Jotapian


Jotapian w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jotapian (Marcus Fulvius Rufus[1] Iotapianus) – uzurpator tytułu cesarza rzymskiego, działający w Syrii i Kapadocji za panowania Filipa I (244–249).

Obwołany władcą w Syrii przez wojska zniecierpliwione uciążliwymi rządami (m.in. wzrostem podatków) i zbuntowane przeciw namiestnikowi Pryskusowi będącemu bratem cesarza[2]. Dla zwiększenia wiarygodności miał podawać się za potomka jakiegoś Aleksandra[3][4] (Wielkiego? Zdaniem innych mogło chodzić o pokrewieństwo z cesarzem Aleksandrem Sewerem (222–235)[5][6]). Jego niezwykłe miano, jakkolwiek niespotykane w formie męskiej, w postaci żeńskiej (Jotape) znane jest z rodzin panujących w Kommagenie i Emesie. Należał zapewne do tubylczej arystokracji prowincjonalnej; mógł być nawet członkiem rodziny panującej w Kommagenie, która utraciła władzę na rzecz Rzymian za Wespazjana w 72 r. n.e.

Mając siedzibę w Antiochii, krótkotrwale rządził Syrią i Kapadocją, nim pod koniec 248 (bądź już w 249) roku został zamordowany przez własnych żołnierzy[7][8]. Głowę jego miano przesłać do Rzymu i okazać następnemu cesarzowi – Decjuszowi[7]. Ograniczony zasięg jego rebelii i dość prymitywna stylistyka monet wskazują na to, że nie miał dostępu do żadnej z ważniejszych mennic cesarstwa. Monety jego są nader rzadkie, co potwierdzałoby krótki czas trwania uzurpacji. Wzmianki o nim spotykamy u nielicznych autorów starożytnych (Aureliusz Wiktor, Zosimos, Polemiusz Sylwiusz[9]).

Przypisy | edytuj kod

  1. Części nazwiska z domniemania ustalone wyłącznie na podstawie skrótów na monetach (M. F.[lub FSV] RV.[lub R]); zob. Cohen 1885 ↓, s. 183; Mattingly, Sydenham i Sutherland 1949 ↓, s. 66.
  2. Zosimos ↓, Nowa historia I 20,1.
  3. Według Aureliusza Wiktora (Aureliusz Wiktor ↓, Księga o cezarach, 29,2): „(...) który chełpił się pochodzeniem od Aleksandra”.
  4. Dörrie 1964 ↓.
  5. Kienast 1996 ↓, s. 202.
  6. Hartmann 1982 ↓, s. 73n.
  7. a b Aureliusz Wiktor ↓, Księga o cezarach 29,2.
  8. Zosimos ↓, Historia nowa I 21,2.
  9. Ten ostatni w Laterculus. Dodatkowo Oracula Sibyllina (13,64–73) mówią o zawiści Jotapiana wobec rozkwitu Arabii i jej miast (Bostra i Filippopolis) za Filipa Araba.

Bibliografia | edytuj kod

Źródła
Opracowania
  • Roger Bland: The Coinage of Iotapian. W: Essays in honour of Robert Carson and Kenneth Jenkins. London: Spink, 1993, s. 191–206. ISBN 978-0-907605-38-6. (ang.)
  • Henry Cohen: Description historique des monnaies frappées sous l'empire romain. T. V. Paryż: 1885, s. 183. (fr.)
  • Heinrich Dörrie: Der Königskult des Antiochos von Kommagene im Lichte neuen Inschriften-Funde. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1964. (niem.)
  • Felix Hartmann: Herrscherwechsel und Reichskrise. Untersuchungen zu den Ursachen und Konsequenzen der Herrschaftwechsel im Imperium Romanum der Soldatenkaiserzeit (3. Jahrhundert n. Chr.). Frankfurt–Bern: Peter Lang, 1982. (niem.)
  • Dietmar Kienast: Römische Kaisertabelle. Grundzüge einer römischen Kaiserchronologie. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1996. ISBN 978-3-534-13289-8. (niem.)
  • Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzy rzymskich. Dominat. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Iskry, 1991, s. 54, 59. ISBN 83-207-1099-5.
  • Harold Mattingly, Edward Allen Sydenham, Carol H. V. Sutherland: Roman Imperial Coinage. T. IV, cz. 3. London: Spink and Son Ltd., 1949, s. 66, 105. OCLC 222487984. (ang.)

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Jotapian" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy