Kazachowie


Kazachowie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kazachowie (kaz. Қазақтар Qazaqtar) – naród zaliczany do ludów tureckich, zamieszkujący północną część Azji Środkowej, głównie Kazachstan, ale również Chiny (Sinciang), Uzbekistan, Rosję, Mongolię i w rozproszeniu wszystkie republiki byłego ZSRR. Niegdyś słynęli z polowań z sokołami i niezwykłej zręczności podczas jazdy konnej. W zależności od dawnego obszaru zamieszkania, przynależności plemiennej, pokrewieństwa oraz zawieranych sojuszy, Kazachowie dzielą się na Żuzy: Starszy, Średni i Młodszy Żuz. Te z kolei dzielą się na plemiona i klany.

Pochodzenie | edytuj kod

Istnieją różne teorie na temat pochodzenia słowa Kazach (ż. Kazaszka). Niekiedy utożsamiane jest ono z – również tureckiego pochodzenia – terminem kozak. Wiadomo jednak, że po raz pierwszy termin ten pojawia się w XIII stuleciu.

Kazachowie są potomkami wczesnych ludów tureckich. Na ich kulturę wpływ miały głównie kultura mongolska, perska, rosyjska oraz arabska.

Język kazachski ma cechy charakterystyczne dla innych języków tureckich, podobieństwo jest tak duże, że Kazachowie, Uzbecy, Kirgizi, Tatarzy oraz Ujgurzy mogą porozumiewać się między sobą bez tłumaczy.

Historia | edytuj kod

Pod koniec XV i w XVI wieku rozpoczął się proces tworzenia kazachskiej tożsamości narodowej, było to związane z powstaniem Chanatu Kazachskiego. W XIX wieku Kazachowie podbici zostali przez Rosję i rozpoczął się proces rusyfikacji i kolonizowania ziem. Najlepsze ziemie przydatne do uprawy roli przeznaczano pod uprawę dla rosyjskich kozaków i osadników. Kazachowie zaczęli tracić pastwiska. Około 1,5–2,0 mln (40% populacji) Kazachów obecnego Kazachstanu zginęło w 1932–33 z głodu w wyniku kolektywizacji. Głód spowodował liczną emigrację do Chin i do Azji Środkowej (ok. 600 tys.). Część uchodźców później powróciła do Kazachstanu.

Obecnie w Kazachstanie żyje ponad 10 mln Kazachów (stanowią około 65% ludności kraju), w Chinach ok. 1,5 mln, zaś w Mongolii około 140 tysięcy. Duża grupa żyje również w Uzbekistanie – 0,8-1,1 mln i w Rosji – 0,65 mln.

Kazachowie przyjęli islam dopiero w XVI wieku i przez długi czas rywalizował on o wpływy z szamanizmem.

Historyczna populacja Kazachów w poszczególnych republikach radzieckich na podstawie radzieckich spisów ludności:

Przypisy | edytuj kod

  1. Chinese National Minorities, www.paulnoll.com [dostęp 2017-11-24] .
  2. http://web.archive.org/web/20131025083636/http://www.toollogo2010.mn/doc/Main%20results_20110615_to%20EZBH_for%20print.pdf
  3. http://web.archive.org/web/20090206105009/http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf
  4. http://web.archive.org/web/20100918165045/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-0.pdf
  5. http://www.pmlp.gov.lv/lv/assets/01072013/01.01.2014/ISVN_Latvija_pec_TTB_VPD.pdf
Kontrola autorytatywna (grupa etniczna):
Na podstawie artykułu: "Kazachowie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy