Kalendarium Głuska


Kalendarium Głuska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Głusko - (obecnie Głusko Duże, Głusko Małe,Głusko Duże-Kolonia) tak nazywane w roku 1387[1][2][3], w wieku XIX Głusko Duże wieś i folwark – 5 km na NE od Opola Lubelskiego około 77 km na NE od klasztoru łysogórskiego, 13 km na E od → Braciejowic wsi kluczowej dóbr opactwa.

Spis treści

Podległość administracyjna świecka i kościelna | edytuj kod

Powiat lubelski; parafia Opole.

Opis granic | edytuj kod

  • 1409 – łąki przy granicach z Opolem[4].
  • 1415 – sąd ziemski zaświadcza, że Nieustęp z Głuska i Grot ze Słupczy ,,rozsypali i rozjechali” granice między Głuskiem a Opolem i Kowalą Grota[5].
  • 1429 Andrzej z Niezabitowa zastawia Janowi Głowaczowi łąki w Głusku, w Krzczonowie i Corabnyeblotho za 7 grzywien[6].

Własność - powinności,wydarzenia | edytuj kod

Własność szlachecka

  • 1387-1415 – dziedzicem Bogusz[7][8][9].
  • 1409-30 – w działach występuje Nieustęp[10][11].
  • 1413 – dziedzic Bogusz sprzedaje sołectwo w Głusku i Woli za 30 grzywien szlachetnemu Michałowi z Koszewów [12].
  • 1415-7 – sołtys Michał[13].
1415 – sąd ziemski zaświadcza, że Nieustęp z Głuska i Grot ze Słupczy ,,rozsypali i rozjechali” granice między Głuskiem a Opolem i Kowalą Grota [5].
  • 1409-20 – w działach występuje Dzichna-Dzierżka siostra Nieustępa[14][15].
  • 1427 – Grot (ze Słupczy występuje w roku 1415)[16].
  • 1430 – tenże zapisuje córce Małgorzacie, żonie Piotra z Drzewicy [pow. opoczyński] 200 grzywien na Głusku i Kowali [17].
  • 1441-66 – Piotr Drzewicki zwany Francuz (syn Bogusława herbu Ciołek i Beaty, brata Mikołaja sekretarza królewskiego)[18][19].
  • 1451 – Elżbieta córka Piotra Francuza, żona Jana z Ziółkowa[20].
  • 1461 – Piotr zapisuje żonie Katarzynie 100 grzywien posagu na Głusku i Wolicy[21].
  • 1465 – Beata córka Piotra Francuza, żona Stanisława z Winiar [pow. sand.] ([22] V 407).
  • 1442-69 – Zawisza dworzanin Władysława Warneńczyka[23][24].
  • 1457 – w działach część Katarzyny wdowy po Stanisławie z Woli Kowalskiej[25].
  • 1470 – w dziale między braćmi Głusko przypada starszemu Mikołajowi[26].
  • 1470-80 – dziedzicem Mikołaj Drzewicki herbu Ciołek, był folwark, 7 łanów kmiecych, karczma, 2 zagrodników z rolami (DLB II 545, III 252-3).
  • 1487 – Dorota wdowa po Mikołaju Francuzie, ich syn Jan[27].
  • 1491 – Jan Francuz z Głuska[28].
  • 1531-3 – dziedzicami: Leski i Francuzowie, pobór z 1 łana i młyna (RP).

Powinności dziesięcinne | edytuj kod

Dziesięcina należy do klasztoru świętokrzyskiego i plebana Opola.

  • 1460 – dziesięciny sporne między plebanem Kazimierza [Dolnego] a opactwem świętokrzyskim[2], → Wolica).
  • 1463 – układ między klasztorem świętokrzyskim a plebanem Wilkowa o dziesięciny z Głuska, Wolicy i Końskowoli[a]
  • 1464 – sąd komisaryczny przysądza klasztorowi dziesięciny z wyżej wymienionych wsi[2].
  • 1477 – dziedzic Mikołaj zobowiązuje się oddawać plebanowi Opola dziesięcinę snopową wartości 30 groszy z nowo wykarczowanych ról folwarku[2].
  • 1470-80 – z 7 łanów kmiecych, 1 karczmy z rolą i od 2 zagrodników z rolą dziesięciny snopowe wartości do 7 grzywien dowożą klasztorowi świętokrzyskiemu, z folwarku dziesięcina należy do plebana Opola (DLb. II 545; III 252-3).
  • 1529 – dziesięcina snopowa wartości 3 wiardunki należy do stołu konwentu świętokrzyskiego, z folwarku dziesięcina snopowa wartości 1 grzywny pobiera pleban Opola[29].
  • 1622 – Głuscy od 10 lat nie oddają opactwu dziesięcin z Głuska i Wolicy[30].
  • 1622, 1627 – tak jak w Wilkowie.
  • 1627 – klasztor pozywa Adama i Wojciecha Głuskich o nieoddawanie dziesięcin[30]
  • 1637 – ugoda klasztoru z tymiż o dzierżawę dziesięcin z Głuska i Wolicy[30]
  • 1643 – odnowienie umowy dzierżawy wyżej wymienionych dziesięcin na sumę 150 zł rocznie[30]
  • 1644 – spór klasztoru z Zofią Głuską oraz Tomaszem i Stanisławem Głuskimi o wyżej wymienione dziesięciny[30]
  • 1645 – klasztor pozywa o dziesięciny z wyżej wymienionych wsi kolejno Zofię i Adama Głuskich[30]
1645 – klasztor pozywa Józefa Głuskiego o dziesięciny[31].
  • 1652 – szlachetna Wojciechowa Głuska i Jan Głuski płacą konwentowi świętokrzyskiemu za dziesięciny z wsi Głuska i Wolica 20 zł[32].
  • 1659 – klasztor pozywa Głuskich i Myśliszewskiego o dziesięciny z wyżej wymienionych wsi[31].
  • 1660 – klasztor pozywa Poniatowskiego i Myśliszewskiego o dziesięciny z wyżej wymienionych wsi (ib.).
  • 1661 – ugody między klasztorem a Zofią i Stanisławem Głuskimi, spadkobiercami Adama Głuskiego, o dziesięciny z Głuska i Wolicy, oraz z Markiem Gołazowskim o dziesięciny z Głuska (ib.).
  • 1665 – klasztor skarży Głuskiego o nieoddawanie dziesięcin z pewnych części pól w Głusku (ib.).
1665 – pokwitowanie klasztoru dla Niedrzyńskiego na sumę 100 zł za dziesięciny z Głuska i Wolic (ib.).
  • 1710-2 – spór klasztoru z Głuskimi i Romaszewiczową o dziesięciny z Głuska, Wolicy i → Czechówki (ib.).
  • 1744 – Dąbrowski wydaje klasztorowi asygnatę na 60 sztuk drzewa[33].
  • 1750-2 – spór i korespondencja klasztoru z Tomaszem Witkowskim o dziesięciny z Głuska i Wolicy (ib.).
  • 1751 – spór klasztoru z Franciszkiem Dąbrowskim i Andrzejem Głuskim o dziesięciny z wyżej wymienionych wsi (ib.).
  • 1751-2 – korespondencja przeora klasztoru z Bieleckim, Głuskim i Balińskim o wyżej wymienione dziesięciny (ib.).
  • 1819 – dziesięciny z Głuska i Wolicy należące do stołu konwentu kupuje za 54 zł gromada[34].

Badania archeologiczne | edytuj kod

  • Na terenie wsi odkryto osadę neolityczną[35] i wczesnośredniowieczną z końca VI- połowy X w.[36][37][38].
Wał podłużny datowany na koniec VI-połowa VIII w.[39][40] Ślady kultury materialnej na stanowiskach archeologicznych datowane na VIII-X wiek stwierdzono w trakcie badań Archeologiczne Zdjęcie Polski[41].

Uwagi | edytuj kod

  1. Zdaniem M. Derwicha - „Zaszła tu ewidentna pomyłka XIX wiecznego pisarza sporządzającego rotuł dokumentów dotyczących Głuska na podstawie klasztornych akt po kasacyjnych. Klasztor świętokrzyski nigdy nie pobierał dziesięciny z Końskowoli (zobacz SHGL str.269), a sama nazwa Końskowola występuje dopiero od XIX w. (Osady zaginione str.70). Wcześniej wieś tę nazywano Konińską Wolą, a w XV w. też Witowską Wolą (ib.). Może zatem pisarzowi chodziło o Witowice, z których rzeczywiście klasztor pobierał dziesięciny (por. Witowice), a które leżały koło Końskowoli. Nic jednak nie wiadomo o roszczeniach plebana Wilkowa do dziesięcin z tej, dość odeń odległej (Zarząd Dóbr Państwowych [w] rps 10543 119).”

Przypisy | edytuj kod

  1. Kosyl ↓, s. 34.61.
  2. a b c d SHGL ↓, s. 76.
  3. Rospond ↓, s. 94.
  4. Teki Archiwalne ↓, s. VII 431.
  5. a b Zbiór dokumentów Małopolskich ↓, s. V 1267.
  6. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. II 224.
  7. Archiwum książąt Lubartowiczów ↓, s. II 61.
  8. Teki Archiwalne ↓, s. VII 64-246.
  9. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. V 96-98, X 157.
  10. Teki Archiwalne ↓, s. VII 27-431.
  11. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. II 116-267, V 96-181, X 163-314.
  12. Zbiór dokumentów Małopolskich ↓, s. V 1259.
  13. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. X 163-78.
  14. Teki Archiwalne ↓, s. VII 222.
  15. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. X 207-395.
  16. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. X 241.
  17. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. II 267.
  18. Bielowski ↓, s. III 271.
  19. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. I 28, V 221-471.
  20. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. IV 54.
  21. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. V 326.
  22. Acta terrestia Lublinensia ↓.
  23. Zbiór dokumentów Małopolskich ↓, s. VIII 2375.
  24. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. I 78, VIII 66-184.
  25. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. IV 228.
  26. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. V 249.
  27. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. IX 498.
  28. Acta terrestia Lublinensia ↓, s. IX 627.
  29. Liber retaxationum ↓, s. 351,437.
  30. a b c d e f Zarząd Dóbr Państwowych ↓, s. rps 10543 119.
  31. a b Zarząd Dóbr Państwowych ↓, s. rps 10543 119v.
  32. Rejestry dziesięcin ↓, s. 936 1v,2.
  33. Zarząd Dóbr Państwowych ↓, s. rps 10543 120.
  34. Akta Okupacji klasztoru ↓, s. 10v.
  35. Nosek ↓, s. 203,252.
  36. Gurba ↓, s. 50-1.
  37. Wąsowicz ↓, s. 216.
  38. Dunin-Wąsowicz ↓, s. 26.
  39. Dąbrowska ↓, s. 204.
  40. Kowalczyk ↓, s. 214.
  41. Hoczyk-Siwkowa ↓, s. 118-9.

Bibliografia | edytuj kod

  • CzesławC. Kosyl CzesławC., Nazwy miejscowe dawnego województwa lubelskiego, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1978, ISSN 0079-4775 .
  • Słownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego w średniowieczu, StanisławS. Kuraś (oprac.), „Dzieje Lubelszczyzny”, 3, Lublin 1983 , (skrót: SHGL).???
  • StanisławS. Rospond StanisławS., Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1984, s. 463, ISBN 83-04-01090-9 .
  • Teki Archiwalne VII, Warszawa 1961, Najstarsze zapiski ziemskie lubelskie z r. 1409, L.L. Białkowski (wyd.), Warszawa 1961 .
  • Zbiór dokumentów Małopolskich, S.S. Kuraś, I.I. Sułkowska-Kurasiowa (wyd.), t. I-VIII, Kraków-Wrocław 1962–1975 .
  • Archiwum książąt Lubartowiczów-Sanguszków w Sławucie, Z.L.Z.L. Radzimiński, B.B. Gorczak (wyd.), t. II (1284-1506); t. V (1513-1547), Lwów 1888 .
  • Księgi Ziemskie Lubelskie w Archiwum Państwowym w Lublinie., Archiwa Państwowe w Lublinie .
  • Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z roku 1529 (tzw. Liber retaxationum), Z.Z. Leszczyńska-Skrętowa (wyd.), 1968 .
  • Rejestry dziesięcin, czynszów i wyderkafów, powinności poddanych i poborów z dóbr i dochodów konwentu świętokrzyskiego z lat 1650-1689, AG, nabytki Oddziału I, nr 936., Archiwum Główne .
  • Akta Okupacji klasztoru świętokrzyskiego, 1819 r., ZDP rps 1456. 
  • StanisławS. Nosek StanisławS., Materiały do badań nad historią starożytną i wczesnośredniowieczną międzyrzecza Wisły i Bugu, „Annales UMCS”, 6, Lublin 1951 (Sectio F, „Nauki filozoficzne i humanistyczne”) .???
  • ElżbietaE. Dąbrowska ElżbietaE., Wielkie grody dorzecza górnej Wisły, Wrocław 1973 .
  • ElżbietaE. Kowalczyk ElżbietaE., Systemy obronne wałów podłużnych we wczesnym średniowieczu na ziemiach polskich, Wrocław 1987 .
  • StanisławaS. Hoczyk-Siwkowa StanisławaS., Małopolska północno-wschodnia w VI-X wieku. Struktury osadnicze, „Lubelskie Materiały Archeologiczne”, 12, Lublin 1999 .
  • AugustA. Bielowski AugustA., Monumenta Poloniae Historica, t. I-VI, „Pomniki dziejowe Polski”, Lwów-Kraków 1864–1914 .
  • JanJ. Gurba JanJ., Z problematyki osadnictwa wczesnośredniowiecznego na Wyżynie Lubelskiej, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, 20, Lublin 1965 (Sectio F., „Nauki filozoficzne i humanistyczne”), s. 45-58 .???
  • TeresaT. Wąsowicz TeresaT., Uwagi w sprawie osadnictwa wczesnośredniowiecznego na lubelszczyźnie, „Archeologia Polski”, 6, 1961, s. 203-253 .
  • TeresaT. Dunin-Wąsowicz TeresaT., Zmiany w topografii osadnictwa wielkich dolin na niżu środkowoeuropejskim w XIII w., Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974 .
Na podstawie artykułu: "Kalendarium Głuska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy