Jezioro Zegrzyńskie


Na mapach: 52°27′01″N 21°02′29″E/52,450278 21,041389

Jezioro Zegrzyńskie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jezioro Zegrzyńskie[1][2] (pot. Zalew Zegrzyński[3], Zbiornik Dębe[4]) – zbiornik retencyjny na Narwi, utworzony w 1963, położony w Kotlinie Warszawskiej, w powiecie legionowskim.

Zbiornik wybudowano jako najniżej położony element kaskady zbiorników na Bugu, które miały umożliwić żeglugę. Ostatecznie z budowy pozostałych zbiorników zrezygnowano, a jezioro wykorzystywane jest przede wszystkim do celów rekreacyjnych oraz jako rezerwuar wody pitnej dla aglomeracji warszawskiej. Jego zapora odgrywa również niedużą rolę energetyczną[5].

Spis treści

Charakterystyka | edytuj kod

Powierzchnia zbiornika wynosi 3030 ha, długość 41 km (na Narwi), szerokość do ok. 3,5 km, pojemność 94,3 mln m³. Zwierciadło wody znajduje się 79 m n.p.m.[6]. Maksymalne spiętrzenie wynosi 7 metrów. Wpływ spiętrzenia kończy się ok. 27 km za Serockiem.

Zbiornik powstał po przegrodzeniu koryta Narwi zaporą w Dębem (proj. Władysław Nawarski[7]). Na zaporze została zbudowana elektrownia wodna o mocy 20 MW. Podczas budowy utworzono ok. 60 km wałów ochronnych, co zmniejszyło możliwość powstawania powodzi w dolnym biegu Narwi i Bugu. Powstanie zbiornika przyczyniło się do nawodnienia ok. 8 tys. ha łąk i gorszych gruntów oraz uregulowania gospodarki wodnej na terenie ok. 13 tys. ha[8]. Zbiornik połączony jest z Bugiem, Narwią oraz Wisłą (poprzez Kanał Żerański).

Zbiornik otoczony jest lasami sosnowymi, które występują między Dębem a Wieliszewem, Białobrzegami i Rynią, a także w okolicach Jadwisina i Jachranki. Swoje siedliska mają tu ptaki takie jak m.in. rybitwy, mewy, łabędzie, perkozy i kaczki.

Przez Jezioro Zegrzyńskie przebiega most drogowy o długości 332 m i szerokości 13,5 m, oddany do użytku w 2003 roku. Jest on częścią drogi krajowej nr 61. Starszy most zbudowany w latach powojennych jeszcze przed spiętrzeniem zbiornika został rozebrany w 2003 r. gdyż był za wąski, a niska skrajnia pod mostem blokowała żeglugę wzdłuż jeziora[9]. Równolegle do obecnego mostu z lustra jeziora wystają relikty mostu zbudowanego przed powstaniem zbiornika (ciekawostką jest widoczna różnica w wysokości skrajni).

Nazwa | edytuj kod

Nazwę Jezioro Zegrzyńskie wprowadzono urzędowo w 1963 roku[10]. Pochodzi ona od leżącej na północ od jeziora wsi Zegrze.

W 2007 roku nazwa ta została także potwierdzona przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych[1]. Jednak poza nazwą urzędową często stosowana jest także nazwa Zalew Zegrzyński (m.in. w Bazie Danych Ogólnogeograficznych prowadzonej przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii[3]), a czasami także (przez hydrotechników) Zbiornik Dębe[4].

Gmina Nieporęt złożyła wniosek o zmianę oficjalnej nazwy zbiornika z Jezioro Zegrzyńskie na Zalew Zegrzyński. Wniosek ten był omawiany na posiedzeniu Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych w czerwcu 2010 r. i zaopiniowany negatywnie. Komisja zdecydowała, że urzędową nazwą pozostanie Jezioro Zegrzyńskie[2].

Turystyka | edytuj kod

Plaża w Nieporęcie Jezioro Zegrzyńskie w Ryni Barka na plaży nad Jeziorem Zegrzyńskim w Nieporęcie Jezioro Zegrzyńskie zimą

Jezioro jest miejscem rekreacji mieszkańców Warszawy i okolic w związku z licznymi ośrodkami sportów wodnych. Swoją świetność przeżywało w latach 70. XX wieku, gdy wokół powstało wiele ośrodków wypoczynkowych takich jak m.in. "Kolejarz" i "Energetyk". Na początku XXI wieku zaniedbane ośrodki wykupywano i przebudowywano według wówczas panujących standardów i w konsekwencji jezioro stało się ponownie atrakcyjne. Ośrodki wypoczynkowe i sportów wodnych zlokalizowane są głównie w takich miejscowościach jak:

Czystość wody zbiornika poprawiono dzięki wybudowaniu kilku oczyszczalni nad Narwią, Bugiem i ich dopływami.

Wokół Jeziora Zegrzyńskiego znajduje się dwanaście szlaków rowerowych. Ich długość wynosi 351,1 km.

Wędkarstwo | edytuj kod

W wodach Jeziora Zegrzyńskiego występują takie ryby jak m.in.: leszcze, liny, karpie, okonie, sandacze, szczupaki, sumy (wędkarski rekord 74,5 kg[11]), wzdręgi, bolenie, jazgarze, miętusy, węgorze, karasie (srebrzysty, złoty), jazie, klenie oraz tołpygi. Sapa występuje tylko w Jeziorze Zegrzyńskim (znaleziona w 1989 r.), w dolnym odcinku Bugu (1997 r.) i Zbiorniku Włocławskim. Ryba ta przypłynęła do Polski w połowie lat 80. z dopływów Morza Czarnego[12].

W klasyfikacji łowisk Polskiego Związku Wędkarskiego wody zbiornika znajdują się w granicach akwenu Narew 7.

Od 1 listopada do 31 marca każdego roku obowiązuje całkowity zakaz wędkowania w Jeziorze Zegrzyńskim na obszarze wodnym opisanym granicami: linią prostą od tablicy 32 km w Zegrzu Północnym w poprzek czaszy zbiornika do zabudowań mieszkalnych w Nieporęcie, ul. Zegrzyńska 30 na lewym brzegu, dalej linią brzegową do mostu drogowego w Zegrzu, a następnie wzdłuż prawej linii brzegowej do tablicy 32 km (na obszarze od mostu do linii 32 km Narwi).

Całoroczny zakaz wędkowania poniżej zapory w Dębem, obejmującym odcinek Narwi od zapory do betonowego kolektora na kilometrze 19 + 600 biegu rzeki (miejscowość Poddębie) z granicą przebiegająca prostopadle do nurtu rzeki[13].

Żeglarstwo | edytuj kod

Na wodach zbiornika uprawiane jest żeglarstwo, a kilkanaście razy w roku organizowane są imprezy regatowe. Zimą na jeziorze pojawiają się bojery, iceflyery i iceboardy.

Jezioro charakteryzuje się zafalowaniem powstającym przy wietrze o sile 3–4 stopni w skali Beauforta w postaci krótkiej, stromej fali o wysokości do ok. 0,7 m. Wieje tu zmienny wiatr z gwałtownymi, silnymi szkwałami.

Swoją działalność prowadzi tu Warszawskie Towarzystwo Regatowe, zajmujące się organizacją regat jachtów kabinowych i narodowej klasy Omega. W Zegrzynku odbywają się Regaty Samotnych, Regaty Nocne (uczestniczyli w nich przed laty Krzysztof Baranowski oraz Teresa Remiszewska) oraz Regaty o Błękitną Wstęgę Zalewu. W 1998 r. Yacht Klub Polski Warszawa był organizatorem Mistrzostw Polski w klasie Omega. Natomiast Kluczyński Sails zorganizował otwarte Mistrzostwa Warszawy Jachtów Kabinowych[14].

W 2008 r. odbyły się takie regaty jak m.in.: Polish Match Tour, Regaty Delfi (Port Jachtowy Nieporęt), Regaty klasy Tango (Port Jachtowy Nieporęt GPW), Regaty Świętojańskie, Puchar Warszawy klasy Omega (YKP Nieporęt GPW) oraz Mistrzostwa Warszawy Jachtów Kabinowych (Port Jachtowy Nieporęt GPW)[potrzebny przypis].

Oprócz żeglarstwa uprawiany jest również kitesurfing, windsurfing, kajakarstwo, wioślarstwo i sporty motorowodne.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 2: Wody stojące. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006. ISBN 83-239-9607-5.
  2. a b Andrzej Czerny. Posiedzenia Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych w marcu i czerwcu 2010 roku. „Polski Przegląd Kartograficzny”. 42 (nr 3), s. 280-282, 2010. Warszawa: Polskie Towarzystwo Geograficzne Oddział Kartograficzny. ISSN 0324-8321
  3. a b http://mapy.geoportal.gov.pl – po wybraniu "Mapa topograficzna (BDO)" można zobaczyć opis jeziora jako "Zalew Zegrzyński", a także po wybraniu "Skany map topograficznych" dla map w małych skalach (poniżej 1:100.000)
  4. a b M.in. nazwa ta jako wariantowa podawana jest na mapie topograficznej Polski 1:50.000 w układzie "1992"
  5. Anna Leszkowska, Janusz Żelaziński. Gwałt na rzekach. „Sprawy Nauki”. 8-9, sierpień-wrzesień 2010. 
  6. Wielka Encyklopedia PWN, JanJ. Wojnowski (red.), t. 30, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 324-325, ISBN 83-01-14365-7, ISBN 83-01-13357-0, OCLC 830705621 .
  7. Jerzy S.J.S. Majewski Jerzy S.J.S., Miliony metrów sześciennych wody. Epokowa inwestycja kończy 50 lat, Gazeta Wyborcza, Warszawa , 2 lipca 2013 .
  8. Jezioro Zegrzyńskie, www.magazynswiat.pl [dostęp: 9 lutego 2009]
  9. Mostypolskie.pl, Most przez Zalew Zegrzyński
  10. Zarządzenie nr 119 Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1962 r. ws. zmiany i ustalenia nazw niektórych miejscowości i obiektów fizjograficznych (M.P. z 1963 r. nr 3, poz. 6)
  11. www.jezioro.zegrzynskie.pl [dostęp: 9 lutego 2009]
  12. Wędkarskie atrakcje, www.magazynswiat.pl [dostęp: 10 lutego 2009]
  13. Uwaga, obręby ochronne. Okręg Mazowiecki Polskiego Związku Wędkarskiego w Warszawie
  14. Zalew Zegrzyński dzisiaj, www.magazynswiat.pl [dostęp: 10 lutego 2009]

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (zbiornik retencyjny):
Na podstawie artykułu: "Jezioro Zegrzyńskie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy