Kamień Pomorski


Na mapach: 53°58′08″N 14°46′45″E/53,968889 14,779167

Kamień Pomorski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kamień Pomorski (niem. Cammin in Pommern) – miasto w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kamień Pomorski. Uzdrowisko położone na Pobrzeżu Szczecińskim, nad brzegiem Zalewu Kamieńskiego. Druga siedziba archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej i tutejszego dekanatu. Zlokalizowany jest tu port morski z basenem rybacko-żeglarskim.

Kamień to pierwsza znana stolica Pomorza[4].

Według danych z 1 stycznia 2018 Kamień Pomorski liczył 8 868 mieszkańców[2].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Widok na Zatokę Kamieńską

Kamień Pomorski położony jest na Pobrzeżu Szczecińskim (Wybrzeże Trzebiatowskie), w rozlewisku cieśniny Dziwny tworzącej Zalew Kamieński. Miasto leży nad dwiema zatokami zalewu: Karpinką od północy i Promną od zachodu, za którą znajduje się Wyspa Chrząszczewska. Miejscowość znajduje się 90 km na północny wschód od Szczecina.

Kamień Pomorski leży w północnej części Pomorza Zachodniego.

Centrum Kamienia Pomorskiego znajduje się 7 km od wybrzeża Morza Bałtyckiego. Miasto ma pośredni dostęp do morza poprzez cieśninę Dziwnę.

Warunki naturalne | edytuj kod

Mapa wyspy Wolin z zaznaczonym Kamieniem Pomorskim

Rozlewiska wodne (cieśnina Dziwna i jej części: Zalew Kamieński, Zatoka Cicha) są wykorzystywane do uprawiania sportów wodnych i czynnego wypoczynku na wodzie (żeglarstwa, kajakarstwa, windsurfingu oraz wędkarstwa).

Miasto położone jest na wysokości 10 m n.p.m.[potrzebny przypis]

Na obszarze miasta występują istotne w lecznictwie źródła solankowe i pokłady borowiny. Walory te przyczyniły się do rozwoju lecznictwa uzdrowiskowego. Uzdrowisko wykorzystuje obecnie odwiert solanki (Edward II) w pobliżu zakładu balneologicznego oraz złoże borowiny w odległości 200 m od sanatorium[5], a także wody zmineralizowane z nowego ujęcia w Dziwnówku.

Na obszarze katedralnym znajduje się wirydarz z gatunkami drzew i krzewów[potrzebny przypis].

Pomniki przyrody[6]:

  • grupa czterech drzew – lip drobnolistnych (Tilia cordata) – rosnących przy katedrze wzdłuż muru od strony pl. Katedralnego
  • wiąz polny (pl. Wolności) – dwie sztuki
  • żywotnik olbrzymi (ok. 500 letni w wirydarzu przy katedrze)
  • dąb (ok. 350 lat) w wirydarzu katedry
  • ostrokrzew (ponad 100 lat)

Klimat | edytuj kod

Pod względem klimatycznym Kamień Pomorski należy do dzielnicy bałtyckiej. Zaznacza się tu silnie wpływ klimatu morskiego: wilgotność powietrza, długotrwałość zim, amplituda temperatur[5].

Jak wynika z danych stacji meteorologicznej w Kamieniu Pomorskim, średnia roczna temperatur na tym obszarze waha się w granicach 7–8,3 °C. Najcieplejszy miesiąc to sierpień, a najchłodniejszy – styczeń. Temperatura maksymalna mieści się w granicach 32,1 do 33,1 °C, a minimalna od -18,6 do –19,2 °C. Roczna suma opadów waha się w granicach 550–650 mm. Długość okresu wegetacyjnego wynosi 210–220 dni. Wiatry wieją najczęściej z kierunku płd.-zach. (SW) i płn.-zach. (NW)[5].

Uzdrowisko | edytuj kod

Na obszarze uzdrowiska znajdują się następujące udokumentowane naturalne surowce lecznicze: złoża torfu leczniczego (borowiny), wody lecznicze (solanki)[8].

W uzdrowisku prowadzone jest leczenie w następujących kierunkach: choroby reumatyczne, choroby kardiologiczne i nadciśnienie (w tym wczesna rehabilitacja), choroby dolnych dróg oddechowych, choroby neurologiczne, choroby ortopedyczno-urazowe, choroby dziecięce (choroby kardiologiczne, choroby dolnych dróg oddechowych, choroby górnych dróg oddechowych)[9].

W Kamieniu Pomorskim znajduje się pięć zakładów lecznictwa uzdrowiskowego[10]:

  • szpital uzdrowiskowy „Mieszko”
  • Zakład Przyrodoleczniczy „Feniks”
  • Sanatorium Uzdrowiskowe „Gryf” – pododdział szpitala „Mieszko”
  • Sanatorium Uzdrowiskowe „Chrobry”
  • Sanatorium Uzdrowiskowe „Dąbrówka”.

Historia | edytuj kod

Obwarowania miejskie Mury miejskie Wieża Piastowska i Brama Wolińska - Muzeum Kamieni

W IX–XI w. była tu osada rybacka i portowa, która otrzymała prawa miejskie w 1274 roku.

W 1176 przeniesiono z Wolina i powołano w Kamieniu Pomorskim biskupstwo, które podlegało arcybiskupowi gnieźnieńskiemu. W latach niepokoju i rywalizacji państw ościennych o Pomorze biskup kamieński uniezależnił się od arcybiskupa gnieźnieńskiego i od ok. 1188 podlegał bezpośrednio Rzymowi[11].

W 1876 przypadkowo odkryto źródła solankowe, z czasem zaczęto też stosować borowinę z okolicznych torfowisk.

W latach 30. XX wieku w Kamieniu Pomorskim funkcjonował zakład poprawczy św. Anny[12]

W 2013, z uwagi na fakt, że Sąd Rejonowy w Kamieniu Pomorskim miał 6 sędziów, został on przekształcony w 4 wydziały zamiejscowe Sądu Rejonowego w Świnoujściu[13][14].

Kalendarium | edytuj kod

Rycina miasta z Wielkiej Mapy Księstwa Pomorskiego z 1618 r. Kamień Pomorski (1941)
  • IX–X wiek – zasiedlone przez plemię słowiańskie (osada rybacka i gród) Wolinian
  • XI wiek – był tu duży gród (siedziba książąt zachodniopomorskich)
  • 1124 – najstarsza zachowana wzmianka o Kamieniu Pomorskim, misja Bolesława Krzywoustego ochrzciła ludność i zbudowała dwa kościoły[15].
  • XII wiek – miasto posiada fortyfikacje (wały), plac targowy u wschodniej bramy, port nad Zatoką Karpinka; następuje szybki rozwój po upadku Wolina
  • 1175 lub 1176 – przeniesienie siedziby biskupstwa z Wolina
  • 1180 - powstanie mennicy, która biła pierwsze pomorskie monety[15]
  • koniec XII wieku - liczne najazdy duńskie
  • 1228 - osiedlenie polskich dominikanów, którzy przybyli z Krakowa
  • 1274 – nadanie praw miejskich lubeckich
  • XIV wiek – Kamień Pomorski przystępuje do związku hanzeatyckiego
  • XV wiek - zapiaszczenie ujścia Dziwny powoduje upadek miasta[15]
  • 1545 – sekularyzacja biskupstwa – powstaje biskupstwo luterańskie, istniejące do 1648 roku
  • XVII wiek – miasto staje się własnością najpierw Szwecji (1630), później Brandenburgii (1679), następnie aż do końca II wojny światowej Królestwa Prus
  • 1876 – odkryto lecznicze właściwości tutejszych źródeł solankowych – Kamień Pomorski staje się uzdrowiskiem
  • 1892 – otwarcie linii kolejowej łączącej miasto ze Szczecinem[potrzebny przypis]
  • 1906 – otwarcie linii kolejowej do Trzebiatowa (linia ta w 1945 została rozebrana przez wojska radzieckie)[potrzebny przypis]
  • 5 marca 1945 – miasto zostaje zdobyte przez czołgi 2 armii pancernej gwardii I Frontu Białoruskiego[16], w wyniku czego ulega zniszczeniu 40% zabudowy, w tym prawie całkowicie na Starym Mieście; miasto następnie zostaje przekazane polskiej administracji
  • 7 maja 1946 – urzędowe ustalenie polskiej nazwy miasta
  • lata 60. XX wieku – wyburzenie części ocalałej zabudowy i budowa bloków mieszkalnych
  • 1965 - wmurowanie w Bramę Wolińską tablicy pamiątkowej ku czci żołnierzy radzieckich poległych w walce o miasto w 1945 roku[17]
  • 1969 - odsłonięcie pomnika na cmentarzu wojennym żołnierzy radzieckich i polskich[18]
  • 13 kwietnia 2009 – pożar hotelu socjalnego, w którym zginęły 23 osoby
  • 1 stycznia 2014 – wypadek, w którym życie straciło 6 osób, zaś 2 zostały ranne (będący pod wpływem narkotyków oraz alkoholu kierowca uderzył w idących chodnikiem ludzi)

Pochodzenie nazwy | edytuj kod

Nazwa miasta ma pochodzenie wenedyjskie i pierwszy raz pojawia się w żywotach Ottona z Bambergu (u Herborda „civitas ducis Camina”, u Eba „castrum magnum Gamin” lub „in urbe Games”). Inne występujące nazwy to Chamin i Camyna. Bulla z 14 października 1140 r. dla biskupstwa pomorskiego podaje „Chamin cum taberna et foro”. W bulli protekcyjnej z 25 lutego 1188 r. napisano „apud civitatem Camyn”. Ostatecznie w XIII w. ustaliła się forma Camin.

Nazwa łączona jest z ogromnym głazem narzutowym (obwód w najszerszym miejscu 20 m), położonym w korycie Dziwny. Ten „Głaz Królewski” służył jako oznacznik w żegludze, przyczyniając się do powstania nazwy miasta[19].

Galeria | edytuj kod

Kamień, znajdujący się na północ od miejscowości Buniewice na Wyspie Chrząszczewskiej, od którego wzięła się nazwa miasta Kamień Pomorski.

Architektura | edytuj kod

Zabytki | edytuj kod

Konkatedra św. Jana Chrzciciela Dwór Kurii Biskupiej Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Kościół św. Mikołaja

Na obszarze Kamienia Pomorskiego historyczny układ przestrzenny z okresu średniowiecznej lokacji zniszczony w 1945 roku, został w latach 60. XX w. zabudowany wielopiętrowymi blokami. Pomimo tego cały obszar Starego Miasta został wpisany do rejestru zabytków[20]. Zespół katedralny w Kamieniu Pomorskim został zakwalifikowany jako pomnik historii. Miasto znajduje się na szlaku zabytków sztuki romańskiej.

  • Osiedle Katedralne
    • konkatedra św. Jana Chrzciciela – romańsko-gotycka bazylika, historyczna katedra diecezji pomorskiej, obecnie świątynia pełni funkcje kościoła parafialnego i konkatedry archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej
    • pałac biskupi – renesansowy budynek kurii biskupiej, wzniesiony w XV wieku, gruntownie przebudowany w XVI wieku
    • plebania katedralna – budynek kanonii wraz z zabudowaniami gospodarczymi, wzniesiony w XVIII wieku
    • dom zakrystiana – wzniesiony w XIX wieku, obecnie dom mieszkalny
    • dom dziekana – dworek wzniesiony w XVIII wieku, w latach 1722–1747 mieszkał w nim wynalazca butelki lejdejskiej, Ewald von Kleist
    • kanonia – wzniesiona w XVIII wieku, obecnie dom mieszkalny
    • kanonia – obecnie dom sióstr zakonnych
    • dom gminy protestanckiej – wzniesiony w 1934 roku, obecnie dom księży emerytów
    • szkoła – wzniesiona w latach 1907–1909, obecnie szkoła podstawowa
    • dom zakładu panien – wzniesiony w latach 1691–1694, obecnie dom mieszkalny
    • wirydarz katedralny – gotycki wirydarz katedralny z XIII wieku
    • obwarowania katedralne – pozostałości murów osiedla katedralnego
  • Stare Miasto
    • kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – kościół barokowy z XVIII wieku, pierwotnie gotycki, wielokrotnie przebudowywany
    • ratusz – gotycki ratusz miejski z trójarkadowym podcieniem od strony wschodniej i bogatym wystrojem elewacji
    • gmach sądu – budynek sądu rejonowego i aresztu przy ul. Tadeusza Kościuszki
    • kamienice – zabytkowe kamienice przy rynku i ul. Tadeusza Kościuszki
    • obwarowania miejskie – pozostałości murów miejskich
    • Brama Wolińska – gotycka brama miejska z XIV wieku, obecnie siedziba Muzeum Kamieni
    • Wieża Piastowska – gotycka baszta z XIV wieku, przylegająca do bramy miejskiej
  • Żalnik
    • cmentarzysko słowiańskie z okresu przedchrześcijańskiego
    • kościół św. Mikołaja – kościół filialny z XIV wieku, rozbudowany w XVII wieku, pełnił funkcję świątyni dla stanów, które nie mogły brać udziału w nabożeństwach w katedrze

Zabytki nieistniejące

  • kościół staroluterański
  • kaplica katolicka św Ottona

Pomniki i miejsca pamięci narodowej | edytuj kod

Pomnik Poległych za Polskość Tych Ziem
  • Pomnik Zwycięstwa
  • Pomnik Rybaka
  • Obelisk Ewalda von Kleista
  • Obelisk pamięci przedwojennej społeczności żydowskiej Kamienia Pomorskiego – głaz odsłonięty 3 kwietnia 2008 roku
  • Pomnik Stanisława Staszica

Demografia | edytuj kod

Struktura demograficzna mieszkańców Kamienia Pomorskiego według danych z 31 grudnia 2007 roku[21]:

31 grudnia 2012 miasto miało 9190 mieszkańców[1].

Piramida wieku mieszkańców Kamienia Pomorskiego w 2014 roku[22].


Gospodarka | edytuj kod

Marina w Kamieniu Pomorskim Hotel „Pod Muzami”

Miasto ma status uzdrowiska.

W zachodniej części miasta nad zalewem mieści się port morski Kamień Pomorski, w którym dobrze rozwinięte jest rybołówstwo indywidualne, żeglarstwo i – od kilku lat – turystyka pasażerska. Zanikła funkcja transportowo–przeładunkowa, pomimo istniejącego w porcie potencjału technicznego[23].

W powiatowym urzędzie pracy w listopadzie 2008 zarejestrowanych było 532 bezrobotnych mieszkańców Kamienia Pomorskiego[24].

Transport | edytuj kod

Przez miasto przechodzi droga wojewódzka nr 107, która łączy miasto z drogą krajową nr 3 oraz biegnie w kierunku wybrzeża (Dziwnówek). Na południe od miasta droga ta łączy się z drogą wojewódzką nr 106 łączącą miasto z Golczewem i drogą krajową nr 6. Do miasta prowadzi także droga wojewódzka nr 103, odchodząca z Trzebiatowa.

W mieście znajduje się stacja kolejowa, z której odjeżdżają pociągi do Wysokiej Kamieńskiej i Szczecina.

Planowana jest organizacja szlaku wodnego Berlin–Szczecin–Bałtyk.

Oświata | edytuj kod

Szkoła podstawowa

Na obszarze miasta znajdują się trzy przedszkola oraz dwie szkoły podstawowe. Ponadto w Kamieniu Pomorskim znajdują się:

  • Publiczne Gimnazjum im. Noblistów Polskich
  • Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Krzywoustego
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Stanisława Staszica.

Kultura i sport | edytuj kod

 Osobny artykuł: Muzeum Kamieni w Kamieniu Pomorskim. Festiwal Współczesnej Kultury Ludowej Stadion w Kamieniu Pomorskim Hala widowiskowo-sportowa Kamień Pomorski

Imprezy cykliczne w Kamieniu Pomorskim:

  • Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej, organizowany od 1964 roku, najstarsza tego typu impreza na Pomorzu Zachodnim
  • Festiwal Współczesnej Kultury Ludowej – dwudniowa impreza folklorystyczna, odbywająca się zazwyczaj na przełomie lipca i sierpnia na błoniach nad Zalewem Kamieńskim
  • Dni Kultury Chrześcijańskiej „Ottonalia” – cykl różnego rodzaju koncertów, wystaw, odczytów oraz imprez rekreacyjnych. Impreza rokrocznie rozpoczyna się 24 czerwca dla upamiętnienia misji chrystianizacyjnej Ottona z Bambergu, który w ten dzień w 1124 r. przybył do Kamienia Pomorskiego.
  • Regaty na Zalewie Kamieńskim – sztandarową imprezą są tu Eliminacje do Mistrzostwa Świata i Europy w klasie Optimist.
  • Bieg Niepodległości – impreza organizowana od 1999 r. 11 listopada.
  • Bieg Szlakiem Zabytków Kamienia Pomorskiego – impreza biegowa organizowana od 2015 roku

Kamieńska drużyna piłki nożnej to MGLKS „Gryf” Kamień Pomorski. Zespół rozgrywa mecze na stadionie przy ul. Wolińskiej. Klub powstał w 1946 r. i obecnie gra w IV lidze (grupa zachodniopomorska). Klub posiada barwy niebiesko-biało-czerwone.

Media lokalne | edytuj kod

Prasa:

  • „Dziennik Powiatu Kamieńskiego” (tygodnik)
  • „Pomorzanin” (dwutygodnik)
  • „Głos Szczeciński” z piątkowym dodatkiem „Głos Pomorza”

Serwisy internetowe:

  • kamienskie.info
  • ikamien.pl
  • kamienpomorski.pl

Stacje radiowe:

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

W Kamieniu Pomorskim działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

Administracja | edytuj kod

Sąd rejonowy

W latach 1946–1998 miasto należało administracyjnie do województwa szczecińskiego.

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Mieszkańcy Kamienia Pomorskiego wybierają do rady miejskiej 10 radnych (10 z 15); pozostałych 5 radnych wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Kamień Pomorski. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedzibą władz jest ratusz na pl. Stary Rynek.

Burmistrzowie Kamienia Pomorskiego:

  • Stefan Oleszczuk (1990–1994)
  • Anatol Kołoszuk (1994–1998)
  • Ryszard Woźniak (1998–2001)
  • Władysław Dwulit (V–IX 2001)
  • Andrzej Maciej Jędrzejewski (IX 2001 – 2006)
  • Bronisław Grzegorz Karpiński (2006 – XI 2014)
  • Stanisław Kuryłło (od 2014)

W mieście znajduje się Starostwo Powiatowe oraz sąd rejonowy.

Mieszkańcy Kamienia Pomorskiego wybierają parlamentarzystów z okręgów wyborczych z siedzibą komisji w Szczecinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Miasta partnerskie | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. , 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Kamien_Pomorski, w oparciu o dane GUS.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  4. JarosławJ. Kociuba JarosławJ., Pomorze – Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Szczecin: Walkowska Wydawnictwo - Jeż, 2012, ISBN 978-83-61805-49-6, OCLC 827717881 .
  5. a b c Program Ochrony Środowiska dla Gminy Kamień Pomorski, Szczecin, październik 2004 r.
  6. Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr IV/27/10 Rady Miejskiej w Kamieniu Pomorskim z dnia 28 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2011 r. Nr 18, poz. 298).
  7. Kamień Pomorski average sea temperature – seatemperature.org.
  8. (§ 5. Statutu Uzdrowiska Kamień Pomorski) Uchwała Nr IV/27/10 Rady Miejskiej w Kamieniu Pomorskim z dnia 28 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2011 r. nr 18, poz. 298).
  9. (§ 6. Statutu Uzdrowiska Kamień Pomorski) Uchwała nr IV/27/10 Rady Miejskiej w Kamieniu Pomorskim z dnia 28 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2011 r. nr 18, poz. 298).
  10. Załącznik nr 1 do Uchwały nr IV/27/10 Rady Miejskiej w Kamieniu Pomorskim z dnia 28 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2011 r. nr 18, poz. 298).
  11. „Pomorze Zachodnie w tysiącleciu”: praca zbiorowa /, pod red. Pawła Bartnika i Kazimierza Kozłowskiego; Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Szczecinie, Kuratorium Oświaty w Szczecinie, Urząd Miejski w Szczecinie.
  12. Zakłady dla nieletnich w Polsce. „W Służbie Penitencjarnej”. Nr 9, s. 4, 1 września 1936. 
  13. Minister Sprawiedliwości podpisał rozporządzenie ws. reorganizacji 79 sądów rejonowych. Ministerstwo Sprawiedliwości, 2012-10-06. [dostęp 2013-01-28].
  14. Wydziały. Sąd Rejonowy w Świnoujściu. [dostęp 2013-01-28].
  15. a b c Czesław Piskorski "Pomorze Zachodnie, mały przewodnik" Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1980 s. 151 ​ISBN 83-217-2292-X
  16. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945", Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 707
  17. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945", Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 707
  18. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945", Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 707
  19. Grzegorz Wejman: Kamień Pomorski. Miasto zabytków – przewodnik. Wrocław: Wyd. ZET, 2004, s. 5–6. ISBN 83-7364-141-6.
  20. Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie, nr rej. 66.
  21. Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  22. Kamień Pomorski polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  23. Opis portu Kamień Pomorski (pol.). Urząd Morski w Szczecinie. [dostęp 2008-04-20].
  24. PUP w Kamieniu Pomorskim: Statystyka Listopad 2008 (pol.). BIP PUP w Kamieniu Pomorskim. [dostęp 2009-02-07].
  25. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-25] .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (gmina):
Na podstawie artykułu: "Kamień Pomorski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy