Kolegium Kardynałów


Kolegium Kardynałów w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kolegium Kardynałów, Kolegium Kardynałów Świętego Kościoła Rzymskiego (Collegium Cardinalium Sanctae Romanae Ecclesiae) – ogół kardynałów Kościoła katolickiego, którego zadaniem jest wspomaganie papieża w kierowaniu Kościołem. Kolegium Kardynałów zbiera się na konsystorzach zwoływanych przez papieża. Po wystąpieniu wakatu Stolicy Apostolskiej kolegium to zbiera się na konklawe w celu wybrania nowego papieża.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Kolegium Kardynalskie wywodzi się ze starożytnej rady starszych (prezbiterium) kierującej diecezją rzymską (kościołem partykularnym w Rzymie) pod przewodnictwem biskupa rzymskiego. Proboszczowie 25 (później 28) najważniejszych kościołów Rzymu powołani byli do pełnienia służby liturgicznej w głównych bazylikach (św. Jana na Lateranie, św. Piotra w Watykanie, Matki Bożej Większej, św. Pawła za Murami i św. Wawrzyńca), których od V wieku obdarzano przymiotnikiem cardinales, czyli „główni”. Z czasów papieża Symmachusa (498–514) pochodzi pierwsza zachowana lista 28 kardynałów prezbiterów (kardynalnych prezbiterów) i 7 kardynałów diakonów (kardynalnych diakonów). W VIII wieku do służby liturgicznej w głównych bazylikach dołączyli biskupi diecezji podmiejskich Rzymu, którzy zaczęli być wówczas tytułowani jako kardynałowie biskupi (kardynalni biskupi). Wreszcie pod koniec XI wieku mianem kardynałów zaczęto określać także członków 18-osobowego rzymskiego kolegium diakonów (kardynałowie diakoni)[1]. Nazwa „Święte Kolegium Kardynałów” jest udokumentowana od pontyfikatu Eugeniusza III (1145–1153), jednak w owym czasie było ono już dobrze ugruntowaną w strukturach Kościoła instytucją. Proces jej kształtowania trwał wiele stuleci, a począwszy od pontyfikatu Leona IX (1049–1054) nabrał szczególnej dynamiki. Proces historyczny doprowadził do tego, że kolegium przekształciło się z reprezentacji duchowieństwa diecezjalnego Rzymu w międzynarodową reprezentację Kościoła Powszechnego, przy czym rzeczywiste funkcje biskupie, prezbiterialne i diakońskie kardynałów przekształciły się w tytuły honorowe.

Obecnie niemal wszyscy kardynałowie są biskupami. Jeśli nowo mianowany kardynał nie posiadałby święceń biskupich, powinien przyjąć sakrę biskupią; nominowani w podeszłym wieku kardynałowie są niekiedy zwalniani z obowiązku przyjęcia sakry (np. w 2003 o. Tomáš Špidlík, w 2006 o. Albert Vanhoye i w 2016 ks. Ernest Simoni).

Stopnie kardynalskie | edytuj kod

Zgodnie z tradycją wyróżnia się trzy stopnie kardynałów:

  • kardynałowie biskupi (tytularni zwierzchnicy podmiejskich diecezji Rzymu – Ostia, Albano, Frascati, Palestrina, Porto-Santa Rufina, Sabina-Poggio Mirteto i Velletri-Segni oraz zaliczeni do kolegium kardynalskiego patriarchowie kościołów wschodnich); honorowe pierwszeństwo wśród kardynałów tego stopnia sprawuje tytularny biskup Ostii,
  • kardynałowie prezbiterzy (obecnie są to na ogół biskupi diecezjalni podniesieni do godności kardynała, jako tytuł otrzymują od papieża jeden z kościołów rzymskich); pierwszy z kardynałów tego stopnia nosi tytuł kardynała protoprezbitera (czyli pierwszego prezbitera),
  • kardynałowie diakoni (jako tytuł otrzymują jedną z diakonii rzymskich, są to przeważnie urzędnicy kurii rzymskiej); pierwszy z kardynałów tego stopnia nosi tytuł kardynała protodiakona (czyli pierwszego diakona); kardynałowie diakoni podczas liturgii papieskich nie koncelebrują w ornatach lecz asystują papieżowi w dalmatykach diakońskich, różniąc się od zwykłych diakonów jedynie prawem noszenia mitry biskupiej.

Na czele Kolegium Kardynalskiego jako pierwszy wśród równych stoi jego dziekan. Funkcja dziekana Kolegium Kardynalskiego jest związana z godnością kardynała biskupa Ostii (obecnie kardynał Angelo Sodano). Z chwilą wakatu dziekan wybierany jest przez kardynałów biskupów (mających tytuły diecezji podmiejskich), zebranych pod przewodnictwem subdziekana (lub – gdy go nie ma – najstarszego z kardynałów biskupów) i przedstawiany do zatwierdzenia papieżowi. Podobnie dokonuje się, pod przewodnictwem dziekana, wyboru subdziekana. Ważną rolę w Kolegium Kardynalskim obok dziekana odgrywają: kamerling, protoprezbiter oraz protodiakon.

Członkowie Kolegium Kardynałów | edytuj kod

Poniżej znajduje się pełna lista kardynałów obecnych w Kolegium. W skład konklawe wchodzą kardynałowie elektorzy, czyli wyłącznie ci, którzy w dniu zaistnienia wakatu Stolicy Apostolskiej nie osiągnęli jeszcze wieku 80 lat.

Na dzień 14 lipca 2019:

  • jest 219 żyjących kardynałów, z czego 120 posiada prawa elektorskie (jest także trzech byłych kardynałów: emerytowany papież Benedykt XVI[a], papież Franciszek[b] i były duchowny Theodore McCarrick[c])
  • jest 73 kardynałów z nominacji Jana Pawła II (w tym 18 elektorów), 73 z nominacji Benedykta XVI (w tym 45 elektorów) i 73 z nominacji Franciszka (w tym 57 elektorów)
  • kardynał Stanisław Dziwisz jest ostatnim, który utracił prawa elektorskie w związku z osiągnięciem wieku 80 lat (27 kwietnia 2019)
  • kardynał John Tong Hon jest następnym, który utraci prawa elektorskie w związku z osiągnięciem wieku 80 lat (31 lipca 2019)
  • kardynałem z najdłuższym stażem jest Roger Etchegaray (został kreowany 30 czerwca 1979 przez Jana Pawła II)
  • kardynałem najmłodszym wiekiem jest urodzony w 1967 Dieudonné Nzapalainga
  • kardynałem najstarszym wiekiem jest urodzony w 1919 José de Jesús Pimiento Rodríguez
  • kardynałem, który umarł jako ostatni jest Paolo Sardi (13 lipca 2019 w wieku 85 lat)

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Wybrany na papieża 19 kwietnia 2005, zrzekł się urzędu papieża 28 lutego 2013 i został emerytowanym papieżem.
  2. Wybrany na papieża 13 marca 2013.
  3. 28 lipca 2018 papież Franciszek przyjął jego rezygnację z zasiadania w Kolegium Kardynałów, jednocześnie zawieszając go a divinis w sprawowaniu władzy wynikającej ze święceń. 13 lutego 2019 został wydalony ze stanu duchownego.
  4. Dokładna data urodzenia kardynała nie jest znana, jednak dokumenty watykańskie wskazują właśnie na datę 31 grudnia 1944.

Przypisy | edytuj kod

  1. Hans Walter Klewtiz, Reformpapsttum und Kardinalkolleg, Darmstadt 1957, s. 11-97.

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (organizacja międzynarodowa):
Na podstawie artykułu: "Kolegium Kardynałów" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy