Kartel


Kartel w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kartel – porozumienie lub praktyki uzgodnione przez co najmniej dwóch konkurentów, mające na celu koordynację ich zachowań konkurencyjnych na rynku lub wpłynięcie na istotne czynniki konkurencji poprzez praktyki takie jak: ustalanie lub koordynacja cen nabycia lub sprzedaży bądź innych warunków transakcji, podział poziomu produkcji lub sprzedaży, podział rynków i klientów (w tym zmowa przetargowa), ograniczenia związane z przywozem lub wywozem lub działania antykonkurencyjne skierowane przeciwko innym konkurentom[1].

Polska ustawa z 28 marca 1933 r. zaliczała do karteli umowy, uchwały i postanowienia, mające na celu drogą wzajemnych zobowiązań kontrolę lub regulowanie produkcji, zbytu, cen i warunków wymiany dóbr w dziedzinie górnictwa, przemysłu i handlu[2].

Tworzenie karteli pomiędzy przedsiębiorstwami jest nielegalne w Unii Europejskiej oraz w Stanach Zjednoczonych, jak również w wielu innych państwach świata.

Spis treści

Kartele w Unii Europejskiej | edytuj kod

Kartele w Unii Europejskiej są nielegalne na mocy artykułu 101. Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej[3]. W Polsce zabrania ich art. 6 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów[4].

Statystyki | edytuj kod

Według danych z 7 października 2009, w latach 2004-2009 Komisja Europejska nałożyła na uczestników karteli kary w wysokości niemal 10 mld euro łącznie. Największym pod względem nałożonej kary kartelem była zmowa producentów szyb samochodowych, ukarana w 2008 roku grzywną w wysokości niemal 1,4 mld euro. Kolejne znaczące ukarane kartele to zmowa producentów gazu (w 2009 roku, kara ponad 1,1 mld euro) oraz zmowa producentów wind i schodów ruchomych (w 2007 roku, kara niemal 1 mld euro)[5].

Kartel producentów gumy | edytuj kod

W listopadzie 2006 roku Unia Europejska ukarała karą grzywny w wysokości 519 mln euro uczestników kartelowej zmowy cenowej na rynku produktów gumowych[6]. Według inspektorów, w 1996-2002 kartel sztucznie kontrolował ceny kauczuku syntetycznego, co wymiernie odbiło się na cenach opon. Obok największych europejskich koncernów – Eni i Shell, karę zapłaci też czeski Unipetrol (należący do PKN Orlen) oraz Trade-Stomil. Od wyroku odwołał się Trade-Stomil, który w 2011 r. został ostatecznie oczyszczony z zarzutów[7][8]. Kary nie zapłaci koncern Bayer, który doniósł o procederze i współpracował z unijną komisją ds. konkurencji (zob. leniency).

Kartele w Stanach Zjednoczonych | edytuj kod

Tworzenie karteli w Stanach Zjednoczonych jest nielegalne na podstawie uchwalonej w 1890 roku Ustawy Shermana. Na jej podstawie zmowy pomiędzy producentami mogą być traktowane jak przestępstwa kryminalne.

Kartel witamin | edytuj kod

Pod koniec lat 90. Departament Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych rozpoczął śledztwo w sprawie utworzenia kartelu producentów witamin. W jego trakcie udowodniono, że uczestnicy kartelu byli w zmowie dotyczącej regulacji podaży oraz cen witamin, dostarczanych do firm, takich jak General Mills, Kellogg, Coca-Cola, Tyson Foods czy Procter & Gamble. Efektem zmowy były zawyżone ceny wielu produktów codziennej konsumpcji. Proces doprowadził do wysokich kar finansowych dla uczestników kartelu oraz kar pozbawienia wolności dla osób organizujących kartel. Tylko w 1999 roku nałożono łączne kary w wysokości 850 milionów USD, w tym rekordową karę w wysokości 500 milionów USD na firmę Hoffmann-La Roche oraz 225 milionów USD na firmę BASF AG[9].

Kartele na świecie | edytuj kod

Kartelem międzypaństwowym, jeśli chodzi o rynek ropy naftowej, jest OPEC[10].

Przypisy | edytuj kod

  1. Wniosek Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej, objęte przepisami prawa krajowego. (CELEX: 52013PC0404)
  2. Dz.U. z 1933 r. nr 31, poz. 270 z późń. zm.
  3. Kartel
  4. Dz.U. z 2007 r. nr 50, poz. 331 z późń. zm.
  5. EU cartel Statistics (ang.).
  6. Konrad Niklewicz, Gumowy kartel rozbity, 30 listopada 2006 Gazeta Wyborcza.
  7. Kancelaria Baker & McKenzie reprezentowała spółkę Trade-Stomil przed Sądem UE (pol.). rp.pl, 14-07-2011. [dostęp 2011-07-25].
  8. Sukces Trade-Stomil Sp. z o.o. i reprezentującej ją kancelarii Baker & McKenzie w międzynarodowej precedensowej sprawie (pol.). prawnik.pl, 2011-07-21. [dostęp 2011-07-25].
  9. Antitrust Enforcement and the Consumer (ang.) Departament Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych.
  10. Tadeusz Włudyka: Instrumenty gospodarki rynkowej. Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2012, s. 122. ISBN 978-83-264-1684-2.
Kontrola autorytatywna (grupa):
Na podstawie artykułu: "Kartel" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy