Kietrz


Na mapach: 50°04′45″N 18°00′32″E/50,079167 18,008889

Kietrz w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kietrz (niem. Katscher, cz. Ketř) – miasto w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kietrz, w południowej części Płaskowyżu Głubczyckiego, nad rzeką Troją (prawym dopływem Psiny w dorzeczu Odry).

Według danych z 31 grudnia 2014 miasto miało 6167 mieszkańców[2].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosi 18,74 km²[3].

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do poprzedniego województwa opolskiego.

Historia | edytuj kod

Osada słowiańska z XI wieku. Lokacji miasta dokonał w 1321 roku biskup Konrad z Ołomuńca[4].

W latach 1557–1877 Kietrz był własnością śląskiego rodu von Gaschin. Kietrz z okolicami stanowił od średniowiecza majątek biskupstwa ołomunieckiego, co czyniło z niego tzw. morawską enklawę na Śląsku. Po I wojnie śląskiej od 1742 znalazł się w granicach Królestwa Prus i stał się głównym ośrodkiem kościelnego dystryktu kietrzańskiego formalnie podległego archidiecezji ołomunieckiej do 1972.

Jednym z głównych zajęć mieszkańców Kietrza było tkactwo. W 1905 r. kierownictwo Królewskiej Szkoły Tkackiej w Kietrzu objął Richard Keilholz, który uruchomił tu m.in. tkalnię mechaniczną z maszyną żakardową oraz propagował produkcję dywanów typu „perskiego”. Po wybuchu I wojny światowej Keilholz zorganizował w Kietrzu system chałupniczych szwalni, szyjących bieliznę dla armii pruskiej[5]. Szkoła Tkacka działała w Kietrzu do 1935 r.

Podczas II wojny światowej w miejscowości od 1942 roku funkcjonował jeden z sieci niemieckich obozów koncentracyjnych przeznaczonych dla Polaków na Śląsku – Polenlager 92[6].

Zabytkowe centrum zostało spalone przez wojska radzieckie. Po II wojnie ruiny rozebrano, a odzyskaną cegłę wywieziono z miasta. Powojenny rozwój miasta ściśle związany był Fabryką Dywanów „Welur” i kombinatem rolnym.

Po 1945 r. ludność niemiecką, która pozostała w Kietrzu wysiedlono do Niemiec. W maju 1946 administracyjnie zatwierdzono obecną nazwę[7].

W latach 1945–1991 stacjonowała tu strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza. Z dniem 16 maja 1991 roku strażnica została przejęta przez Straż Graniczną i funkcjonowała do 30 czerwca 2006 r., kiedy to została rozformowania.

Demografia | edytuj kod

  • Piramida wieku mieszkańców Kietrza w 2014 roku[1].


Zabytki | edytuj kod

Obecnie w centrum dominuje zabudowa współczesna. Zachowało się też kilka kamienic i barokowe figury na rynku.

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[8]:

  • Stare Miasto, wypisane z księgi rejestru
  • kościół par. pw. św. Tomasza, barokowy z XVI-XVIII w., wypisany z księgi rejestru
  • kościół klasztorny franciszkanek pw. Trzech Króli, ul. Raciborska 81, wybudowany w latach 1928–29
  • kaplica cmentarna pw. Świętego Krzyża, wybudowana w 1783 r., połowie XIX w.
  • plebania, obecnie dom mieszkalny, ul. Kościelna 6, wybudowany w XVIII wieku
  • ruiny zamku-pałacu, z XVI w.-XIX wieku
  • zagroda, ul. Górska 2, wybudowany ok. 1800 r.
    • dom
    • ogrodzenie z bramą i furtą, nie istnieje
  • dom, ul. Górska 6, wybudowany w 1728 r.
  • dom, ul. Górska 16, z pocz. XIX w. , nie istnieje
  • dom zagroda, ul. Górska 32, wybudowany na początku XIX w.
  • dom zagroda, ul. Górska 40, wybudowany na początku XIX w.
    • dom
    • spichrz, nie istnieje
    • ogrodzenie z bramą i dwie furty, nie istnieje

inne zabytki:

Gospodarka | edytuj kod

W Kietrzu działa Kombinat Rolny „Kietrz” Sp. z o.o, jednoosobowa spółka Skarbu Państwa, będąca następcą Kombinatu Państwowych Gospodarstw Rolnych „Kietrz”. Kombinat o powierzchni 9002 ha, zatrudniający ponad 300 osób jest często potocznie określany mianem ostatniego polskiego PGR-u – jedynego, który działa mimo przejścia przez nakazaną ustawowo likwidację[9].

W Kietrzu planowana była w latach 2009-2011 budowa biogazowni o mocy 2 MW kosztem 40 mln zł[10], jednak w 2012 odstąpiono od tych planów wskutek sprzeciwu mieszkańców[11].

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

  • Zbór Betlejem.

Sport | edytuj kod

 Osobny artykuł: Stadion Miejski w Kietrzu.

W Kietrzu istnieje drużyna piłkarska Włókniarz Kietrz, która grała w sezonach 2000/2001, 2001/2002 oraz 2002/2003 w 2. (obecnie 1.) lidze polskiej.

14 marca 2011 roku została otwarta kryta pływalnia przy Zespole Szkół w Kietrzu[potrzebny przypis]

Transport | edytuj kod

Przez miasto przebiegają dwie drogi wojewódzkie:

Do 21 grudnia 2007 roku w miejscowości funkcjonowało Przejście graniczne Kietrz - Třebom.

Współpraca partnerska | edytuj kod

Miastami partnerskimi są:

Osoby związane z Kietrzem | edytuj kod

W Kietrzu wychowywała się Olga Tokarczuk, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 2018.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Kietrz, w oparciu o dane GUS.
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2014 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2015-05-01. ISSN 2083-3342.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  4. Na Ziemi Ojców, Rocznik Ziem Zachodnich i Północnych, 1962, Towarzystwo Rozwoju Ziem Zachodnich, s. 199
  5. Syniawa Mirosław: Richard Keilholz, w: „Przyroda Górnego Śląska” nr 57 jesień 2009, s. 13–15
  6. Roman Z. Hrabar, Niemieckie obozy dla Polaków na Śląsku w czasie II wojny światowej „Polenlager”, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo „Śląsk”, 1972
  7. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 27. [dostęp 30.11.2012].
  9. Ostatni PGR dumą polskiego rolnictwa. [dostęp 2014-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014–06–12)].
  10. Dziennik Polska-Europa-Świat, 20.01.2009 r., s. 7.
  11. Kietrz. Biogazowni nie będzie. nto.pl, 2012-11-29. [dostęp 2019-10-10].
  12. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-04] .
  13. Partnerstwo Gmin. Urząd Miejski w Kietrzu. [dostęp 2010-11-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013–03–28)].
Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Kietrz" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy