Josef Mašín


Josef Mašín w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Josef Mašín (ur. 26 sierpnia 1896, zm. 30 czerwca 1942) – oficer czechosłowacki, bojownik ruchu oporu.

Spis treści

Młodość | edytuj kod

Urodził się 26 sierpnia 1896 r. we wsi Lošany koło Kolína jako jedyne dziecko rolnika Aloisa Mašína i jego żony Marii. W latach 1907–1911 uczęszczał do gimnazjum realnego w Kutnej Horze, a następnie w latach 1912–1915 uczył się w szkole średniej w Roudnicy nad Labem. Krótko był słuchaczem austro-węgierskiej akademii wojskowej, ale uznał przekazywaną tam wiedzę za niepraktyczną i przestarzałą, i został szybko relegowany.

I wojna światowa | edytuj kod

28 kwietnia 1918 r. został zmobilizowany i trafił do 36. Pułku Piechoty, wraz z którym skierowano go na front rosyjski. Po konflikcie z jednym z oficerów Mašín szybko zdezerterował i przeszedł na rosyjską stronę frontu. Od 1916 do 1921 r. walczył w Korpusie Czechosłowackim, będąc kilkukrotnie rannym (w tym raz poważnie w brzuch). Brał udział m.in. w bitwie pod Zborowem, pod Bachmaczem oraz walkach o linię transsyberyjską. Został odznaczony krzyżem św. Jerzego[1].

Okres międzywojenny i II wojna światowa | edytuj kod

Po powrocie do Czechosłowacji został oficerem sztabowym. W latach 1923–1927 służył w oddziale artylerii w Czeskich Budziejowicach, a kolejny rok w mieście Jindřichův Hradec, po czym do 1939 r. był zastępcą dowódcy 1 Pułku Artylerii im. Jan Żiżki z Trocnowa w Ruzyně. 14 września 1939 r. został zdegradowany za niepodporządkowanie się rozkazowi nie stawiania oporu okupantowi. Po odejściu z armii zdecydował się kontynuować walkę niepodległościową w organizacji Obrona Narodu, gdzie poznał Josefa Balabána i Václava Morávka, wraz z którymi zajmował się zbieraniem informacji wywiadowczych, gromadzeniem broni, dystrybucją nielegalnych druków i sabotażem[1]. Przez Niemców[2] grupa ta była nazywana „trzema królami[3]. Przeprowadziła szereg operacji dywersyjnych m.in. zamachy bombowe w niemieckim ministerstwie lotnictwa i komendzie policji w Berlinie. „Trzej królowie” usiłowali też bezskutecznie zabić Heinricha Himmlera[4].

Aresztowany przez Gestapo 13 maja 1941 r. w praskiej dzielnicy Nusle, w mieszkaniu, gdzie znajdowała się konspiracyjna radiostacja. Mašín odciągnął funkcjonariuszy Gestapo, dając pozostałym bojownikom czas na ucieczkę[2]. Został ujęty w czasie walki, ranił kilku gestapowców. Po aresztowaniu przewieziony do szpitala wojskowego, ale po próbie ucieczki został przeniesiony do zakładu karnego. Przesłuchiwany i torturowany, nie wydał współpracowników, kilkakrotnie próbował również dokonać samobójstwa[1].

Stracony 30 czerwca 1942 r. Pośmiertnie awansowany do stopnia generała brygady, a w 2005 r. do stopnia generała majora[1].

Rodzina | edytuj kod

18 czerwca 1929 r. ożenił się ze Zdeną Novákovą, z którą miał synów Ctirada i Josefa oraz córkę Zdenę[1]. Jego synowie w okresie powojennym utworzyli antykomunistyczną grupę zbrojną znaną jako oddział braci Mašínów, za co ich matkę aresztowano i skazano na długoletnie więzienie[5].

Odznaczenia | edytuj kod

Był wielokrotnie odznaczany, otrzymał m.in. czterokrotnie Krzyż Wojenny Czechosłowacki, Order Sokoła z Mieczami, Czechosłowacki Medal Rewolucyjny, Medal Zwycięstwa, rosyjskie Order św. Jerzego III i IV klasy oraz Krzyż św. Jerzego IV stopnia, a pośmiertnie Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939 i w 1992 Order Milana Rastislava Štefánika II klasy[6][7][8].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e Josef Mašín 1896: národní hrdinové, 3odboj.webnode.cz [dostęp 2020-05-19] .
  2. a b Piotr M.P.M. Majewski Piotr M.P.M., Legendarni „trzej królowie”. Oficerowie czeskiego ruchu oporu spędzali Niemcom sen z powiek, wyborcza.pl, 18 maja 2020 [dostęp 2020-05-18] .
  3. Andrew LawrenceA.L. Roberts Andrew LawrenceA.L., From Good King Wenceslas to the Good Soldier Švejk: A Dictionary of Czech Popular Culture, Central European University Press, 2005, s. 103, ISBN 978-963-7326-27-1 [dostęp 2020-05-19]  (ang.).
  4. There were nine of them, six ended up in hospital, Memory of Nations Sites [dostęp 2020-05-21] .
  5. Mašínové stále zůstávají kontroverzní dvojicí českých moderních dějin.
  6. Jaroslav Láník: Vojenské osobnosti československého odboje 1939-1945. Praga: Ministerstvo obrany České republiky-Agentura vojenských informací a služeb (AVIS), 2005, s. 191–192 (cz.).
  7. Pavel Jaroslav Kuthan, Pavel J. Kuthan: Podplukovník Josef Mašín (cz.). www.valka.cz, 2003-12-07. [dostęp 2020-06-24].
  8. Aleš Kubelka: Nezlomný král odboje – Josef Mašín (cz.). W: Poděbradští Hrdinové 2. Světové Války [on-line]. podebradskenoviny.cz. [dostęp 2020-06-24].
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Josef Mašín" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy