Klomp


Klomp w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Ozdobne klompen – jeden ze stereotypowych symboli Holandii[1]

Klomp[a] (nider. l. mn. klompen) – tradycyjny holenderski drewniak, wykonany z jednego kawałka drewna topolowego lub wierzbowego[3].

Spis treści

Użycie | edytuj kod

Dawniej bardzo popularne, obecnie używane są przez niektórych rybaków i rolników. Klompen są elementem tradycyjnego holenderskiego stroju ludowego[4]. Męskie były niemalowane lub malowane na czarno, natomiast damskie były białe, żółte, czerwone, często zdobione tradycyjnymi wzorami holenderskimi, takimi jak tulipany czy wiatraki. Czasami miały namalowane dziurki i sznurowadła, aby sprawiały wrażenie skórzanych butów. Zimą używano również drewniaków z metalowymi ostrymi podkuciami, pozwalającymi poruszać się po lodzie. Dzisiaj produkcja holenderskich klompen jest przeznaczona głównie dla turystów. Produkowana jest również odmiana z miękkiego filcu i pluszu służąca jako obuwie domowe. Miniatury klompen, jako przedmioty pamiątkarskie i kolekcjonerskie, są wykonywane z drewna, metalu, tworzyw sztucznych i innych materiałów w formie bibelotów i breloków. Najbardziej znanymi i cenionymi są wykonane ze słynnej porcelany Defts Blauw[potrzebny przypis]

Produkcja | edytuj kod

Ręczne robienie klompen

Kawałek drewna topolowego lub wierzbowego jest formowany ręcznie lub maszynowo. Najpierw jest obrabiany z zewnątrz, a potem wiercony jest wewnętrzny otwór na stopę. Po uzyskaniu odpowiedniego kształtu, szlifuje się go za pomocą piasku lub mączki ze zmielonych muszli morskich. Następnie jest malowany i rysowane są ozdobne wzory. Wykańczany jest poprzez powlekanie lakierem bezbarwnym o wysokiej wytrzymałości[5].

Największa fabryka klompen w Holandii i na świecie, Klompenfabriek Nijhuis BV, znajduje się w Beltrum (gmina Berkelland) w Geldrii[potrzebny przypis]. W szczytowym roku w Klompenfabriek Nijhuis wyprodukowano 659 000 par klompen do noszenia, w 2016 już tylko 200 000, natomiast w ostatnich latach rocznie produkowanych jest aż 2,5 miliona klompen będących artykułami pamiątkarskimi, chętnie kupowanymi przez turystów[6].

Od roku 1930 na corocznej wystawie producentów w Sint-Oedenrode przyznawane są dwie nagrody dla producentów najlepiej wykonanych klompen. Oceniana jest ich jakość i wzornictwo, a także walory użytkowe – rozmiary i wygoda noszenia. Producent najlepszych klompen wykonanych maszynowo otrzymuje nagrodę zwaną Zilveren Klomp, a wykonanych ręcznie – Zilveren Effer[7][8].

Każdy producent klompen może starać się o uzyskanie certyfikatu jakości w postaci oznaczenia CE. Wyłącznie klompen oznakowane jako CE nadają się do noszenia jako obuwie ochraniające stopy przez osoby zatrudnione w rolnictwie czy przy budowie dróg. Ich dodatkową zaletą jest to, że nie powodują alergii ani pocenia stóp[9]. Klompen, ale tylko te, które mają certyfikat CE, zabezpieczają palce stóp przed upadającymi na nie obiektami do 200 dżuli (ciężar 10 kg upadający z 2 metrów wysokości), a także przed ostrymi przedmiotami i są wodoszczelne[10].

Atrakcja dla turystów | edytuj kod

Największy klomp na świecie, wykonany z jednego kawałka drewna, o wymiarach: 403 cm długości, 171 cm szerokości i 169 cm wysokości, można oglądać w miejscowości Enter. Ten holenderski drewniak w 1991 roku został wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa[11].

W wielu miejscowościach Holandii znajdują się muzea, gdzie można zapoznać się z historią i procesem produkcji tego obuwia; między innymi w Best[12], Eelde[13] i Zaandam[14].

W turystycznej miejscowości Volendam nad zatoką Markermeer kelnerki obsługujące gości w restauracjach i kawiarniach, ubrane w tradycyjne stroje ludowe, chodzą w klompen. Także miejscowi rybacy, organizujący dla turystów połów ryb zabytkowymi łodziami, na nogach mają tradycyjne drewniaki[15][16].

Galeria | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. W języku polskim holenderskie drewniaki klompen są też nazywane sabotami; tak przetłumaczył klompen Piotr Oczko w swojej książce o Holandii[1]. Wyraz sabot stanowi zapożyczenie z języka francuskiego. Również w słownikach niderlandzko-francuskich odpowiednikiem holenderskiego klomp jest francuski sabot (l.mn. sabots)[2]

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Piotr Oczko: Holandia (pol.). Austeria, 2019. [dostęp 2019-06-14].
  2. Van Dale: Woordenboek (niderl.). W: Klomp [on-line]. Van Dale Uitgevers. [dostęp 2019-6-19].
  3. Klomp – 10 definities – Encyclo, www.encyclo.nl [dostęp 2019-05-30] .
  4. Holenderski fenomen stroju narodowego..., pl.swiatzofii.eu [dostęp 2019-05-30] .
  5. Geschiedenis van de klompen, IsGeschiedenis, 30 listopada 2018 [dostęp 2019-05-30]  (niderl.).
  6. Gidi Pols: Hoe de klompenmaker werd gered door de toerist (niderl.). Volkskrant, 2017. [dostęp 2019-06-13].
  7. De Zilveren Klomp – BHIC, www.bhic.nl [dostęp 2019-05-30]  (niderl.).
  8. Nederlandse Vereniging van Klompenmakers, www.nederlandseverenigingvanklompenmakers.nl [dostęp 2019-05-30] .
  9. Klompen zijn veilig en krijgen keurmerk (niderl.). Trouw, 1997. [dostęp 2019-06-13].
  10. Houten klompen (niderl.). Welkoop Retail B.V.. [dostęp 2019-06-13].
  11. Twente Landgoed van Nederland: De grootste klomp ter wereld! (niderl.). W: Cultuur en Historie [on-line]. wierden-enterinfo.nl, 2018. [dostęp 2019-06-17].
  12. Klompenmuseum Best, klompenmuseumbest.nl [dostęp 2019-05-30] .
  13. Internationaal Klompenmuseum, Internationaal Klompenmuseum [dostęp 2019-05-30]  (niderl.).
  14. Kooijman Wooden Shoe Workshop – Home, Kooijman Wooden Shoe Workshop [dostęp 2019-05-30]  (niderl.).
  15. VVV Volendam, www.vvv-volendam.nl [dostęp 2019-05-30] .
  16. Volendam (Holandia) – zwiedzanie, zabytki oraz atrakcje turystyczne, Podróże po Europie, 2 lipca 2017 [dostęp 2019-05-30]  (pol.).


Na podstawie artykułu: "Klomp" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy