Karpaccy górale


Karpaccy górale w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Karpaccy góraledramat romantyczny[1] Józefa Korzeniowskiego, po raz pierwszy wydany w 1843 roku w Wilnie nakładem Józefa Zawadzkiego.

Spis treści

Geneza dzieła | edytuj kod

Dramat powstał w Charkowie[2] po rzekomej wizycie autora w Karpatach i miał być inspirowany prawdziwym wydarzeniem, tj. zabójstwem strzelca przez młodego górala w akcie odwetu[3], jednak zdaniem Wiktora Hahna fabuła dzieła jest całkowicie fikcyjna[4]. Dzieło Karpaccy górale, którego alternatywny tytuł nadany przez brzmiał Rekrut było ukończone w 1840 roku[5][6].

Recepcja | edytuj kod

Dzieło zostało po raz pierwszy wystawione na scenie 2 czerwca 1844 roku[5] we Lwowie, tekst został okrojony z detali związanych z kulturą niemiecką[7]. Karol Szajnocha zamieścił pozytywną recenzję spektaklu na łamach „Gazety Lwowskiej”[7].

Zdaniem Henryka Galle, dramat Karpaccy górale przypomina w pewnych elementach Zbójców Friedricha Schillera[8] i jest dziełem o wysokich walorach artystycznych[9]; uważał go za jedno ze szczytowych osiągnięć pisarza obok dzieł Żydzi czy Panna mężatka[10].

Dramat został przełożony na język rosyjski[11] i czeski (przekład Jakuba Rydvana pt. Zbojník[12] oraz Jaroslava Simonidesa pt. Karpatští horalé[13]). Wydanie krytyczne tekstu dramatu ukazało się pod redakcją Wiktora Hahna w 1928 roku w serii Biblioteka Narodowa[5].

Najbardziej znaną jego częścią jest pieśń Czerwony płaszcz, która później zdobyła sławę jako Czerwony pas. Stanisław Moniuszko przed napisał muzykę do wersji scenicznej dramatu[14]; dzieło zostało wystawione z jej towarzyszeniem przed 1846 rokiem w Wilnie[15]. Na podstawie Karpackich górali w roku 1915 nakręcono film o tym samym tytule.

Przypisy | edytuj kod

  1. Joshua First: Ukrainian Cinema. Belonging and Identity during the Soviet Thaw. London • New York: I. B. Tauris, 2015, s. 86. ISBN 978-1-78076-554-9.
  2. Władysław Bieńkowski: Album pisarzy polskich. Warszawa: Wydawnictwo Sztuka, 1956, s. 51.
  3. Galle 1903 ↓, s. 66–67.
  4. Wiktor Hahn. W sprawie genezy „Karpackich górali” Józefa Korzeniowskiego. „Pamiętnik Literacki”. 26, s. 502–503, 1925. 
  5. a b c Korzeniowski. W: Encyklopedia Gutenberga online [on-line]. [dostęp 2018-10-22].
  6. Galle 1903 ↓, s. 64.
  7. a b Galle 1903 ↓, s. 65.
  8. Galle 1903 ↓, s. 72.
  9. Galle 1903 ↓, s. 70.
  10. Galle 1903 ↓, s. 97.
  11. Galle 1903 ↓, s. 66.
  12. Jan Korzenny: Dramat polski na scenie czeskiej do otwarcia Teatru Narodowego. Ostrava: Pedagogická Fakulta v Ostravĕ, 1975, s. 37.
  13. Šlechtická vesnice ; Spekulant ; Karpatští horalé. WorldCat. [dostęp 2018-10-22].
  14. Stanisław Moniuszko. Polish Music Center. [dostęp 2018-10-22].
  15. Zbigniew Krawczykowski: Halka. Teatr Wielki w Warszawie, 1965, s. 19.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Karpaccy górale" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy