased the risk of prostate cancer among healthy men.  (ang.).
  50. Johannes F.E.J.F.E. Mann Johannes F.E.J.F.E. i inni, Effects of vitamin E on cardiovascular outcomes in people with mild-to-moderate renal insufficiency: results of the HOPE study, „Kidney International”, 65 (4), 2004, s. 1375–1380, DOI10.1111/j.1523-1755.2004.00513.x, PMID15086477  (ang.).
  51. Julie E.J.E. Buring Julie E.J.E., Aspirin prevents stroke but not MI in women; vitamin E has no effect on CV disease or cancer, „Cleveland Clinic Journal of Medicine”, 73 (9), 2006, s. 863–870, PMID16970138 [dostęp 2018-03-15]  (ang.).
  52. JerzyJ. Zięba JerzyJ., Ukryte Terapie – Jerzy Zięba, Facebook, 7 stycznia 2017 [dostęp 2017-10-04], Cytat: Od długiego już czasu przestrzegam rodziców przed stosowaniem witaminy K1 u noworodków. Pomijam już brak sensu tego, ale zwróćcie też uwagę na to co w tym zastrzyku oprócz witaminy K1 jest, bo to nie jest tylko sama witamina K! !!! Może być alkohol, Polisorbat 80, aluminium itd...  (pol.).
  53. Jarosław Krajewski (prowadzący), K jak witamina K, Polskie Radio Katowice, 24 grudnia 2016 [dostęp 2017-10-03] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-03]  (pol.).
  54. Włodzimierz M.W.M. Borkowski Włodzimierz M.W.M., Choroba krwotoczna noworodków, Medycyna Praktyczna, 22 lutego 2012 [dostęp 2017-10-04] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-04]  (pol.).
  55. RebeccaR. Dekker RebeccaR., Evidence on: Vitamin K for Newborns, „Evidence Based Birth”, 20 stycznia 2015 [dostęp 2017-10-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-07-10]  (ang.).
  56. RachaelR. Schulte RachaelR. i inni, Rise in late onset vitamin K deficiency bleeding in young infants because of omission or refusal of prophylaxis at birth, „Pediatric Neurology”, 50 (6), 2014, s. 564–568, DOI10.1016/j.pediatrneurol.2014.02.013, PMID24842255 [dostęp 2017-10-01]  (ang.).
  57. Martin J.M.J. Shearer Martin J.M.J., Vitamin K deficiency bleeding (VKDB) in early infancy, „Blood Reviews”, 23 (2), 2009, s. 49–59, DOI10.1016/j.blre.2008.06.001, ISSN 1532-1681, PMID18804903 [dostęp 2017-10-01]  (ang.).
  58. AlisonA. Busfield AlisonA. i inni, Vitamin K deficiency bleeding after NICE guidance and withdrawal of Konakion Neonatal: British Paediatric Surveillance Unit study, 2006–2008, „Archives of Disease in Childhood”, 98 (1), 2013, s. 41–47, DOI10.1136/archdischild-2011-301029, PMID23148314  (ang.).
  59. StefaniaS. Milazzo StefaniaS., MarkusM. Horneber MarkusM., Laetrile treatment for cancer, „The Cochrane Database of Systematic Reviews” (4), 2015, CD005476, DOI10.1002/14651858.CD005476.pub4, PMID25918920  (ang.).
  60. BrianB. O’Brien BrianB., CatherineC. Quigg CatherineC., TimT. Leong TimT., Severe cyanide toxicity from ‘vitamin supplements’, „European Journal of Emergency Medicine: Official Journal of the European Society for Emergency Medicine”, 12 (5), 2005, s. 257–258, PMID16175068  (ang.).
  61. HaraldH. Sauer HaraldH. i inni, Severe cyanide poisoning from an alternative medicine treatment with amygdalin and apricot kernels in a 4-year-old child, „Wiener Medizinische Wochenschrift (1946)”, 165 (9–10), 2015, s. 185–188, DOI10.1007/s10354-014-0340-7, PMID25605411, Cytat: The use of alternative medicines is increasing and poorly regulated. We describe a case of severe cyanide poisoning arising from amygdalin, a putative vitamin supplement.  (ang.).
  62. JonathanJ. Bromley JonathanJ. i inni, Life-threatening interaction between complementary medicines: cyanide toxicity following ingestion of amygdalin and vitamin C, „The Annals of Pharmacotherapy”, 39 (9), 2005, s. 1566–1569, DOI10.1345/aph.1E634, PMID16014371, Cytat: Amygdalin has been used for decades by patients with cancer who are seeking alternative therapies, and severe reactions have not been reported with this dose. An interaction with vitamin C is a plausible explanation for this life-threatening response.  (ang.).
  63. Arla J.A.J. Baxter Arla J.A.J., Edward P.E.P. Krenzelok Edward P.E.P., Pediatric fatality secondary to EDTA chelation, „Clinical Toxicology”, 46 (10), 2008, s. 1083–1084, DOI10.1080/15563650701261488, PMID18949650, Cytat: It is unfortunate that this treatment option is available as its efficacy has never been validated. Furthermore, medical practitioners and parents must be educated regarding the potential catastrophic effects from chelation therapy for the treatment of autism.  (ang.).
  64. JerzyJ. Zięba JerzyJ., O koloidalnym srebrze i złocie – Ukryte Terapie – Jerzy Zięba, Facebook, 3 stycznia 2017 [dostęp 2017-10-03]  (pol.).
  65. AgataA. Ogórek AgataA., Naukowcy ostrzegają: nanosrebro może być szkodliwe, Laboratoria.net [dostęp 2017-10-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-01]  (pol.).
  66. SimonS. Pitman SimonS., Research into nanosilver leads scientists to give warning, „CosmeticsDesign-Europe.com”, 10 marca 2014 [dostęp 2017-10-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-01]  (ang.).
  67. ThiagoT. Verano-Braga ThiagoT. i inni, Insights into the cellular response triggered by silver nanoparticles using quantitative proteomics, „ACS nano”, 8 (3), 2014, s. 2161–2175, DOI10.1021/nn4050744, PMID24512182  (ang.).
  68. a b Man C.M.C. Fung Man C.M.C., Debra L.D.L. Bowen Debra L.D.L., Silver Products for Medical Indications: Risk-Benefit Assessment, „Journal of Toxicology: Clinical Toxicology”, 34 (1), 2008, s. 119–126, DOI10.3109/15563659609020246, PMID8632503, Cytat: Conclusions: We emphasize the lack of established effectiveness and potential toxicity of these products.  (ang.).
  69. Food and Drug Administration, Over-the-Counter Drug Products Containing Colloidal Silver Ingredients or Silver Salts, 17 sierpnia 1999 [zarchiwizowane z adresu 2013-09-02]  (ang.).
  70. Jarosław Krajewski (prowadzący), W Alfabecie Jerzego Zięby literka W jak wlewy, Polskie Radio Katowice, 29 sierpnia 2017 [dostęp 2017-10-02]  (pol.).
  71. Alfabet Jerzego Zięby. Literka W jak wlewy.. Radio Katowice 2017-09-02. [dostęp 2017-10-02].
  72. Jerzy Zięba – woda utleniona. uwolnicmedycyne 2017-06-09. [dostęp 2017-10-04].
  73. Questionable methods of cancer management: hydrogen peroxide and other ‘hyperoxygenation’ therapies, „CA: a cancer journal for clinicians”, 43 (1), 1993, s. 47–56, DOI10.3322/canjclin.43.1.47, ISSN 0007-9235, PMID8422605 [dostęp 2017-10-03], Cytat: “Hyperoxygenation” therapy-also called “oxymedicine,” “bio-oxidativetherapy,” “oxidative therapy,” and “oxidology”-is a method of cancermanagement based on the erroneous concept that cancer is caused by oxygendeficiency and can be cured by exposing cancer cells to more oxygen than they can tolerate.  (ang.).
  74. a b MarkM. Crislip MarkM., Blonde Blood: Hydrogen Peroxide Infusions, „Science-Based Medicine”, 16 listopada 2012 [dostęp 2017-10-03] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-03]  (ang.).
  75. Strukturyzator wody pitnej Visanto, Ukryte terapie, 10 stycznia 2017 [dostęp 2017-10-02] [zarchiwizowane z adresu 2016-12-07]  (pol.).
  76. Nie daj się zrobić w konia, To tylko teoria [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-05]  (pol.).
  77. KatarzynaK. Burda KatarzynaK., Szczepionkowy i nowotworowy szarlatan oraz jego wyznawcy, „Newsweek”, 16 kwietnia 2016 [dostęp 2017-09-28] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-28]  (pol.).
  78. Zabójcze szczepionki i 880 mld za Warszawę, część 1 – Jan Zbigniew hrabia Potocki i Jerzy Zięba, Porozmawiajmy TV [dostęp 2017-09-27]  (pol.).
  79. a b Zabójcze szczepionki i 880 mld za Warszawę, część 2 – Jan Zbigniew hrabia Potocki i Jerzy Zięba, Porozmawiajmy TV [dostęp 2017-09-27]  (pol.).
  80. Alfabet Jerzego Zięby. S jak szczepionki.. Polskie Radio Katowice 2017-08-12. [dostęp 2017-10-03].
  81. Jarosław Krajewski (prowadzący), W Alfabecie Jerzego Zięby literka S jak szczepionki., Polskie Radio Katowice, 8 sierpnia 2017 [dostęp 2017-10-03] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-03]  (pol.).
  82. Luke E.L.E. Taylor Luke E.L.E., Amy L.A.L. Swerdfeger Amy L.A.L., Guy D.G.D. Eslick Guy D.G.D., Vaccines are not associated with autism: An evidence-based meta-analysis of case-control and cohort studies, „Vaccine”, 32 (29), 2014, s. 3623–3629, DOI10.1016/j.vaccine.2014.04.085  (ang.).
  83. JerzyJ. Zięba JerzyJ., Wakefield, Jerzy Zięba – strona domowa [dostęp 2017-09-29]  (pol.).
  84. Jerzy Zięba – prawda w sprawie doktora Wakefielda. Jerzy Zięba 2017-06-20. [dostęp 2017-09-29].
  85. Zięba 2014 ↓, s. 32.
  86. ytCropper – Zdrowie Polaków a ukryte terapie, cz. 2 – Jerzy Zięba – 4.07.2016, ytCropper [dostęp 2017-09-27]  (pol.).
  87. Zdrowie Polaków a ukryte terapie, cz. 2 – Jerzy Zięba – 4.07.2016. niezaleznatelewizja 2016-07-05. [dostęp 2017-09-27].
  88. a b IlonaI. Burkowska IlonaI., Dla jednych guru, dla innych szatan. Wykłady naturoterapeuty Jerzego Zięby w Zielonej Górze, „Gazeta Lubuska”, 18 czerwca 2016 [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-29]  (pol.).
  89. Jarosław Krajewski (prowadzący), M jak Miażdżyca, cz. 1. Zajmiemy się miażdżycą, spróbujemy się dowiedzieć, co ją wywołuje i czy jest jakaś metoda odwrócenia (cofnięcia) tej choroby., Polskie Radio Katowice, 10 grudnia 2016 [dostęp 2017-10-03] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-03]  (pol.).
  90. Jarosław Krajewski (prowadzący), M jak Miażdżyca, cz. 2., Polskie Radio Katowice, 17 grudnia 2016 [dostęp 2017-10-03] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-03]  (pol.).
  91. Jak pozbyć się miażdżycy. Jerzy Zięba. Roman Rybacki 2014-04-01. [dostęp 2017-10-03].
  92. Alfabet Jerzego Zięby. SM jak Stwardnienie rozsiane.. Polskie Radio Katowice 2017-05-30. [dostęp 2017-10-03].
  93. Jarosław Krajewski (prowadzący), Alfabet Jerzego Zięby. SM jak Stwardnienie rozsiane., Polskie Radio Katowice, 30 maja 2017 [dostęp 2017-10-03] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-03]  (pol.).
  94. Jerzy Zięba o łuszczycy i wspomaganiu jej leczenia. Jerzy Zięba 2017-06-28. [dostęp 2017-10-01].
  95. Jerzy Zięba o łuszczycy. Jerzy Zięba 2016-12-14. [dostęp 2017-10-01].
  96. Jerzy Zięba w Sejmie – Poruszające i mocne wystąpienie. niezaleznatelewizja 2017-04-21. [dostęp 2017-10-05].
  97. Jerzy Zięba o wprowadzaniu GMO do Polski. Jerzy Zięba 2017-09-15. [dostęp 2017-10-01].
  98. AnnaA. Kaczmarek AnnaA., Jerzy Zięba grubo przesadził. Nawet jego fani nie chcą uwierzyć, że Wi-Fi powoduje bezpłodność, „naTemat.pl”, 20 lipca 2016 [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-18]  (pol.).
  99. O hipnozie i powiększaniu biustów. Jerzy Zięba 2015-12-10. [dostęp 2017-10-03].
  100. JamesJ. Hewitt JamesJ., The complete relaxation book : a manual of eastern and western techniques, London: Rider, 1991, ISBN 0-7126-3096-1, OCLC 27433499 [dostęp 2020-02-29] .
  101. Zięba chciał leczyć koronawirusa „lewoskrętną” witaminą C i dożylnym perhydrolem. YouTube zamknął jego kanał, „Newsweek”, 30 stycznia 2020 [dostęp 2020-02-14] .
  102. Oświadczenie Głównego Inspektora Sanitarnego i Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej, Główny Inspektorat Sanitarny, 14 lutego 2020 [dostęp 2020-02-14] .
  103. MaksymM. Słomski MaksymM., Facebook usuwa materiały Jerzego Zięby. Pseudolekarz na celowniku internautów, Instalki.pl, 13 lutego 2020 [dostęp 2020-02-14] .
  104. TomaszT. Domański TomaszT., „Wszystkich, którzy nie wierzą w koronawirusa, zapraszam do nas”. Jerzy Zięba: chętnie przyjdę, Spider'sWeb, 21 września 2020 .
  105. a b Polskie Radio Katowice: Recepty na zdrowie! Lekarze i Jerzy Zięba. Debata Radio Katowice 21.03.17 (pol.). YouTube, 2017-03-21. [dostęp 2017-04-22].
  106. Na mnie działa. O dowodzie anegdotycznym, „Blog de Bart”, 17 kwietnia 2009 [dostęp 2017-09-29] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-29]  (pol.).
  107. PiotrP. Celej PiotrP., Na uniwersytecie spotkanie ze znachorem: powiększa piersi hipnozą i leczy raka. Naukowcy oburzeni, „naTemat.pl”, 24 listopada 2015 [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-27]  (pol.).
  108. MateuszM. Kijowski MateuszM., Pajace byli zawsze, ale dlaczego wchodzą na uniwersytety?, „naTemat.pl”, 9 listopada 2015 [dostęp 2017-09-28] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-28]  (pol.).
  109. MaciejM. Pietrzak MaciejM., Spotkanie z Jerzym Ziębą na Uniwersytecie Gdańskim wywołało burzę w internecie, „Dziennik Bałtycki”, 16 listopada 2015 [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-27]  (pol.).
  110. TomaszT. Gdaniec TomaszT., Szarlatan czy znawca medycyny alternatywnej – jaka jest prawda o Jerzym Ziębie?, „wiadomosci.wp.pl”, 24 listopada 2015 [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-29]  (pol.).
  111. IlonaI. Godlewska IlonaI., Znachor wygłosi wykład na Uniwersytecie Gdańskim. Znany onkolog: „Pseudonaukowe brednie”, Wyborcza.pl Trójmiasto, 22 listopada 2015 [dostęp 2017-09-29]  (pol.).
  112. AnnaA. Kaczmarek AnnaA., Jerzy Zięba działa jak antyszczepionkowcy. Tyle że jest bardziej szkodliwy i wykłada na uczelniach, „naTemat.pl”, 19 kwietnia 2016 [dostęp 2017-03-29] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-27]  (pol.).
  113. JerzyJ. Zięba JerzyJ., Ukryte terapie. Czego ci lekarz nie powie. Część 1, wyd. IV, Rzeszów, ISBN 978-83-945130-0-9, OCLC 965548235  (pol.).
  114. JerzyJ. Zięba JerzyJ., Verborgene Therapien, Egida Halina Kostka, 18 maja 2017, ISBN 978-8394078324  (niem.).
  115. JerzyJ. Zięba JerzyJ., Hidden therapies. What your doctor won’t tell you. Part 1, wyd. I, Rzeszów: Egida Halina Kostka, 2015, ISBN 978-83-940783-5-5, OCLC 971397850  (ang.).
  116. JerzyJ. Zięba JerzyJ., Utajené terapie. Co vám váš lékař neřekne, ISBN 978-8394513023  (cz.).
  117. JerzyJ. Zięba JerzyJ., Terapie Occultate – Quel che non ti dirà un medico, ISBN 978-8394513016  (wł.).
  118. Jarosław Krajewski (prowadzący), Alfabet Jerzego Zięby, Polskie Radio Katowice [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-27]  (pol.).
  119. NikolaN. Bochyńska NikolaN., Radio Katowice zdjęło z anteny audycję „Alfabet Jerzego Zięby” o niekonwencjonalnych metodach leczenia, Wirtualne Media [dostęp 2018-07-09] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-09]  (pol.).
  120. Skandaliści – Jerzy Zięba, Polsat News, 2 maja 2017 [zarchiwizowane z adresu 2017-10-03]  (pol.).
  121. Naturoterapia. Znachorstwo czy alternatywna metoda leczenia?, Dzień dobry TVN, 26 maja 2016 [dostęp 2017-10-02] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-02]  (pol.).
  122. Jerzy Zięba ekspertem w nowym programie Zoom TV. Prowadzi Piotr Barełkowski, 7 marca 2017 [dostęp 2017-09-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-29]  (pol.).
  123. Program TV – Czego Ci lekarz nie powie odc. 01, Zoom TV [dostęp 2017-09-29] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-29]  (pol.).

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jerzy Zięba" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy