Karol Widman


Karol Widman w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Karol Widman pseud. Żegota, Korab (ur. 4 lipca 1821 w Złoczowie - zm. 1891) – polski historyk, archiwista, pisarz, dziennikarz, działacz niepodległościowy i społeczny, polityk liberalny, wiceprezes Towarzystwa Narodowo-Demokratycznego (TND)[1][2] oraz encyklopedysta[3].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Lwowska „Gazeta Narodowa” kierowana przez Karola Widmana.

Urodził się w 1821 w Złoczowie w Galicji (obecnie Ukraina), gdzie jego ojciec był starostą. Po ukończeniu gimnazjum wstąpił na uniwersytet we Lwowie, gdzie ukończył wydział prawny i złożył egzaminy na sędziego cywilnego i karnego. We Lwowie mieszkał w ka­mienicy Babla, koło lwowskiego teatru. Jeszcze jako student zaangażował się w polską działalność patriotyczną. Współpracował z Franciszkiem Smolką, Florianem Ziemiałkowskim, Grocholskim i innymi[2][4].

W czerwcu 1848 wraz z Janem Zacharjasiewiczem zaczął wydawać czasopismo "Postęp", które ze względu na radykalizm zostało zamknięte odgórną decyzją administracyjną austriackiej administracji[5]. Został wyrzucony z posady rządowej ale dzięki znajomym został zatrudniony w magistracie lwowskim gdzie objął funkcję dyrektora archiwum miejskiego[2].

28 lutego 1868 wraz z Franciszkiem Smolką był współzałożycielem we Lwowie Towarzystwa Narodowo-Demokratycznego (TND) założonego w 100 letnią rocznicę konfederacji barskiej. Karol Widman został wiceprezesem tej organizacji[1]. W czerwcu 1868 był jednym z założycieli Stowarzyszenia Przyjaciół Oświaty Ludowej we Lwowie. Przewodniczył lwowskiej filii tego stowarzyszenia. Z jego inicjatywy rozpoczęło ono zakładanie lokalnych bibliotek przy szkołach ludowych[6]. Od 1885 należał do Krajowego Towarzystwa Archeologicznego. Zasiadał również w zarządzie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie[7].

W 1887 był pierwszym prezesem Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania 1863/1864[8].

Dzieła | edytuj kod

Opublikował szereg prac z zakresu historii. Publikował oraz współredagował lwowskie pisma: "Postęp"[5], "Kronika Wiadomości Krajowych i Zagra­nicznych"[4], "Gazeta Powszechna", "Gazeta Narodowa", "Dziennik Literacki", "Dziennik Lwowski"[9], "Tygodnik Lwow­ski" oraz "Przegląd Archeologiczny"[10] gdzie po raz pierwszy przedstawił swoje prace na temat zawartości archiwum miasta Lwowa. Jego artykuły pojawiały się w pismach polskojęzycznych w innych zaborach np. w poznańskiej „Mrówce"[2].

Był autorem dwutomowych wspomnień z okresu Wiosny Ludów spisanych na podstawie relacji kapitana ochotniczej, obywatelskiej Gwardii Narodowej we Lwowie, które wydał własnym nakładem we Lwowie. Napisał[2]:

  • Quaestio de Sallustiani Memmii oratione, (1857),
  • Narodowość a Rewolucja: studjum polityczne, (1864)[11],
  • Józef Korzeniowski : studjum literackie, (1868)[12],
  • Kościół św. Jana Chrzciciela we Lwowie Wiadomość historyczna, (1869)[13],
  • Pamiętnik kapitana gwardji narodowej w roku 1848, (1872)[14],
  • Archiwum miasta Lwowa, (1882-1888)[15],
  • Franciszek Smolka : jego życie i zawód publiczny od roku 1810 do 1849, dwa wydania (1868) i (1886), a także w wersji niemieckojęzycznej Franz Smolka. Sein Leben und politisches Wirken. Nach dem Polnischen des C. Widmann [by S. Lipiner]. Thle. 1. (1887)[12],
  • Zapiski do historyi szkół ludowych w Galicyi, a w szczególności we Lwowie (koniec wieku XVIII i początek XIX), (1891).

Był również encyklopedystą piszącym hasła z zakresu historii do 28 tomowej Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda z lat 1859-1868. Jego nazwisko wymienione jest w I tomie z 1859 na liście twórców zawartości tej encyklopedii[3].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Fras 1988 ↓.
  2. a b c d e Bernacki 2003 ↓.
  3. a b Praca zbiorowa 1859 ↓.
  4. a b Grabski 1972 ↓.
  5. a b Korczak 1968 ↓.
  6. Terlecki 1988 ↓.
  7. Gołuchowski 1868 ↓.
  8. Sprawozdanie Wydziału Towarzystwa Pomocy Uczestników Powstania 1863/1864 za rok 1888, Lwów 1889.
  9. Fras 1982 ↓.
  10. Przegląd Archeologiczny : organ Towarzystwa Archeologicznego Krajowego we Lwowie. Nukat
  11. Widman 1864 ↓.
  12. a b Widman 1868 ↓.
  13. Widman 1869 ↓.
  14. Widman 1872 ↓.
  15. Widman 1888 ↓.

Bibliografia | edytuj kod

  • Włodzimierz Bernacki: "Liberalizm polski. Antologia", rozdz. "Karol Widman". Przemyśl: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu, 2003. ISBN 83-89326-24-8.
  • Praca zbiorowa: Encyklopedia Powszechna tom I. Warszawa: Samuel Orgelbrand, 1859.
  • Zbigniew Fras: "Towarzystwo Narodowo-Demokratyczne (1868-1871)" w "Ze skarbca kultury", biuletyn informacyjny Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, zeszyt nr 46. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 139-177. ISSN 0084-5221.
  • Andrzej Feliks Grabski. "Karola Szajnochy nieznane fragmenty korespondencji z Julianem Bartoszewiczem", Przegląd Historyczny 63/1. , s. 81-85, 1972. Warszawa. {{Cytuj pismo}} Brakujące pola: czasopismo.
  • Ryszard Terlecki. "Początki oświaty dorosłych i popularyzacji nauki w autonomicznej Galicji w latach 1867-1880", Rozprawy z dziejów oświaty,t. XXXI/88.. , s. 127-165, 1988. Warszawa. ISSN 0080-4754. {{Cytuj pismo}} Brakujące pola: czasopismo.
  • Agenor Gołuchowski. "Dziennik Literacki.","Sprawozdanie z walnego zgromadzenia Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie", nr. 6. , s. 94-96, 1868. Lwów. {{Cytuj pismo}} Brakujące pola: czasopismo.
  • Zbigniew Fras: "Z dziejów "Dziennka Lwowskiego (1867-1871)", Kwart. Hist. Prasy Pol. - R.21, nr 1. Warszawa: PAN, 1982, s. 91-92.
  • B. Korczak: "Bibliografia prasy polskiej 1832-1864", poz. 378. Warszawa: PAN, 1968.
  • Karol Widman: "Narodowość a rewolucja: studjum polityczne".. Lwów: E. Winiarz, 1864.
  • Karol Widman: "Pamiętnik kapitana gwardji narodowej w roku 1848 spisany podług dyktatów", Tom 1-2.. Lwów: Nakładem własnym, 1872.
  • Karol Widman: "Franciszek Smolka; Wspomnienie biograficzne".. Lwów: Nakładem własnym, 1868.
  • Karol Widman: "Józef Korzeniowski: studjum literackie", Przedruk z "Dziennika Literackiego".. Lwów: Nakładem własnym, 1868.
  • Karol Widman: "Kościół św. Jana Chrzciciela we Lwowie Wiadomość historyczna".. Lwów: Jasienski, 1869.
  • Karol Widman: "Archiwum miasta Lwowa", Odbitka z "Przeglądu Archeologicznego".. Lwów: Czcionkami Drukarni Ludowej, 1888.
Na podstawie artykułu: "Karol Widman" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy