Kazimierz Turno


Kazimierz Turno w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kazimierz Turno herbu Trzy Kotwice (ur. w 25 listopada 1778 w Głubczynie, zm. w 8 listopada 1817 w Dobrzycy[1]) – generał brygady armii Księstwa Warszawskiego, odznaczony w Księstwie Warszawskim Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari[2].

Życiorys | edytuj kod

Syn stolnika kaliskiego Jana Turno (zm. 1792) i Korduli z Gorzeńskich Turnowej (1737-1816), miał siostry Ludwikę (1759-1826) i Katarzynę (1769-1800) oraz brata Adama (1775-1851), oficera w Armii Księstwa Warszawskiego, który pozostawił po sobie prowadzony przez wiele lat, znakomicie dokumentujący ówczesną epokę i często wykorzystywany przez badaczy "Dziennik", przechowywany obecnie w Ossolineum.

W 1801 r. poślubił Helenę z Rogalińskich herbu Łodzia, kasztelankę międzyrzecką, z którą miał syna Jana Napoleona (1806-1821) i 5 córek: Augustynę (1802-1881), Józefatę (ur. 1803), Kordulę (1807-1876), Donatę (1808-1876) i Amelię (ur. 1811)[3].

Służbę wojskową rozpoczął w 1803 w armii pruskiej, adiutant księcia Fryderyka Augusta. Od 1806 w Wojsku Polskim. Własnym kosztem wystawił 5 pułk strzelców konnych[4], którym dowodził jako pułkownik do 1810. W kampanii 1807 odznaczył się w bitwie pod Toruniem, a następnie szarżował na czele pułku przeciw armii rosyjskiej w bitwie pod Frydlandem[5], gdzie został ranny i otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej.

W kampanii 1809 walczył pod Górą, odznaczył się przy zdobywaniu Sandomierza i pod Wrzawami. W 1810 otrzymał awans na generała brygady i został mianowany adiutantem króla saskiego i księcia warszawskiego Fryderyka Augusta oraz dowódcą wojskowym departamentu kaliskiego.

W wyprawie moskiewskiej (1812) dowódca 29 Brygady Jazdy Dywizji gen. Aleksandra Rożnieckiego w IV Korpusie Rezerwowym Kawalerii gen. Marie Victora Nicolasa de Fay de La Tour Maubourga. Odznaczył się w bitwie pod Mirem, w czasie walk odwrotowych spod Moskwy został ciężko ranny w bitwie nad Berezyną. W kampanii 1813 dowódca brygady w VIII Korpusie Wielkiej Armii. W Dreźnie został uroczyście odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Legii Honorowej. Wraz z królem saskim dostał się do niewoli pod Lipskiem.

W 1815 otrzymał od niego Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu św. Henryka[6].

W 1816 odziedziczył po wuju, gen. Augustynie Gorzeńskim (bracie Korduli z Gorzeńskich Turnowej) dobra dobrzyckie[7]. Już w roku następnym zmarł w Dobrzycy wskutek ran odniesionych nad Berezyną.

Był członkiem loży wolnomularskiej Bracia Zjednoczeni w 1808 roku, członek loży Français et Polonais Réunis[8].

Przypisy | edytuj kod

  1. Stanisław Borowiak: GENERAŁ KAZIMIERZ TURNO (1778-1817) (pol.). Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy, 2016-08-08. [dostęp 2018-12-11].
  2. Xięga Pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830; zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku krzyżem wojskowym "Virtuti Militarii" ozdobionych, Lwów 1881, s. 48.
  3. T. Żychliński: Złota Księga Szlachty Polskiej. T. III. Poznań: 1881, s. 298-299.
  4. W pierwotnej numeracji 1 pułk jazdy.
  5. Dzisiejszy Prawdinsk w obwodzie kaliningradzkim.
  6. Tadeusz Jeziorowski: The Napoleonic Orders. Ordery Napoleońskie. Warszawa 2018, s. 99
  7. R. Kąsinowska: Dobrzyca. Fortalicja. Pałac. Muzeum. Dobrzyca: 2007, s. 174-176. ISBN 978-83-924000-1-1.
  8. S. Małachowski-Łempicki. Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821. W: Archiwum Komisji Historycznej. T. XIV. Kraków: 1930, s. 323.
Na podstawie artykułu: "Kazimierz Turno" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy