Kępno


Na mapach: 51°16′52″N 17°59′13″E/51,281111 17,986944

Kępno w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kępno (niem. Kempen) – miasto w województwie wielkopolskim, w Kaliskiem, na ziemi wieluńskiej, na Wysoczyźnie Wieruszowskiej, nad Niesobem, siedziba powiatu kępińskiego i gminy Kępno. Kępno uzyskało lokację miejską przed 1283 rokiem, zdegradowane przed 1500 rokiem, ponowne nadanie praw miejskich w 1661 roku[2]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa kaliskiego.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 14 713 mieszkańców[3].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Kępno leży na Wysoczyźnie Wieruszowskiej, nad Niesobem, w zachodniej części ziemi wieluńskiej, w województwie wielkopolskim i jest najdalej na południe położonym miastem w województwie. Leży 63 km od Kalisza, 76 km od Wrocławia, 88 km od Opola, 128 km od Łodzi, 145 km od Katowic i 170 km od Poznania.

Historia | edytuj kod

Ślady osadnictwa na obecnych terenach Kępna sięgają epoki brązu. Świadczą o tym liczne wykopaliska archeologiczne. Najwięcej starych przedmiotów odkryto na terenie prasłowiańskiego cmentarzyska na Górce Wiatrakowej (obecnie Osiedle 700-lecia). Innym dowodem dawnego osadnictwa jest pradawne grodzisko, tzw. Kopiec. Znaleziono tu fragmenty naczyń oraz pozostałości drewnianych domów. Znaleziska pochodzą z okresu średniowiecza.

Miejscowość pod zlatynizowaną nazwą Campno wymieniona jest w łacińskim dokumencie wydanym w Kępnie w 1282 roku sygnowanym przez króla polskiego Przemysła II[4]. Pierwsza pisana informacja o Kępnie to dokument dotyczący spotkania jakie miało miejsce 15 lutego tego roku. Doszło wówczas do zjazdu dwóch książąt, w czasie którego książę pomorski Mściwoj II zapisał swoje ziemie jako darowiznę księciu wielkopolskiemu Przemysłowi II, późniejszemu królowi Polski. Na pamiątkę tego wydarzenia w czasach współczesnych u podnóża Kopca ustawiono pamiątkowy głaz.

W 1283 Kępno wymieniane jest już jako miasto. Prawdopodobnie, co typowe dla tamtego okresu, jego lokacja została przeprowadzona za pomocą niemieckich kolonistów. Stąd obok nazwy polskiej Campno równolegle występowała w XIII i XIV wieku nazwa niemiecka Langenfurt. Wskutek procesu polonizacji mieszkańców miasta wyszła ona jednak wkrótce z użytku.

Kępno było początkowo miastem królewskim. Własnością prywatną stało się w 1365, kiedy to król Kazimierz Wielki przekazał je w ręce Wierzbięty z Paniewic. Była to nagroda za pomoc udzieloną królowi w tłumieniu buntu Maćka Borkowica. Wraz z kolejnymi zmianami właścicieli Kępno stopniowo podupadało. Wiązało się to z rozwojem pobliskiej osady – Baranowa oraz licznymi walkami toczonymi w okolicy. W wyniku utraty rangi, Kępno straciło prawa miejskie.

 Osobny artykuł: Konfederacja Maćka Borkowica.

Kępno rozkwitło ponownie w XVII w. Na przełomie lat 1660/1661 znów otrzymało prawa miejskie. Wraz z nimi nadano także herb. W herbie Kępna na niebieskim tle widnieje biały łabędź stojący na zielonej kępie. W 1661 roku założono tu polski i niemiecki zbór luterański, zamknięty w 1686 roku. Kościół ewangelicki na nowo zbudowany w 1779 roku[5].

Zabory Polski | edytuj kod

 Osobne artykuły: Powstanie wielkopolskie 1794 roku, Powstanie wielkopolskie 1806 rokuPowstanie wielkopolskie 1848 roku.

Do 1793 Kępno leżało w województwie sieradzkim. W wyniku II rozbioru Polski znalazło się na obszarze zaboru pruskiego (od 1795 jako część departamentu kaliskiego Prus Południowych). W 1807 miasto weszło w skład departamentu kaliskiego Księstwa Warszawskiego, by po kongresie wiedeńskim w 1815 powrócić w granice Prus.

Panowanie pruskie, a od 1871 niemieckie, przyniosło oprócz zaostrzającej się polityki germanizacyjnej także dynamiczny rozwój gospodarczy, przestrzenny i architektoniczny. W drugiej połowie XIX w. w mieście powstały liczne budynki użyteczności publicznej oraz nowoczesna infrastruktura techniczna. Po I wojnie światowej Kępno wróciło w granice państwa polskiego 17 stycznia 1920, na mocy postanowień traktatu wersalskiego.

II wojna światowa | edytuj kod

 Osobne artykuły: Kraj WartyWysiedlenia Polaków z Wielkopolski 1939–1941.

Niemcy wkroczyli do Kępna 1 września 1939. Z relacji świadków wiadomo, że pierwszy samochód zwiadowczy wjechał na rynek około godziny 12.30. Kilka minut później pojawiły się oddziały wojskowe. W czasie II wojny światowej z miasta wysiedlono większość Polaków do Generalnego Gubernatorstwa, a w zamian sprowadzono Niemców w ramach akcji kolonizacyjnej Heim ins Reich.

Okupanci zrabowali między innymi dzwony kościelne. W styczniu 1945 do Kępna od strony Wieruszowa zbliżyły się wojska radzieckie, wypierając stopniowo oddziały niemieckie. Niemcy stawili niewielki opór w okolicy wsi Olszowa, jednak został on szybko przełamany i 21 stycznia 1945 miasto zostało zajęte przez Armię Czerwoną.

Okres powojenny | edytuj kod

Na podstawie dekretu PKWN z 31 sierpnia 1944 zostały utworzone miejsca odosobnienia, więzienia i ośrodki pracy przymusowej dla „hitlerowskich zbrodniarzy oraz zdrajców narodu polskiego”. Obóz pracy nr 113 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło w Kępnie[6].

Od 1945 następuje dalszy rozwój Kępna. Powstają nowe budowle, szkoły i zakłady przemysłowe. Wokół „starego miasta”, stanowiącego centrum, powstają nowe osiedla. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należy do woj. kaliskiego. Powiat kępiński przywrócono 1 stycznia 1999.

Narodowości | edytuj kod

O wielonarodowej historii miasta świadczą trzy świątynie: kościół rzymskokatolicki pw. św. Marcina, kościół ewangelicko-augsburski i neoklasycystyczna synagoga. Mieszkańcami byli głównie Polacy, Żydzi i Niemcy. Z biegiem czasu przybywało Polaków i Niemców. Ludność żydowska emigrowała w kierunku zachodnich prowincji niemieckich oraz do Ameryki. Jej populacja zmniejszyła się do tego stopnia, że przestała odgrywać rolę w życiu miasta. Obywatele niemieccy to głównie urzędnicy przybywający z głębi Niemiec, kolonizatorzy.

Mieszkańcy Kępna według wyznania w latach 1820-1910

Rada Miasta | edytuj kod

Transport | edytuj kod

 Zobacz też: Kępno Zachodnie.

Północną obwodnicę miasta stanowi droga ekspresowa S8. Przez miasto przebiega nadto DK11 KołobrzegPoznańOstrów WielkopolskiKępnoLubliniecBytom. Obecnie trwa budowa wschodniej obwodnicy miasta po śladzie drogi ekspresowej S11.

Kępno to węzeł kolejowy, krzyżują się tu linie kolejowe Poznań – Kępno – LubliniecCzęstochowa/Katowice, Kępno – WieluńHerby Nowe, Kępno – Oleśnica (nieczynna) i Kępno – Namysłów (nieczynna).

Komunikację autobusową z innymi miastami zapewnia placówka terenowa PPKS Ostrów Wielkopolski.

Demografia | edytuj kod

  • Piramida wieku mieszkańców Kępna w 2014 roku[1].


Zabytki | edytuj kod

Oświata | edytuj kod

  • Przedszkola:
    • Samorządowe nr 2, ul. ks. Piotra Wawrzyniaka 40
    • Samorządowe nr 4, ul. Cicha 13
    • Samorządowe nr 5, os. 700-lecia 9
    • Sióstr Boromeuszek, ul. Kościuszki 17
  • Szkoły podstawowe:
    • nr 1 im. Bohaterów Westerplatte, ul. Sienkiewicza 21
    • nr 2 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, ul. Zamkowa
    • nr 3 im. Przemysława II, os. 1000-lecia 1
  • Szkoły średnie:

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Na terenie Kępna działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

Kultura i sport | edytuj kod

W Kępnie funkcjonuje hala sportowa KOSiR (Kępiński Ośrodek Sportu i Rekreacji), w której oprócz turniejów sportowych odbywają się koncerty oraz inne imprezy kulturalne. W mieście działają kluby:

W 2008[potrzebny przypis] roku powstało duże, pełnowymiarowe piłkarskie boisko, ze sztuczną nawierzchnią. Znajduje się ono w pobliżu hali sportowej. Istnieją również dwa sztuczne boiska o wymiarach piłki ręcznej – w pobliżu stadionu „Polonii” oraz przy Gimnazjum nr 2[13]. W Kępnie można także obejrzeć film w kinie „Sokolnia” oraz wypożyczyć książkę w bibliotece gminnej lub powiatowej. Czynne jest Muzeum Ziemi Kępińskiej.

Współpraca międzynarodowa | edytuj kod

Miasta partnerskie:

Ludzie związani z Kępnem | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Kępnem.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Kępno polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 38-39.
  3. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06, s. 103. ISSN 1734-6118. [dostęp 16 lipca 2010].
  4. „Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski”, tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, str.470-71.
  5. Henryk Merczyng, Zbory i senatorowie protestanccy w dawnej Rzeczypospolitej, Warszawa 1904, s. 28.
  6. Okupacja w imię sojuszu. Armia sowiecka w Polsce 1944-1956 (fragmenty), „forumemjot”, 9 maja 2012 [dostęp 2018-10-13]  (pol.).
  7. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-15].
  8. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-15].
  9. http://wybory2010.pkw.gov.pl/geo/pl/300000/300803.html#tabs-4 Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo wielkopolskie - Powiat kępiński - gm. Kępno]. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-15].
  10. Państwowa Komisja Wyborcza | Kępno. wybory2014.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-15].
  11. Kościół Rzymskokatolicki pw. Św. Marcina.
  12. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-13] .
  13. Boisko sportowe na terenie Gimnazjum nr. 2, ul. Zamkowa w Kępnie. iaw.pl. [dostęp 2015-08-03].
  14. a b c Urząd Miejski Kępna.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Kępno" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy