Karol Popiel


Karol Popiel w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 15 maj 2020. Od tego czasu wykonano 1 zmianę, która oczekuje na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Nagrobek Karola Popiela na Cmentarzu Powązkowskim

Karol Michał Popiel, ps. Kornicz (ur. 28 października 1887 w Rzochowie, zm. 6 czerwca 1977 w Rzymie)[1] – polski polityk chadecki i pisarz, żołnierz Legionów Polskich, działacz Narodowego Związku Robotniczego, więzień polityczny twierdzy brzeskiej[2], od 1936 związany z opozycyjnym wobec rządów sanacyjnych Frontem Morges, podczas II wojny światowej pełnił kolejno funkcje: p.o. ministra sprawiedliwości (1941–1942), ministra bez teki (1942–1943) oraz ministra odbudowy administracji publicznej (1943–1944) w rządach Władysława Sikorskiego i Stanisława Mikołajczyka, w latach 1937–1939 oraz 1945–1946 przywódca Stronnictwa Pracy, członek Komitetu dla Spraw Kraju w 1943[3], członek Centralnej Komisji Porozumiewawczej Stronnictw Demokratycznych w 1946 roku[4]. Poseł na Sejm I kadencji oraz do Krajowej Rady Narodowej. Od 1947 na emigracji.

Spis treści

Młodość | edytuj kod

Syn Jana i Katarzyny z domu Szczerbickiej. W 1908 ukończył gimnazjum w Tarnowie. Później studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim[5].

Był członkiem Wydziału Finansowego Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych[6]. Działał również w Zjednoczeniu Organizacji Niepodległościowych ze Związku Inteligencji Niepodległościowej[7].

W czasie I wojny światowej walczył w Legionach Polskich. Był członkiem Centralnego Komitetu Narodowego w Warszawie w okresie od grudnia 1915 do lutego 1917[8]. W 1916 wspierał Departament Wojskowy Naczelnego Komitetu Narodowego[5].

Działalność polityczna w II Rzeczypospolitej | edytuj kod

W latach 1918–1921 pracował w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. W 1920 był jednym z założycieli Narodowej Partii Robotniczej, w latach 1929–1937 prezesem Zarządu Głównego. W latach 1922–1927 był posłem na Sejm I kadencji. W 1927 wyjechał za granicę.

W okresie od 9 września do 29 grudnia 1930 za działalność w Centrolewie więziony był w twierdzy brzeskiej[5]. Zwolennik połączenia NPR i Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji. Od 1936 działacz Frontu Morges. W latach 1937–1939 urzędujący prezes (formalnie wiceprezes) Stronnictwa Pracy (powstałego z połączenia NPR i chadecji). Redaktor Prawdy i Nowej Rzeczypospolitej.

II wojna światowa | edytuj kod

Po agresji Niemiec na Polskę przedostał się do Francji, gdzie znalazł się w strukturach polskiego rządu na uchodźstwie. Jesienią 1939 objął stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej (był nim do listopada 1941). Po klęsce Francji w wojnie z Niemcami, od czerwca 1940 przebywał w Wielkiej Brytanii. Był zwolennikiem polityki prowadzonej przez premiera gen. Władysława Sikorskiego. Po ataku Niemiec na ZSRR popierał normalizację stosunków polsko-radzieckich i podpisanie układu Sikorski-Majski[1].

Wszedł w skład trzeciego rządu Władysława Sikorskiego: od października 1941 do stycznia 1942 kierował działalnością Ministerstwa Sprawiedliwości, natomiast w okresie od stycznia 1942 do lipca 1943 pełnił funkcję ministra bez teki.

Od lipca 1943 do listopada 1944 był ministrem odbudowy administracji publicznej w rządzie Stanisława Mikołajczyka.

Okres powojenny | edytuj kod

Zaakceptował ustalenia jałtańskie, latem 1945 zdecydował się na powrót do Polski[9]. Próbował tam organizować legalne Stronnictwo Pracy. Od lipca 1945 do lipca 1946 pełnił funkcję prezesa Zarządu Głównego Stronnictwa Pracy w kraju. 29 grudnia 1945 został dokooptowany do Krajowej Rady Narodowej przez Prezydium KRN. 20 września 1946 zrzekł się mandatu. W listopadzie 1947 wyjechał legalnie do Stanów Zjednoczonych. Później przebywał w Paryżu, od 1962 mieszkał w Rzymie. Był członkiem Światowej Unii Chrześcijańskiej Demokracji. Będąc na emigracji zabiegał o międzynarodowe uznanie przez kraje zachodniej Europy polsko-niemieckiej granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej[1].

W PRL informacje na temat Karola Popiela podlegały cenzurze. Jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób z całkowitym zakazem publikacji[10]. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną nr 9 z 1975 roku Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów zawierały na liście autorów zakazanych jego nazwisko głosząc: „(...) w stosunku do niżej wymienionych pisarzy, naukowców i publicystów przebywających na emigracji (w większości współpracowników wrogich wydawnictw i środków propagandy antypolskiej) należy przyjąć zasadę bezwarunkowego eliminowania ich nazwisk oraz wzmianek o ich twórczości, poza krytycznymi, z prasy, radia i TV oraz publikacji nieperiodycznych o nienaukowym charakterze (literatura piękna, publicystyka, eseistyka)”[10].

Będąc na emeryturze zajął się pisaniem książek politycznych i wspomnieniowych. Napisane przez niego na emigracji publikacje w Polsce zostały wydane dopiero w latach 80.

Pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 169-3-4)[11].

Życie prywatne | edytuj kod

Był żonaty z Ireną z domu Żukowską, z pierwszego małżeństwa Gaszyńską. Jego bratem był Konstanty Popiel - działacz społeczny i nauczyciel. Ludmiła Popiel - wybitna artystka awangardowa była jego bratanicą.

Odznaczenia | edytuj kod

Publikacje | edytuj kod

  • Na mogiłach przyjaciół, Londyn 1966[13]
  • Od Brześcia do „Polonii”, Londyn 1967
  • Generał Sikorski w mojej pamięci, Londyn 1978, Warszawa 1983[14]
  • Wspomnienia polityczne, Warszawa 1984[15]

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Popiel Karol, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2019-06-25] .
  2. Karol Popiel. Lepszy łysy niż inteligentny, www.rp.pl [dostęp 2020-04-15]  (pol.).
  3. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Zespół Rząd Polski na Emigracji, teczka 701/9/5, p. 25.
  4. Wolna Polska, nr 13 (149) Moskwa 8 kwietnia 1946 roku, s. 1.
  5. a b c Karol Popiel – biogram w bazie Sejmu RP
  6. Wanda Kiedrzyńska, Powstanie i organizacja Polskiego Skarbu Wojskowego 1912–1914, w: „Niepodległość”, t. XIII zeszyt 1 (33), 1936, s. 94.
  7. Jerzy Z. Pająk, Lewica niepodległościowa w Królestwie Polskim (sierpień 1914-sierpień 1915), w: „Czasy Nowożytne”, 1998, t. 5, s. 43.
  8. Jerzy Z. Pająk, O rząd i armię. Centralny Komitet Narodowy (1915-1917), Kielce 2003, s. 246 ​ISBN 83-7133-208-4​.
  9. TadeuszT. Matuszkiewicz TadeuszT., Musimy patrzeć na realne, a nie pobożne życzenia, „Myśl Polska” [dostęp 2019-06-25] .
  10. a b Tomasz Strzyżewski 2015 ↓, s. 88.
  11. Cmentarz Stare Powązki: KAROL POPIEL, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-02-24] .
  12. M.P. z 1947 r. nr 27, poz. 215.
  13. Na mogiłach przyjaciów, Lubimyczytać.pl [dostęp 2020-04-15] .
  14. Generał Sikorski w mojej pamięci, Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-06-25]  (pol.).
  15. Wspomnienia polityczne, Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-06-25]  (pol.).

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Karol Popiel" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy