Klemens XI


Klemens XI w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Wizerunek papieża Klemensa XI na monecie z XVIII wieku.

Klemens XI (łac. Clemens XI, właśc. Giovanni Francesco Albani; ur. 23 lipca 1649 w Urbino, zm. 19 marca 1721 w Rzymie[1]) – włoski duchowny katolicki, 243. papież w okresie od 23 listopada 1700 do 19 marca 1721[2].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Wczesne życie | edytuj kod

Był synem patrycjusza Carla Albani i Eleny Mosca[3]. Pochodził z rodu Arboreszów, który w XV wieku wyemigrował do Włoch z północnej Albanii[3]. Z rodu tego wywodziło się kilku włoskich kardynałów[3]. W 1660 Albani rozpoczął naukę w Kolegium Rzymskim, następnie został zaproszony przez byłą królową Szwecji Krystynę do studiów w ufundowanej przez nią akademii, gdzie obronił doktorat utroque iure[3]. Był kanonikiem kapituły rzymskiej bazyliki S. Lorenzo in Damaso, prałatem papieskim (1677), referendarzem Trybunału Sygnatury Apostolskiej[3]. Pełnił także godności w administracji Państwa Papieskiego, był gubernatorem Rieti, Sabiny i Orvieto. Od 1687 sekretarz ds. Brewe Apostolskich, 1688 wikariusz patriarchalnej Bazyliki Watykańskiej[3].

13 lutego 1690 papież Aleksander VIII wyniósł go do godności kardynalskiej; otrzymał tytuł diakona S. Maria in Aquiro[3]. W 1691 brał udział w konklawe po śmierci papieża Aleksandra. Pozostał bliskim współpracownikiem kolejnego papieża Innocentego XII, przyczynił się do ogłoszenia przez Innocentego bulli Romanum decet pontificem (1692), potępiającej i znoszącej praktyki nepotyzmu[1]. Był członkiem kilkunastu kongregacji kardynalskich[4]:

  • Kongregacji Konsystorialnej (od 1690),
  • Kongregacji ds. Odpustów i Świętych Relikwii (od 1690),
  • Kongregacji ds. Wód (od 1690),
  • Kongregacji ds. Kościelnych Immunitetów (od 1690),
  • Kongregacji Indeksu (od 1690),
  • Kongregacji ds. Badania Kandydatów na Biskupów (od 1690),
  • Kongregacji ds. Awinionu (od 1693),
  • Kongregacji ds. Obrzędów (od 1694),
  • Kongregacji ds. Wizytacji Apostolskich (od 1694),
  • Kongregacji ds. Stanu Zakonnego (od 1694 do jej rozwiązania w 1698), a następnie Kongregacji ds. Dyscypliny Zakonnej (od 1698),
  • Kongregacji Świętego Oficjum (od 1695),
  • Kongregacji Rozkrzewiania Wiary (od 1697),
  • Kongregacji ds. Sanktuarium w Loreto (od 1698),
  • Kongregacji ds. Ceremoniału (od 1699),
  • Kongregacji ds. Soboru Trydenckiego (od 1699).

Dopiero we wrześniu 1700 przyjął święcenia kapłańskie[3].

Wybór na papieża | edytuj kod

23 listopada 1700 konklawe po śmierci Innocentego XII, po 46 dniach obrad zadecydowano, by wybrać tzw. kandydata zelanti, czyli kardynała niebędącego politykiem[1]. Kolegium Kardynałów wybrało kardynała Albaniego na papieża, jako kandydata kompromisowego wobec starć frakcji francuskiej i austriackiej[1]. Elekt przez kilka dni wzbraniał się przed przyjęciem wyboru, ostatecznie zgodził się i przyjął imię Klemensa XI[2]. W Bazylice Watykańskiej został prywatnie konsekrowany na biskupa 30 listopada 1700, a 8 grudnia 1700 koronowany. 10 kwietnia 1701 odbył uroczysty ingres do Bazyliki Laterańskiej.

Pontyfikat | edytuj kod

Na samym początku pontyfikatu papież został wciągnięty w hiszpańską wojnę o sukcesję, która ciągnęła się kilkanaście lat[2]. Początkowo wspierał kandydata Burbonów Filipa Andegaweńskiego[1]. Wkrótce potem Klemens został zaatakowany zarówno przez cesarza Leopolda I jak i króla Ludwika XIV, gdzie obaj domagali się nadania im w lenno Sycylii i Neapolu[1]. Ponieważ cesarstwo słusznie podejrzewało papieża o profrancuskie sympatie, nowy cesarz Józef I najechał Państwo Kościelne i zajął Neapol[1]. Klemens opowiedział się wówczas (styczeń 1709) za arcyksięciem habsburskim Karolem, a Hiszpania zerwała z Rzymem stosunki dyplomatyczne[1]. Państwo Papieskie traciło na znaczeniu: bez udziału papieża wyłączono spod jego władzy Parmę, Piacenzę, Sardynię i Sycylię[1]. Zignorowana została bulla papieska, protestująca przeciwko ustanowieniu niezależnej monarchii na Sycylii, gdzie rządził Wiktor Amadeusz II[1].

Realne zagrożenie podczas jego pontyfikatu stanowili Turcy – w 1714 wypowiedzieli wojnę Wenecji i wkrótce zajęli cały Peloponez[1]. Dzięki pomocy finansowej papieża, 5 sierpnia 1716, armia dowodzona przez Eugeniusza Sabaudzkiego pobiła Turków w bitwie pod Petrovaradinem[2]. Rok później armii udało się odzyskać Belgrad[2].

W polityce wewnętrznej papież kontynuował politykę poprzednika i sprzeciwiał się nepotyzmowi, ale Kuria Rzymska w okresie jego pontyfikatu miała opinię mocno skorumpowanej. Papież ustanowił w 1708 święto Niepokalanego Poczęcia Maryi, obchodzone w całym Kościele katolickim 8 grudnia[1]. Był mecenasem sztuki i nauki, interesował się archeologią, wzbogacił Bibliotekę Watykańską[1].

Papież cieszył się poparciem króla Francji Ludwika XIV i zdecydowanie zwalczał jansenizm – 8 września 1713 wydał bullę Unigenitus, w której potępił 101 tez jansenistycznego pisarza Quesnela[2]. 28 sierpnia 1718 obłożył jansenistów ekskomuniką[1]. Jansenizm we Francji został praktycznie całkiem zlikwidowany, jednak nadal rozwijał się w Niderlandach, gdzie doszło do zerwania z Kościołem Rzymskim w 1723 roku[2].

Papież Klemens aktywnie zajmował się działalnością misyjną[2]. Popierał misje, zakładał w Rzymie kolegia misyjne, jednak wydał także decyzję, która wywołała negatywne skutki[2]. W listopadzie 1704 zatwierdził zakaz Świętego Oficjum, dotyczący używania przez jezuitów tzw. rytu chińskiego (nawiązującego w obrzędach do tradycji konfucjańskich)[2]. Skutkiem decyzji papieża były prześladowania katolików w Chinach i likwidacja wielu misji, mimo to zakaz utrzymał się aż do XX w. (zniósł go dopiero Pius XII w 1939)[1].

Kreował 69 kardynałów, na piętnastu konsystorzach.

Pontyfikat Klemensa XI, zazwyczaj negatywnie oceniany przez historyków, był jednym z dłuższych w historii, trwał ponad 20 lat[2]. Papież zmarł 19 marca 1721 i został pochowany w Bazylice Watykańskiej (serce złożono w podziemiach kościoła SS. Vincenzo e Anastassio w Rzymie).

Ważniejsze dokumenty dogmatyczne | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l m n o John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 407-410. ISBN 83-06-02633-0.
  2. a b c d e f g h i j k Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 148-149. ISBN 83-7006-437-X.
  3. a b c d e f g h Albani, Gianfrancesco (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-09-11].
  4. Christoph Weber: Die ältesten päpstlichen Staatshandbücher: Elenchus congregationum, tribunalium et Collegiorum urbis 1629-1714. Rzym – Fryburg Bryzgowijski – Wiedeń: Herder, 1991, s. 76. ISBN 978-3451216534.

Bibliografia | edytuj kod

  • Richard P. McBrien, Leksykon papieży. Pontyfikaty od Piotra Apostoła do Jana Pawła II, Warszawa 2003
  • Clemente XI, papa (wł.). Dizionario Biografico degli Italiani. [dostęp 2013-09-11].
  • Pope Clement XI (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-09-11].

Zobacz też | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Klemens XI" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy