Kercelak


Na mapach: 52°14′14,2″N 20°58′48,1″E/52,237278 20,980028

Kercelak w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Handel żywnością na Kercelaku (1928) Niemiecka obława na targowisku, 12 maja 1942

Kercelak[1][2][3], właśc. plac Kercelego[2] – nieistniejący plac w warszawskiej dzielnicy Wola i targowisko znajdujące się na placu w latach 1867–1947. Od 2001 tę nazwę nosi rondo na skrzyżowaniu ulicy Okopowej i alei „Solidarności”.

Spis treści

Opis | edytuj kod

Nazwa placu i znajdującego się na nim targowiska pochodziły od nazwiska Józefa Kercelego, właściciela kilku nieruchomości w tym rejonie Woli, który ofiarował ten teren miastu z przeznaczeniem na targ paszą[2]. Ze względu na charakterystyczne dla Warszawy stosowanie skrótowców było nazywane Kercelakiem[4]. Targowisko zostało przeniesione na Wolę z placu Grzybowskiego w związku z budową kościoła Wszystkich Świętych[5].

Targowisko powstało w 1867 i pierwotnie miało powierzchnię 1,5 ha[6]. Rozpoczynało się u zbiegu ulic Chłodnej, Wolskiej i Towarowej i ciągnęło się wzdłuż ulicy Okopowej dochodząc do ulic Ogrodowej i Leszno. Od zachodu graniczyło z kompleksem żydowskiego Szpitala na Czystem[7]. Kercelak był popularnym miejscem handlu artykułami codziennego użytku, żywnością, tandetą i starzyzną[8]. Sprzedawano tam również zwierzęta i ptaki, m.in. psy i gołębie[9]. W Warszawie Kercelak słynął z bogatego asortymentu oraz z okazji[10]. Można było na nim kupić rzeczy pochodzące z kradzieży[11]. Działały tam także lotne szulernie, wyłudzające pieniądze m.in. poprzez grę w trzy karty[12].

Przestrzeń placu była zabudowana drewnianymi straganami, ustawionymi w rzędach, oddzielonymi od siebie wąskimi przejściami[13]. W poszczególnych częściach Kercelaka handlowano towarami w tym samym lub zbliżonym asortymencie, np. handel artykułami spożywczymi koncentrował się w rejonie ulicy Leszno[13]. W 1926 ukończono budowę niewielkiej hali targowej w kształcie litery „L”[14].

Kercelak stanowił ważną część składową folkloru warszawskiej dzielnicy zachodniej[15]. Z targowiskiem związani byli m.in. wymuszający okupy na handlujących Łukasz Siemiątkowski „Tata Tasiemka” i niektórzy bohaterowie felietonów Stefana Wiecheckiego „Wiecha”[11][16].

W czasie II wojny światowej Kercelak był miejscem handlu żywnością, nielegalnymi towarami i bronią[17]. Sprzedawano tam również rzeczy pochodzące z pobliskiego getta[18]. 2 września 1942 podczas jednego z radzieckich nalotów na Warszawę spłonęło ok. 1000 straganów i kramów[19]. Pomimo obowiązującego od lipca 1941 zakazu wznoszenia drewnianych budowli spalony Kercelak został szybko odbudowany z wykorzystaniem nielegalnie pozyskanego drewna[20].

Kercelak był miejscem obław (łapanek) organizowanych przez okupacyjne władze niemieckie[6][2][17], m.in. wczesną wiosną 1944 aresztowano tam ok. tysiąca handlujących i kupujących[17]. Jego działalność przerwało powstanie warszawskie[2].

Targowisko zostało zlikwidowane w 1947[16][21]. Przez Kercelak przeprowadzono wtedy Trasę W-Z[2]. Topografię dawnego placu zatarła również powojenna budowa drugich jezdni ulic Okopowej i Towarowej[8]. Na części terenu zajmowanego przez Kercelak organizowano sezonowe jarmarki[22]. Przy jego północnej granicy, między ulicami Leszno i Żytnią, powstał Centralny Dworzec Autobusowy PKS[23].

W listopadzie 2001 Rada m.st. Warszawy nadała rondu na skrzyżowaniu ulicy Okopowej i alei „Solidarności” nazwę rondo Kercelak[24]. Nazwa nie odnosi się jednak do rozwiązania drogowego w formie ronda – planowane rondo o średnicy 80 metrów nie zostało bowiem zrealizowane[25].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 538–539. ISBN 978-83-62189-08-3.
  2. a b c d e f Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 331. ISBN 83-01-08836-2.
  3. Stefan Wiechecki Wiech: Jesień na Kercelaku. Kraków: Wydawnictwo Vis-a-vis Etiuda, 2012, s. 117. ISBN 978-83-7998-049-9.
  4. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 538. ISBN 978-83-62189-08-3.
  5. Jan Bystroń: Warszawa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977, s. 276.
  6. a b Karol Mórawski (red.): Leksykon wolski. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1997, s. 164. ISBN 83-7005-389-0.
  7. Zbigniew Kaliciński: O Starówce, Pradze i ciepokach. 1983: Książka i Wiedza, s. 214. ISBN 83-05-11128-8.
  8. a b Jacek Sawicki: Kształty warszawskich ulic a kartografia [w:] Wnętrze warszawskiej ulicy. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2002, s. 214. ISBN 83-88372-19-X.
  9. Bronisław Wieczorkiewicz: Gwara warszawska dawniej i dziś. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974, s. 236, 240.
  10. Zbigniew Kaliciński: O Starówce, Pradze i ciepokach. 1983: Książka i Wiedza, s. 217. ISBN 83-05-11128-8.
  11. a b Bronisław Wieczorkiewicz: Gwara warszawska dawniej i dziś. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974, s. 241.
  12. Bronisław Wieczorkiewicz: Gwara warszawska dawniej i dziś. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974, s. 240.
  13. a b Bronisław Wieczorkiewicz: Gwara warszawska dawniej i dziś. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974, s. 236.
  14. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 15. Objazdowa–Ożarowska. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2011, s. 144. ISBN 978-83-88372-42-1.
  15. Stefan Kieniewicz: Warszawa w latach 1795–1914. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 237.
  16. a b Karol Mórawski (red.): Leksykon wolski. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1997, s. 166. ISBN 83-7005-389-0.
  17. a b c Sabina Dłużniewska: Pamiętnik warszawski. Warszawa: Książka i Wiedza, 1965, s. 236.
  18. Bronisława Wieczorkiewicz: Gwara warszawska dawniej i dziś. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974, s. 243.
  19. Władysław Bartoszewski: 1859 dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008, s. 374. ISBN 978-83-240-10578. OCLC 938718461. (pol.)
  20. Barbara Ratyńska: Ludność i gospodarka Warszawy i okręgu pod okupacją hitlerowską. Książka i Wiedza, 1982, s. 239–240.
  21. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 249.
  22. Kronika wydarzeń w Warszawie 1 VII – 30 IX 1974. „Kronika Warszawy”. 1(21), s. 158, 1975. 
  23. Jerzy Pytko, Leopold J. Pytko: Warszawa. Ocalić od zapomnienia. Warszawa: Agencja Wydawniczo-Reklamowa Skarpa Warszawska, 2019, s. 226. ISBN 978-83-66195-22-6.
  24. Uchwała Nr XLII/575/2001 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 12 listopada 2001 r. w sprawie nadania nazwy rondu w Dzielnicy Wola Gminy Warszawa-Centrum. „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”. Nr 257 poz. 5567, 30 listopada 2001. 
  25. Jarosław Osowski: Wróciła stara warszawska nazwa. Ale ronda wciąż nie ma. gazeta.pl Warszawa, 2012-08-08. [dostęp 2012-08-23].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Kercelak" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy