Juliusz III


Juliusz III w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Juliusz III (łac. Iulius III, właśc. Giovanni Maria Ciocchi del Monte; ur. 10 września 1487 w Rzymie, zm. 23 marca 1555 tamże[1]) – papież w okresie od 7 lutego 1550 do 23 marca 1555[2].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Wczesne życie | edytuj kod

Był synem prawnika[1], Vincenza Ciocchi del Monte i jego żony, Cristofory Saracini[3]. Został wychowany przez swojego wuja, Antonio Maria Ciocchi del Monte i od niego także otrzymał wykształcenie[3]. Jan Maria został szambelanem papieża Juliusza II[1]. W 1513 mianowany został arcybiskupem Siponto, którym pozostał do 1544[2][3]. Pełnił funkcję wicelegata i gubernatora w Perugii 1513-1517[3]. W latach 1521-1530 i ponownie od 1544 był biskupem Pawii[3]. W 1527 był jednym z zakładników wziętych do niewoli przez wojska cesarskie podczas sacco di Roma[3]. Po uwolnieniu, był kolejno gubernatorem w Rzymie (1529-1532) i Bolonii (1534 do sierpnia 1536)[3][1]. Od sierpnia do grudnia 1536 był audytorem Kamery Apostolskiej[3].

22 grudnia 1536 został kreowany kardynałem prezbiterem, otrzymując kolejno kościoły tytularne S. Vitale (1537) i S. Prassede (1542)[3]. Następnie był legatem w Parmie i Piacenzy (1537-1539) oraz w Romanii (1540-1542)[3]. W 1543 został promowany do rangi kardynała biskupa Palestriny[1]. Przez krótki czas (1540-1541) był administratorem apostolskim diecezji Polignano[3].

Od 1542 należał do komisji przygotowującej sobór powszechny i w 1544 został mianowany jednym z trzech legatów na sobór, zwołany do Trydentu[3]. 6 lutego 1545 otworzył obrady soboru trydenckiego[2]. W marcu 1547 zrezygnował z przewodniczenia obradom soboru ze względu na zły stan zdrowia[3]. W lipcu 1548 został legatem w Bolonii[3].

Wybór na papieża | edytuj kod

Podczas konklawe, ukształtowały się silne podziały pomiędzy frakcjami procesarskimi i profrancuskimi[1]. Z tego powodu obrady trwały aż dziesięć tygodni. Bardzo bliski elekcji był wówczas angielski kardynał, Reginald Pole, któremu ostatecznie zabrakło jednego głosu[1]. Kompromis pomiędzy kardynałami z rodu Farnese, a frakcją profrancuską doprowadził do wyboru kardynała del Monte[1].

Pontyfikat | edytuj kod

Wkrótce po objęciu Stolicy Piotrowej Juliusz postanowił reaktywować sobór trydencki (co zobowiązał się zrobić składając kapitulacje wyborcze)[1]. Dokonał tego 14 listopada 1550, kiedy to wydał bullę ogłaszającą powrót soboru do Trydentu[2]. Rozpoczął się on 1 maja 1551 i odbył kilka sesji, jednak król Francji Henryk II odmówił udziału jego kraju w soborze, co doprowadziło do sporu pomiędzy Walezjuszami a Habsburgami[1]. Do konfliktu przyczyniła się także żądanie króla oddania Francji, lenna papieskiego – Parmy, gdzie urzędował Ottavio Farnese, wnuk Pawła III[1]. Interwencja zbrojna nie rozstrzygnęła tej kwestii, więc Juliusz został zmuszony oddać Parmę Francji i zawrzeć niekorzystny dla siebie pokój[1]. Usiłował później doprowadzić do pokoju pomiędzy zwaśnionymi władcami, lecz jego nadgorliwa neutralność wzbudzała niechęć z obu stron[1].

W sprawach wewnętrznych nie wykazywał nadzwyczajnych inicjatyw, z wyjątkiem założenia rzymskiego Collegium Germanicum i reformy zakazującej kumulowaniu beneficjów hierarchom kościelnym[1]. 21 lipca 1550 zatwierdził konstytucję Towarzystwa Jezusowego. Za jego pontyfikatu, doszło do krótkotrwałej obediencji Stolicy Apostolskiej w Anglii – w 1553 roku na tron wstąpiła Maria Katoliczka, a kardynał Pole, został legatem papieskim z dużymi uprawnieniami[1]. W listopadzie tego samego roku Pole przewodniczył synodowi, który uwolnił Anglię od schizmy[1].

Juliusz był mecenasem sztuki i nauki; praktykował nepotyzm. W 1555 roku wysłał do Polski pierwszego nuncjusza apostolskiego, Alojzego Lippomano. Zreformował Uniwersytet Rzymski, mianował Michała Anioła głównym architektem przy budowie nowej bazyliki św. Piotra. Ufundował kościół św. Andrzeja i luksusową Villa di Papa Giulia w Porta del Popolo, gdzie rezydował w ostatnich latach swojego życia.

Zmarł na podagrę[1]. Został pochowany w Porta del Popolo[4].

Życie prywatne | edytuj kod

W czasach, gdy był kardynałem, del Monte spotkał w Parmie chłopca o imieniu Innocenzo, którego następnie adoptował i kreował kardynałem[3]. Charakter relacji między Innocenzo a jego patronem, Juliuszem III, niemal od samego początku był przedmiotem kontrowersji. Zdaniem niektórych autorów[5][6], nadzwyczajna hojność Juliusza III dla mało uzdolnionego chłopca, która w krótkim czasie uczyniła go jednym z najbogatszych ludzi w Europie, świadczy, że była to relacja homoseksualna, a wniosek ten dodatkowo opierają na następujących świadectwach z epoki:

  • ambasador wenecki Matteo Dandolo w liście do cesarza Karola V napisanym niedługo po mianowaniu Innocenzo kardynałem podał, że Juliusz III, będąc jeszcze kardynałem, zabierał go do swojej komnaty i do łóżka,
  • współczesny autor Johannes Sleidanus podał, że Juliusz III i Innocenzo byli jak "Jupiter i Ganimedes", wprost nawiązując do homoseksualnego wątku z mitologii greckiej; podobnego porównania użył w jednym ze swych utworów poetyckich z 1558 roku Joachim du Bellay,
  • zachowało się kilka paszkwili jeszcze sprzed wyboru kardynała Giovanniego del Monte na papieża, które wprost lub w dorozumiany sposób zarzucały mu uprawianie sodomii; Onofrio Panvinio (1531–1568), autor żywotów papieży, w żywocie Juliusza III podał, że ten przed wyborem na papieża był "uwikłany w miłość do chłopców" (puerorum amoribus implicitus)[5][7].

Konkluzja powyższa nie jest jednak podzielana przez wszystkich historyków. Ludwig von Pastor odrzucił zarzuty o niemoralność względem Juliusza III, jednak poza ogólnikową uwagą o powszechności rzucania tego rodzaju oskarżeń na przeciwników w dobie renesansu i reformacji i odwołaniem do opinii kilku wcześniejszych autorów nie uzasadnił szerzej swego stanowiska[7]. Francis Burkle-Young i Michael Leopoldo Doerer, autorzy biografii Innocenzo, doszli do wniosku, że Innocenzo i Juliusz III nie byli kochankami, podając następujące argumenty[8]:

  • Sleidanus był protestantem o radykalnie antypapieskim nastawieniu i nie był w ogóle obecny w Rzymie w omawianym okresie; jego świadectwa nie można traktować jako wiarygodnej relacji o prywatnym życiu Juliusza III i Innocenzo,
  • fragment listu Matteo Dandolo o zabieraniu Innocenzo do łóżka przez przyszłego papieża jest błędnie interpretowany na skutek wyrwania go z kontekstu; analizując całość listu stwierdzili oni, że ambasador Wenecji bynajmniej nie sugerował homoseksualnego związku, wręcz przeciwnie, wskazywał jednoznacznie na quasi-ojcowskie uczucia Juliusza III względem chłopca; zdanie mówiące o zabieraniu do komnaty i łóżka zinterpretowali w ten sposób, że Innocenzo był sługą sprawującym opiekę i asystującym przy łóżku przyszłego papieża podczas jego częstych chorób,
  • kardynał Giovanni Maria Ciocchi del Monte nigdy nie krył swego głębokiego przywiązania do chłopca, wręcz przeciwnie, doprowadził do jego oficjalnego adoptowania do rodziny Ciocchi del Monte; zdaniem Doerera i Burkle-Younga, jest niezwykle mało prawdopodobne, że zdominowane już wówczas przez zwolenników reform Kolegium Kardynalskie mogłoby wybrać go na papieża, gdyby ta powszechnie znana relacja była rzeczywiście homoseksualna;
  • wiadomo, że Juliusz III, jeszcze jako kardynał del Monte, cieszył się dużą popularnością wśród pospólstwa, szczególnie w regionach północnych Włoch (Bolonia, Parma, Piacenza); zdaniem Doerera i Burkle-Younga, jest mało prawdopodobne, by darzyło ono takimi uczuciami człowieka mającego reputację pederasty.

Wspomniany wyżej list Matteo Dandolo, wskazuje, że opinia publiczna w Rzymie uważała Innocenzo za nieślubnego syna Juliusza, a nie kochanka. Zdaniem Doerera i Burkle-Younga, dowodzi to, że wśród współczesnych papieżowi bynajmniej nie było jednomyślności w kwestii domniemanych upodobań seksualnych Juliusza III i wielu (prawdopodobnie większość) przypisywało mu heteroseksualne skłonności. W związku z tym, okazjonalnie formułowane w paszkwilach zarzuty o uprawianie sodomii czy satyryczne porównania w utworach poetyckich du Bellaya nie mają zbyt dużej wartości dowodowej[8][9]. W konkluzji Doerer i Burkle-Young stwierdzili, że relacje między Juliuszem III a jego adoptowanym bratankiem przypominały raczej relacje dziadka z wnukiem[8].

Nawet historycy odrzucający tezę o homoseksualnym charakterze relacji Juliusza i Innocenzo przyznają jednak, że Juliusz III sam swą nadzwyczajną hojnością i pobłażliwością wobec chłopaka dał pretekst do formułowania tego rodzaju zarzutów[9]. Niektórzy autorzy ograniczają się do zrelacjonowania kontrowersji wokół tych relacji, nie wypowiadając własnego stanowiska[10].

Nominacje kardynalskie | edytuj kod

 Osobny artykuł: Kardynałowie z nominacji Juliusza III.

Juliusz III mianował dwudziestu kardynałów na czterech konsystorzach[3].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 366-368. ISBN 83-06-02633-0.
  2. a b c d Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 134. ISBN 83-7006-437-X.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p Ciocchi del Monte, Giovanni Maria (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-06-16].
  4. Michał Gryczyński: Poczet Papieży. Poznań: Publicat, 2000, s. 200. ISBN 83-245-0012-X.
  5. a b Giulio III (wł.). Giovanni Dall'Orto. [dostęp 2013-07-17].
  6. Gerard Noel: Występni papieże renesansu. Warszawa: Amber, 2007, s. 274-275. ISBN 978-8-3241-2984-3.
  7. a b Ludwig von Pastor: The history of the popes, from the close of the middle ages. T. XIII. Londyn: Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd., 1924, s. 72, przyp. 1.
  8. a b c Francis A. Burkle-Young, Michael Leopoldo Doerrer: The Life of Cardinal Innocenzo Del Monte: A Scandal in Scarlet, (together with Materials for a History of the House of Ciocchi del Monte San Savino). Lewiston, Nowy Jork: Edwin Mellen Press, 1997, s. 185-194. ISBN 978-0-7734-8581-5. (ang.)
  9. a b Ludwig von Pastor: The history of the popes, from the close of the middle ages. T. XIII. Londyn: Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd., 1924, s. 71-72.
  10. Pietro Messina: DEL MONTE, Innocenzo (wł.). Dizionario Biografico degli Italiani – Volume 38 (1990). [dostęp 2013-06-04].

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Juliusz III" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy