Karol Jaroszyński


Karol Jaroszyński w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Pałac Czetwertyńskich/Jaroszyńskich w Antopolu w obwodzie Winnickim na Ukrainie Pałacyk Karola Jaroszyńskiego, tzw. „Dom Połowcowa” przy ul. B. Morskiej 52 w Petersburgu Pałacyk Podgórskiego w Kijowie przy Wale Jarosława 1, nazywany też „Zamkiem Barona”, należący od 1907 do Karola Jaroszyńskiego b. siedziba Rosyjskiego Banku Handlowo-Przemysłowego w Petersburgu przy B. Morskiej 15 b. siedziba Rosyjskiego Banku Handlu Zagranicznego w Petersburgu przy B. Morskiej 32 Dom Senatora Połowcowa w Petersburgu, b. siedziba Domu „Zgoda” (1917-1918) warszawska rezydencja Karola Jaroszyńkiego w Pałacu Sobańskich (1921–1923) Grób Karola Jaroszyńskiego na Cmentarzu Powązkowskim

Karol Jaroszyński, Karol Lucjan Jan Jaroszyński herbu własnego[1], ros. Карл Иосифович Ярошински, Charles Jaroszynski (ur. 13 listopada 1878 w Kijowie[2][3], zm. 8 września 1929 w Warszawie) – polski przedsiębiorca, finansista, filantrop i mason. Przyjaciel i dobroczyńca rodziny cara Mikołaja II Romanowa podczas jej odosobnienia na Syberii.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Syn Józefa Klemensa Jaroszyńskiego herbu własnego (1826-1885) i Karoliny Borsza-Drzewieckiej herbu Nałęcz (ok. 1837–1921). Uczęszczał do Szkoły Męskiej Towarzystwa Popierania Szkoły Średniej oraz Pierwszego Gimnazjum Klasycznego w Kijowie (-1896)[4]; absolwent wydziału handlowego[5] Szkoły Realnej w Moskwie (Московское реальное училище) (1899). Proaliancki finansista z polskiej rodziny szlacheckiej zamieszkałej na Podolu w okolicach Winnicy. Właściciel dóbr Antopol, Krzyżopol, Wapniarka. Nazywany też rosyjskim Vanderbiltem. W marcu 1916 jego majątek oceniano na kwotę 26,1 mln. rubli, 300 mln rub. w długach wekslowych oraz 950 mln rub. w złocie i nieruchomościach.[6] Można więc przyjąć, iż był jednym z najbogatszych i wpływowych ludzi w carskiej Rosji, oraz najbogatszym Polakiem na przełomie XIX i XX wieku. Był właścicielem lub współwłaścicielem 53 cukrowni i rafinerii, 12 banków m.in.

  • Rosyjskiego Banku Handlowo-Przemysłowego w Petersburgu (Русский Торгово-промышленный банк),
  • Rosyjskiego Banku Handlu Zagranicznego w Petersburgu (Русский для внешней торговли банк)
  • Banku Wschodnio-Azjatyckiego w Petersburgu (Русско-Азиатский банк),
  • Międzynarodowego Banku w Petersburgu (Международный коммерческий банк),
  • Prywatnego Banku Handlowego w Kijowie (Киевский Частный Коммерческий Банк),
  • Zjednoczonego Banku w Moskwie (Соединённый банк),
  • Syberyjskiego Banku Handlowego w Jekaterynburgu (Сибирский торговый банк).

Pozostawał także właścicielem szeregu kopalni, stalowni, towarzystw kolejowych, 2 żeglugowych na Dnieprze, naftowych np. Rosyjskiej Nafty (Русская нефть) oraz Ter Akopow (Тер-Акопов) i ubezpieczeniowych, 8 fabryk przemysłu metalowego i maszynowego (2 w Kijowie), fabryk tekstylnych, cementowni, 2 luksusowych hoteli w Kijowie (np. Hotel Europejski w al. Chreszczatyk 2), wydawnictw prasowych „Nowoje Wriemia” (Новое Время) i „Birżewyje Wiedomosti” (Биржевые ведомости), połaci lasów. Dla zarządzania syndykatem Jaroszyński utworzył Radę, w której skład wchodziło 5 ministrów i 10 senatorów, m.in. były prezes Rady Ministrów Władimir Kokowcow (1853–1943) i były dyrektor departamentu policji Aleksiej Łopuchin (1864–1928)[7], zaś bezpośrednia administracja majątkiem pod nazwą „Zarząd dóbr i interesów Karola Jaroszyńskiego” mieściła się w kijowskim Grand Hotelu w al. Chreszczatyk 22, zajmując 2 piętra (1917–1918). Jaroszyński utrzymywał wiele obiektów na własne potrzeby i rodziny, np. pałaców – w Antopolu, 2 w Petersburgu, przy ul. B. Morskiej (ул. Большая Морская 52/наб. р. Мойки 97) (1916-) i na wyspie Kamiennej, w Kijowie przy Wale Jarosława 1 (Ярославов Вал) (1907-), domów w Odessie, Londynie przy Berkeley St (1919), willi „Mont Stuart” we francuskim Beaulieu, Monte Carlo i Warszawie w Al. Ujazdowskich, 13 kamienic w Kijowie m.in. przy al. Chreszczatyk 12 (1882–1912) i 8 w Petersburgu. Główna postać i rzecznik tzw. „intrygi bankowej” w Rosji, której celem było finansowe wsparcie przez aliantów sił antybolszewickich w Rosji. Przebywał w Londynie (1919); w 1920 ewakuował się ostatnim statkiem[8] z Krymu przez Konstantynopol do Paryża, gdzie rezydował w hotelu Vendome. Następnie mieszkał w Warszawie w pałacu Sobańskich (1921–1923), gdzie pełnił funkcje

  • dyrektora Banku Rosyjsko-Polskiego SA w Warszawie (1921–1922), oraz jednocześnie
  • prezesa Banku Zjednoczonych Przemysłowców SA w Warszawie (1921–1923).

W tym czasie był też głównym udziałowcem (56%) Banku Towarowego SA w Warszawie (1922). W 1923 wyjechał na Zachód Europy, zaś do Warszawy powrócił w 1926, zamieszkując przy ul. Smoczej 7.

Był masonem, hazardzistą (w 1909 „rozbił” zasoby kasyna w Monte Carlo), filantropem, w 1917 nabywcą kosztem 1 mln rubli domu senatora Połowcowa na potrzeby bursy dla polskich studentów przy Nab. Kriukowa 12 (Крюкова наб.к.) w Petersburgu (DS „Zgoda”), współfundatorem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (w kwocie 8 098 870 rubli).

Zmarł w szpitalu św. Ducha w Warszawie i został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w al. Katakumbowej filar 44, następnie w grobowcu rodzinnym (kw. 227, rz. 3, m. 23)[9].

Odznaczenia | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Marek Jerzy Minakowski: Karol Jaroszyński z Jaroszynki h. wł. (pol.). W: Wielka Genealogia Minakowskiego [on-line]. sejm-wielki.pl, 2017-05-04. [dostęp 2017-05-04].
  2. Beata Kinga Nykiel: Jaroszyński Karol Lucjan Jan, [1]
  3. Według innych źródeł – 13 grudnia 1877 w Babinie.
  4. Beata Kinga Nykiel: Jaroszyński Karol Lucjan Jan, [2]
  5. Польский Петербург. Энциклопедия, www.polskipetersburg.ru [dostęp 2019-08-25] .
  6. Beata Kinga Nykiel: Jaroszyński Karol Lucjan Jan, [3]
  7. Beata Kinga Nykiel: Jaroszyński Karol Lucjan Jan, [4]
  8. inne źródła podają, że na pokładzie francuskiego torpedowca według: Beata Kinga Nykiel: Jaroszyński Karol Lucjan Jan, [5]
  9. Cmentarz Stare Powązki: KAROL JAROSZYŃSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-11-02] .

Bibliografia | edytuj kod

  • Księga pamiątkowa inżynierów technologów Polaków wychowańców Instytutu Technologicznego w Petersburgu: (w rocznicę stulecia uczelni), Warszawa 1933
  • Wojciech Morawski: Słownik historyczny bankowości polskiej do 1939 roku, Muza Warszawa 1998, 208 s., ​ISBN 83-7079-947-7
  • Grażyna Karolewicz: Karol Jaroszyński, 1877-1929, fundator Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Polihymnia Lublin 2000, 43 s., ​ISBN 83-7270-005-2​, 9788372700056
  • Shay McNeal: Ocalić cara Mikołaja II, Świat Książki Warszawa 2004
  • Franciszek Wasyl: Karol Jaroszyński (1878-1929) europejski finansista i wizjoner z Kresów, „Krakowskie Pismo Kresowe”, nr 6, Kraków 2014, s. 107–148
  • Beata Kinga Nykiel: Jaroszyński Karol Lucjan Jan, [6]

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Karol Jaroszyński" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy