Juvénal Habyarimana


Juvénal Habyarimana w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Juvénal Habyarimana (ur. 8 marca 1937[1] w Gasizi[1], zm. 6 kwietnia 1994 w Kigali) – rwandyjski polityk i wojskowy, faktyczny dyktator w latach 1973–1994.

Życiorys | edytuj kod

Pochodził z plemienia Hutu. Służył w armii rwandyjskiej od lat 60. XX w. Piastował w niej wiele wysokich stanowisk (między innymi w latach 1963–1965 pełnił funkcję szefa sztabu). W 1965 objął tekę ministra obrony i policji. Opowiadał się za pokojowym rozstrzygnięciem konfliktów między Hutu a Tutsi. W wyniku przeprowadzonego przez siebie zamachu stanu w 1973 został najpierw przewodniczącym Komitetu Przywrócenia Pokoju i Jedności Narodowej[2], a następnie prezydentem kraju (wybierany na to stanowisko ponownie w latach 1978, 1983 i 1988). Zlikwidował wszystkie partie opozycyjne, a także tymczasowo zniósł przepisy prawne dotyczące przynależności etnicznej. Obsadzając stanowiska w administracji państwowej faworyzował polityków pochodzących z północy Rwandy. Doprowadziło to do pojawienia się w kraju sporów na tle regionalnym. Pod naciskiem opinii międzynarodowej w 1989 przyjął plan naprawczy dla gospodarki. Rok później, korzystając z pomocy władz Zairu oraz francuskich i belgijskich spadochroniarzy, odparł inwazję Tutsi z Ugandy. W obliczu niezdolności wyparcia partyzantów z kraju, zdecydował się na rozpoczęcie rozmów z opozycją. W czerwcu 1991 wraz z uchwaleniem nowej konstytucji przywrócono wolność słowa i system wielopartyjny. W kwietniu 1992 prezydent zrezygnował z wszystkich pełnionych funkcji wojskowych. W wyniku zawartego w 1993 porozumienia z opozycją ogłosił plan demokratyzacji kraju. Rok później stanął na czele koalicyjnego rządu tymczasowego.

Zginął 6 kwietnia 1994 w katastrofie lotniczej. Wraz z nim śmierć poniósł prezydent Burundi, Cyprien Ntaryamira. Odpowiedzialni za zamach byli prawdopodobnie żołnierze Hutu z gwardii prezydenckiej. Jednak o spowodowanie wypadku gwardia prezydencka oskarżyła Tutsi, co stało się pretekstem do przeprowadzenia masakry ludności[3]. W chwili śmierci prezydenta Habyarimany – wedle konstytucji Rwandy – rozpoczęła pełnić obowiązki premier Rwandy Agathe Uwilingiyimana, jednak została zabita rankiem następnego dnia.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Index Ha, Rulers.org [dostęp 2018-07-05] .
  2. Henryk Zins: Historia Afryki Wschodniej. Wrocław: Ossolineum, 1986, s. 350. ISBN 83-04-01702-4.
  3. Śledztwo w sprawie morderstwa, od którego zaczęło ludobójstwo, TVN24.pl [dostęp 2020-01-01] .

Bibliografia | edytuj kod

  • A. Dziubiński, B. Nowak, Encyklopedia Historyczna • Świata Afryka, t. XII, Kraków 2002.
  • Encyklopedia WIEM – Juvénal Habyarimana
  • Słownik najnowszej historii świata 1900-2007, t. 5, Prószyński i S-ka, Warszawa 2008, red. nauk. P. M. Majewski.
  • Nowy Leksykon PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, red. A. Dyczkowski.
  • rulers.org
  • Encyklopedia Wojskowa, t. 1, Wydawnictwo Naukowe PWN i Dom Wydawniczy Bellona Warszawa 2007, red. A. Krupa.
  • Atlas historyczny, PWN 2004.
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Juvénal Habyarimana" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy