Klaudiusz Angerman


Klaudiusz Angerman w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Klaudiusz Angerman[a] (ur. 7 lipca 1861 we Lwowie, zm. 11 listopada 1922 w Nowym Sączu) – polski inżynier, budowniczy, geolog i polityk.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się 7 lipca 1861 roku we Lwowie, w zamożnej rodzinie mieszczańskiej, syn Karola i Anieli z Mańkowskich. Po ukończeniu gimnazjum w Jarosławiu studiował w latach 1878–1880 na Wydziale Inżynierii Politechniki Lwowskiej, a następnie na Politechnice Wiedeńskiej, którą ukończył w roku 1883 z wynikiem celującym.

Od roku 1885 jako młody inżynier bierze udział w budowie kolei StryjŁawoczne, a później RzeszówJasło. Jako urzędnik Generalnej Dyrekcji Kolei Państwowych decyzją cesarza z 5 września 1888 r. otrzymał złoty krzyż zasługi[1]. W latach 1885–1902 jest inżynierem miejskim w Jaśle. Między innymi jego autorstwa jest rozbudowa kolegiaty w Jaśle, budowa kanalizacji miejskiej i parków.

Od 1902 roku poświęcił się badaniom geologicznym i poszukiwaniu ropy naftowej. Podróżował w celu zbierania doświadczeń i poszukiwania kontaktów gospodarczych do Tyflisu (obecnie Tbilisi), Groznego i Baku, do Włoch (Apeniny) i Rumunii (Ploesti), ale największe sukcesy odniósł w kraju – na Podkarpaciu. Z wielką intuicją, popartą gruntownymi studiami geologii, trafnie odkrywał tam źródła ropy i gazu. Razem z przemysłowcem naftowym Henrykiem Macherem założył kilka szybów naftowych w zagłębiu borysławskim i dorobił się dużego majątku na kopalniach w Tustanowicach oraz w Męcinie pod Krosnem i Rudawce Rymanowskiej.

Od 1904 roku związany z Boguchwałą (poślubił Marię, córkę właściciela Boguchwały i Lutoryża Zenona Turczynowicza-Suszyckiego). W 1905 roku założył cegielnię funkcjonującą jeszcze długo po jego śmierci. W jego środowisku długo istniała pamięć o fundowaniu mieszkańcom Boguchwały i okolic cegły na kominy w chatach. Na rzecz odradzającej się Polski w 1914 r. wyposażył z własnych środków czternastu Legionistów z Boguchwały i okolic w umundurowanie i uzbrojenie, a jego córka Maryla wyhaftowała dla nich sztandar. Także z jego inicjatywy, projektu i finansowego wsparcia powstał w Boguchwale w 1910 roku pomnik 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Pomnik Grunwaldzki w Budziwoju jest również jego projektu.

Był także działaczem ludowym, od 1908 roku członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego. W latach 1911–1913 był członkiem Rady Naczelnej PSL. Z ramienia PSL został wybrany w 1911 roku posłem XII kadencji do austriackiej Rady Państwa i sejmu wiedeńskiego okręgu Kolbuszowa – Rzeszów – Głogów. Współpracował z Wincentym Witosem, popierał reformę rolną. W parlamencie wiedeńskim brał udział głównie w pracach komisji budżetowej i wodnej. Były one dla niego okazją do planowania przedsięwzięć gospodarczych na skalę europejską. Był gorącym rzecznikiem budowy całej sieci połączeń wodnych od Dunaju poprzez Wełtawę, Wisłę, Odrę i Łabę po Morze Północne i Bałtyk i kanału galicyjskiego Wisła – Dniestr.

W latach I wojny światowej aktywnie działał w stowarzyszeniach charytatywnych na rzecz rannych Polaków. W 1914 roku wszedł w skład Naczelnego Komitetu Narodowego współpracując z Władysławem Sikorskim. Został w krajowych władzach naczelnych NKN szefem komisji aprowizacyjnej.

Po wojnie opracował i opublikował program odbudowy gospodarczej kraju: Co pierwszy Sejm Rzeczypospolitej Polskiej załatwić powinien?, Zarys naszego programu ekonomicznego. W 1922 roku kandydował do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, jednak nie doczekał wyborów, zmarł nagle na serce na dworcu kolejowym w Nowym Sączu w dniu 11 listopada 1922 r. Jego zwłoki zostały złożone w krypcie kaplicy cmentarnej w Boguchwale.

Postać Klaudiusza Angermana tak scharakteryzował w swoich wspomnieniach Wincenty Witos: „Inżynier Klaudiusz Angerman mówił zawsze sucho i spokojnie, posługując się cyframi i datami (...). Był człowiekiem o niezwykłej prawości charakteru i stałości poglądów. Odznaczał się też dużą pracowitością i rzadką jak na jego stosunki ofiarnością."[2]

Publikacje | edytuj kod

  • Ogólna geologia naftowa (1901)
  • Zarys powstania kontynentów (1903)
  • Das Naphthavorkommen von Borysław in seinen Beziehungen zum geologisch-tektonischen Bau des Gebiets (Wiedeń, 1904)
  • Pas bóbrzecki w Karpatach Wschodnich ze stanowiska geologiczno-tektonicznego
  • Zarys naszego programu ekonomicznego (1905)
  • Upośledzenie Galicji przy obsadach funkcjonariuszów państwowych (1908)
  • W obronie dróg wodnych Galicji (1910)
  • Sprawa kanałowa (1911)
  • Studium na temat rentowności galicyjskiej drogi wodnej (1912)
  • Austriackie zaniedbania (1913)
  • Dokąd dalej? Ekonomiczne zacofanie Austrii (1914)
  • Podstawy Środkowoeuropejskiego Związku Gospodarczego (1915)
  • Przez wojnę do pokoju (1915)
  • Ukształtowanie się związku gospodarczego Państw Centralnych po ukończeniu wojny (1916) nakładem Centralnego Biura Wydawnictw NKN
  • W sprawie dróg wodnych dla Polski (1916) nakładem Centralnego Biura Wydawnictw NKN
  • Co pierwszy Sejm Rzeczypospolitej Polskiej załatwić powinien?
  • Zarys naszego programu ekonomicznego (1920)

Uwagi | edytuj kod

  1. W Polskim Słowniku Biograficznym nazwisko to pisane jest: Klaudjusz Angermenn

Bibliografia | edytuj kod

  1. Andrzej Kędzior, w: Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, s. 112–113. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ​ISBN 83-04-03484-0
  2. Andrzej Laskowski, Kadra techniczno-budowlana związana z Jasłem w okresie autonomii galicyjskiej – słownik biograficzny, Kraków 2003, s.31-36
  3. Encyklopedia Rzeszowa (pod red. Jana Drausa), Rzeszów 2004, s.13
  4. Janusz Cisek, Marek Cisek, Do niepodległości, Świat Książki, Warszawa 2008
  5. Nafta&Gaz Biznes, nr 5 (35), maj 2000, ISSN 1428-6564, str.59-60

Linki zewnętrzne | edytuj kod

  1. http://www.nowiny24.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060224/WEEKEND/60223005
  2. http://www.epodkarpacie.com/index.php?page=guide&main_guide_id=60&usection_id=278

Przypisy | edytuj kod

  1. Czas 1888, nr 208 z 12 IX, s.1
  2. Wincenty Witos, Moje wspomnienia

Zobacz też | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Klaudiusz Angerman" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy