Kamienica przy Rynku 5 we Wrocławiu


Na mapach: 51°06′36,75″N 17°01′49,41″E/51,110208 17,030392

Kamienica przy Rynku 5 we Wrocławiu w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kamienica Rynek 5kamienica na wrocławskim rynku w stylu gotycko-renesansowym z elementami późnobarokowymi, znana jako kamienica "Dwór Polski" od mieszczącej się w niej restauracji.

Spis treści

Historia kamienicy | edytuj kod

Sklepienie sieni

Pierwsza budowla znajdująca się na parceli nr 5 została wzniesiona w XIII wieku; był to mały jednotraktowy i jednoizbowy dom w układzie kalenicowym. W okresie 1300 - 1450, budynek był przebudowywany: został poszerzony do północnej granicy działki do rozmiarów 13,7 m a od strony podwórza dobudowano oficynę południową[2]. W tylnym trakcie znajdował się skarbiec kupiecki[3]. W oficynie północnej zachowały się okrągłe gotyckie schody, jedyne takie w mieszczańskiej architekturze Wrocławia[4]. Na początku XV wieku do dwupiętrowego już domu zabudowano południowo-zachodni narożnik tworząc w ten sposób prostokątny budynek z układem dwu traktowym. Kamienica posiadała dach szczytowy o trzy osiowej fasadzie z ostrołukowymi otworami okiennymi[5].

W 1574 roku dokonano kolejnych przebudów i remontów: został zmieniony układ pomieszczeń, położono nowe sklepienia[2] krzyżowo-żebrowe (zachowane do w pomieszczeniach na pierwszym piętrze)[6] i drewniane stropy[2]. Okna na parterze i pierwszym piętrze zostały otoczone płaskimi opaskami. Ponad prawymi oknami zachował się wąski gzyms wsparty na rzadko rozstawionych tryglifach pomiędzy którymi umieszczono datę "1574". Nad oknami pierwszego pietra znajduje się fryz pokryty kanelurami. Sień parteru została pokryta ozdobnym sklepieniem z roślinnymi rozetami, liliowymi motywami oraz, w polach oddzielonymi pasami ornamentowymi, małymi kółkami wypełnionymi gwiazdami lub główką anioła[5].

Z tego okresu do dnia obecnego, w podziemnej sali zwanej niegdyś Piwnicą Stańczyka, zachowało się również trójprzęsłowe sklepienie, którego żebra schodzą się w podporę o kształcie ludzkiej głowy. Data przebudowy znajduje się na korynckiej kolumnie międzyokiennej usytuowanej na parterze budynku w Sali Prezydenckiej. W tej samej sali znajduje się drewniany, polichromowany w kwiatowe wzory strop pochodzący z tego samego okresu[6].

W roku 1740 dokonano kolejnych przebudowań w stylu barokowym; na elewacja kamienicy pojawiły się pilastry w wielkim porządku oraz nowe formy okienne na piętrach[3].

W XVIII wieku modernizacji uległa fasada, a w XIX wykonano nieokreślone prace remontowe co zostało uwiecznione datą 1860 wyryta w tynku zwieńczenia szczytu[2].

Widok od podwórza na szczyt kamienicy zwieńczony siedmioma blendami

Opis architektoniczny | edytuj kod

Po drugiej wojnie światowej budynek został odbudowany w stylu barokowym. Obecnie kamienica ma cztery kondygnacje z dwoma kondygnacjami poddasza i jednokondygnacyjnym strychem; dwa poziomy piwnic przy czym jedna została zasypana. Budynek ma układ pięcioosiowy z dachem dwuspadowym w układzie szczytowym a oficyna ma trzy kondygnacje[2]. Od podwórza szczyt który wieńczy budynek podzielony jest na siedem blend zwanymi ślepymi oknami – jest to jedyny typ szczytu występujący na wrocławskim Rynku[6].

Elewacja kamienicy ozdobiona jest pionowymi korynckimi pilastrami i dwoma ozdobionymi gzymsami połączonymi wolutowymi spływami i zwieńczone są wazami. Okna są prostokątne, otoczone kamiennymi opaskami kostkowymi (na I i II pietrze) okiennymi obramieniami fasciowymi (III piętro) i opaskami prostymi "z uszkami w górnych narożach"[2].

Tradycja kulinarna w murach kamienicy | edytuj kod

W kamienicy przez stulecia znajdowały się lokale gastronomiczne. W pierwszej połowie XVII wieku znajdował się tu o wysokiej renomie zajazd, który gościł m.in. króla Władysława IV Wazę. W 1938 roku w kamienicy znajdowała się m.in. piwiarnia "Ratsherrn Schänke" Waltera Urlta. Po II wojnie światowej znajdował się tu bar rybny. W 1991 roku w kamienicy została otworzona restauracja "Dwór Wazów" nazwana tak na cześć wizyty króla; trzy lata później nowy właściciel lokalu Józef Dziąsko, przemianował restauracje na Dwór Polski. Gośćmi lokalu byli politycy i artyści m.in.:Aleksander Kwaśniewski, Nick Cave, Jan Garbarek czy William Wharton[6].

W Dworze Polskim spotykają się członkowie wrocławskiego oddziału Związku Szlachty Polskiej[6].

Przypisy | edytuj kod

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie. 2019-12-31.
  2. a b c d e f Leksykon architektury Wrocławia 2011 ↓, s. 294.
  3. a b Harasimowicz 2006 ↓, s. 337.
  4. Czerner 1976 ↓, s. 61.
  5. a b Czerner 1976 ↓, s. 68.
  6. a b c d e Wrocław: Kamienica, w której jadają królowie, czyli Rynek 5

Bibliografia | edytuj kod

  • Rafał Eysymontt, Jerzy Ilkosz, Agnieszka Tomaszewicz, Jadwiga Urbanik (red.): Leksykon architektury Wrocławia. Wrocław: Via Nova, 2011.
  • Jan Harasimowicz: Encyklopedia Wrocławia. Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006. ISBN 83-7384-561-5.
  • Olgierd Czerner: Rynek wrocławski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1976.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Kamienica przy Rynku 5 we Wrocławiu" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy